Climatology

Climatology is a Geography concept from the MPSC syllabus, tested in 12 past MPSC questions across 7 exam years between 2013 and 2025. Below are those real questions with their correct answers and explanations, plus the concepts worth being comfortable with first.

Real questions

Years tested

7 · 2013–2025

In context

Concept Graph →

📅 Today's Daily Challenge

Five fresh MPSC questions, the same for everyone today — free, no signup.

Try it →

Asked in

2025 2021 2019 2018 2017 2016 2013

What you need to know first

Basic Indian climate zones and monsoon patternsBasic concepts of meteorological and hydrological droughtsMilankovitch cycles basicsOcean currentsPacific Ocean circulation (ENSO)Wind systemsAtmospheric moisture basicsFactors affecting temperatureIsothermsPlanetary windsPressure BeltsPressure Belts and Wind SystemsWorld geographyStates of matterPhase transitions

What mastering this unlocks

CyclonesNatural Disasters

Real questions that test this

पुढील कोणते विधान योग्य आहे ? Which one of the following statements is correct?

1)पृथ्वी पूर्वेकडून पश्चिमेकडे फिरते. / The Earth rotates from East to West.

2)पृथ्वी पश्चिमेकडून पूर्वेकडे फिरते. / The Earth rotates from West to East.✓ Correct

3)पृथ्वी दक्षिणेकडून उत्तरेकडे फिरते. / The Earth rotates from South to North.

4)पृथ्वी उत्तरेकडून दक्षिणेस फिरते. / The Earth rotates from North to South.

This is a direct statement-based physical geography question testing core earth science principles.

खालील आकृतीत गडद केलेला प्रदेश त्रिवार्थ्यांच्या मते एका नैसर्गिक प्रदेशाचा विस्तार दर्शविलेला आहे तो प्रदेश ओळखा. In the given diagram, the shaded area shows the spatial-spread of a climatic region according to Trewartha. Identify the region.

1)मध्यम शुष्क / Semi-Arid

2)उप-उष्णकटिबंधीय दमट / Sub-Tropical Humid

3)उष्णकटिबंधीय सॅव्हाना (कोरडे हिवाळे) / Tropical Savanna (Dry Winter)✓ Correct

4)उष्णकटिबंधीय दमट / Tropical Wet

According to Glenn Trewartha's climate classification, the specified shaded region in Indian climatic maps typically represents the Tropical Savanna (Aw) climate with dry winters.

खालील दोन विधाने पहा. / Consider the following two statements :

(a)कोरड्या क्षेत्रात पाऊस कमी-जास्त पडण्याची शक्यता जास्त नसते. / In dry areas chances of receiving high or low rainfall are not high.

(b)जलशास्त्रीय दुष्काळ वृक्षतोडी व अमर्याद चराई मुळेच चालू होतो. / Hydrological droughts begin with illicit felling of trees and overgrazing only.

1)दोन्ही चूक / Both are incorrect✓ Correct

2)दोन्ही बरोबर / Both are correct

3)(a) चूक (b) बरोबर / (a) is incorrect (b) is correct

4)(a) बरोबर (b) चूक / (a) is correct (b) is not

Statement A is incorrect because dry areas actually have a high variability and probability of receiving erratic or high/low rainfall. Statement B is incorrect because hydrological droughts are caused by a combination of meteorological factors, climate change, and human activities—not 'only' tree felling and overgrazing.

अ व ब यांच्या सहसंबंधाचे तर्कसंगत वर्णन करणारा पर्याय निवडा. अ. 2,00,000 वर्षांच्या कालखंडादरम्यान मिलान्कोविच चक्रांनी रिफ्ट व्हॅलीतील जलवायुमानाला ओल्या व कोरड्या परिस्थितींच्या अतिटोकांच्या आंदोलनातून जाणे भाग पाडले. ब. फक्त मोठ्या मेंदूधारी मानववंशीय पूर्वजांना टोकाच्या जलवायुमान बदलांत टिकाव धरणे शक्य झाले आणि म्हणून ते नव्या प्रजाती म्हणून उदयाला आले. Select the option that logically describes interrelationship between a and b. a. Milankovitch cycles made the Rift Valley climate go through extreme oscillations of wet and arid conditions over a period of 2,00,000 years. b. Hominid ancestors with large brain only could survive in the drastic climatic changes and therefore they emerged as new species.

