Central Idea is a Aptitude concept from the MPSC syllabus, tested in 2 past MPSC questions (2022, 2023). Below are those real questions with their correct answers and explanations, plus the concepts worth being comfortable with first.
उपनिषादांत एक अर्थगर्भ नीति कथा आहे. एकदा विरोचन, असुरांचा अधिपती आणि इंद्र, सुरांचा स्वामी, दोघे मिळून ब्रह्मदेवाकडे गेले आणि त्याला ईश्वरबद्दल विचारले. त्याने या दोघांना आरशात पाहण्यास सांगितले. स्वतःच्या प्रतिबिंबाकडे पाहताना विरोचनाने तत्काळ स्वतःच ईश्वर असल्याचा निष्कर्ष काढला; इंद्राने स्व-प्रतिमा निरखून सखोल विचार केला तेव्हा त्याला सर्व भोवताल ईश्वर असल्याचे वास्तव उमगाले. काही व्यक्ती स्वतःच्या विकासाचे मोजमाप स्वतःकडून उपभोगोत्ल्या जाणाऱ्या रकमेने आणि भौतिक सुविधांनी करतात तर काही व्यक्ती स्वतःची पात्रता स्वतः केलेल्या उत्थान आणि दैवीकरणाच्या सर्व कृतींच्या आधारे करतात. अहंकारी, स्वतःच्या स्वार्थीत गुंतलेले, शोषण करताना न डमगणारे अस्तित्व आणि भोवतालच्या संदर्भात सर्वोच्च असे सर्जनशील व मनमोकळे अस्तित्व यातला फरक लहानसहान नाही.
कथेची मध्यवर्ती कल्पना दर्शवणारा सर्वोत्तम उचित पर्याय निवडा. / Select the most appropriate option that indicates central idea of the story.
1)विरोचनाने नीट विचार करत स्व-प्रतिमा पाहिली असता तर त्याला सत्य उमगले असते. / If Virochana had thought carefully while looking at the self-image, he would have realized the truth.
2)स्वत:चे प्रतिबिंब पाहणे म्हणजेच स्वत:च्या वैशिष्ट्यांचा शोध घेणे होय. / To see one's own reflection is to discover one's own characteristics.
3)अहंकारी, स्वार्थी आणि त्यासाठी इतरांच्या शोषणात गुंतलेल्या व्यक्ती असुरी जीवन जगतात तर मनमोकळेपणाने स्वत:च्या सर्जनशीलतेचा त्यांना स्वत:च्या उत्थानाला व दैवीकरणाला साहाय्य देणाऱ्या व्यक्ती सुरी जीवन जगतात. / Persons who are egotistical, selfish and involved in exploiting others for that purpose live as 'Asuras', while those who deal with all others with open mind using their own creativity and assist them in their own upliftment and deification live as 'Suras'.✓ Correct
4)काही लोक स्वत:चा विकास स्वत: वापरत असलेल्या रकमेच्या व भौतिक सुविधांच्या मोजणीच्या आधारे करतात तर काही इतरांना विपुल सुविधा व दैवी सुविधा पुरवून स्वत:ची पात्रता ठरवतात. / Some people measure their own development by the amount and material facilities that they consume, while others measure their worth by uplifting others by providing abundant facilities and divine pleasures.
The central idea of the story reflects the primary plot or moral highlighted in the text.
प्रस्तुत उताऱ्याची मध्यवर्ती कल्पना काय आहे ?
What is the central idea of this passage ?
1)पर्यावरणाचा ऱ्हास व घटती वनसंपत्ती / Environmental degradation and reduction in forest wealth
2)चुकीचे पर्यावरण धोरण व घटती वनसंपत्ती / Wrong environment policy and reduction in forest wealth✓ Correct
3)भारतीय संस्कृतीतील जंगलांचे स्थान / Place of forests in Indian culture
4)एकाच प्रकारच्या वृक्षलागवडीचे फायदे / Benefits of monoculture tree plantation
Option 2 represents the core theme or central idea running through the bilingual passage provided in the exam.