(a)2,00,000 वर्षांच्या कालखंडादरम्यान मिलान्कोविच चक्रांनी रिफ्ट व्हॅलीतील जलवायुमानाला ओल्या व कोरड्या परिस्थितींच्या अतिटोकांच्या आंदोलनातून जाणे भाग पाडले. / Milankovitch cycles made the Rift Valley climate go through extreme oscillations of wet and arid conditions over a period of 2,00,000 years.

(b)फक्त मोठ्या मेंदूधारी मानववंशीय पूर्वजांना टोकाच्या जलवायुमान बदलांत टिकाव धरणे शक्य झाले आणि म्हणून ते नव्या प्रजाती म्हणून उदयाला आले. / Hominid ancestors with large brain only could survive in the drastic climatic changes and therefore they emerged as new species.

1)अ या कार्याने ब हा परिणाम घडवून आणला / a is the cause that influenced the effect b✓ Correct

2)अ व ब हे दोन्ही एकाच कार्याने घडवलेले परिणाम आहेत / a and b both are the effects of the same cause

3)अ व ब हे दोन्ही भिन्न कार्यांशी संबंधित असलेले स्वतंत्र परिणाम आहेत / a and b are the independent effects related to the different phenomena

4)ब या कार्याने अ हा परिणाम घडवून आणला / b is the cause that influenced the effect a

Milankovitch cycles causing extreme climate oscillations (statement a) acted as the driving force/cause that resulted in the survival and emergence of large-brained hominid species (statement b).

खालील वाक्ये वाचा आणि दिलेलीपैकी योग्य पर्याय निवडा : a. एल-निनो म्हणजे फक्त उष्ण विषुववृत्तीय प्रवाहाचा विस्तार होय. b. एल-निनो म्हणजे "बाल ख्रिस्त" होय. क. एल-निनो म्हणजे डिसेंबरमधील नाताळाच्या/ख्रिस्तमसच्या काळात दिस्णारा प्रवाह होय. ड. एल-निनो, भारतामध्ये दीर्घ काळासाठीच्या मान्सून पर्जन्याच्या अंदाजासाठी वापरण्यात आणला जातो.

(a)एल-निनो म्हणजे फक्त उष्ण विषुववृत्तीय प्रवाहाचा विस्तार होय. / El-Nino is merely an extension of the warm equatorial current.

(b)एल-निनो म्हणजे "बाल ख्रिस्त" होय. / El-Nino means "Child Christ".

(c)एल-निनो म्हणजे डिसेंबरमधील नाताळाच्या/ख्रिस्तमसच्या काळात दिसणारा प्रवाह होय. / El-Nino is a current that appears around Christmas in December.

(d)एल-निनो, भारतामध्ये दीर्घ काळासाठीच्या मान्सून पर्जन्याच्या अंदाजासाठी वापरण्यात आणला जातो. / El-Nino is used in India for forecasting long range monsoon rainfall.

1)विधान क हे असत्य आहे / Statement c is not correct

2)विधाने ब आणि क ही असत्य आहेत / Statements b and c are not correct

3)विधान ड हे असत्य आहे / Statement d is not correct

4)सर्व विधाने सत्य आहेत / All statements are correct✓ Correct

All given statements about El Nino are scientifically correct: it is an extension of warm equatorial current, translates to 'Christ Child', appears around Christmas in December, and is used in long-range Indian monsoon forecasting.

More Geography concepts

Census 2011 Peninsular Rivers Geomorphology Population Density Human Geography Oceanography Plate tectonics El Nino Energy resources La Nina Local winds River basins

Practice Geography interactively →