Critical reasoning

Tested in 31 real MPSC questions across 6 years (2013–2024). See it in context on the interactive Concept Graph →

Years it was asked

2024 2022 2021 2019 2016 2013

What you need to know first

Reading inferenceLogical inferenceUnderstanding premise and counter-argumentArgument structure analysisCorrelation vs causationLogical deductionUnderstanding argumentsArgument analysisIdentifying conclusionCause-effect relationshipReading comprehensionBasic logicDeductionReading comprehension skillsLogical thinkingLogical analysis

What mastering this unlocks

Tone Analysis Author's Perspective

Real questions that test this

सहा जणांच्या कुटुंबात पुरुष व स्त्रियांची संख्या समान आहे. त्यांच्यात दोन वडील आणि दोन मुले आहेत. त्या कुटुंबाच्या सदस्यांबद्दलची अधिक माहिती पुढे दिली आहे. राम कुटुंबातील वयाने सर्वात मोठा आहे तर नीता वयाने सर्वात लहान आहे. शेतकरी हे लेखक व शिवाय डॉक्टर यांचे वडील आहेत. नीता, समीरची बहीण आहे व दोघेही कुमारवयीन आहेत. त्यांची आई शिक्षिका आहे. जयेश आणि नादिरा हे कुटुंबातील एकमेव जोडपे आहे. अॅनाचे लग्न झालेले नाही व ती रामची मुलगी आहे. राम व लेखक व्यक्ती यांच्यातील नात्याचे वर्णन करणारा पर्याय निवडा.

राम व लेखक व्यक्ती यांच्यातील नात्याचे वर्णन करणारा पर्याय निवडा.

a)राम लेखन करणाऱ्या व्यक्तीचे वडील आहेत.&check; Correct

b)राम लेखन करणाऱ्या व्यक्तीचा नवरा आहे.

c)राम लेखन करणाऱ्या व्यक्तीचा भाऊ आहे.

d)राम लेखन करणाऱ्या व्यक्तीचा मुलगा आहे.

Analyzing the contextual relation between Ram and the author/writer reveals that Ram is the father of the writing person.

दीर्घ मुदतीच्या कैद्यांना, तुरुंगातून सुटल्यानंतर, त्यांनी पुन्हा गुन्हेगारीकडे वळण्याची शक्यता कमी करण्यासाठी त्यांना राज्य शासनाकडून पुरेसे निवृत्तीवेतन द्यावे असे सुचवले गेले आहे. हे म्हणजे गुन्ह्याबद्दलचे पारितोषिक वाटत असल्यामुळे बहुसंख्य लोकांनी ही सूचना लगेचच धुडावरून लावली आहे. कैद्यांच्या निवृत्तीवेतनाची पाठराखण करणाऱ्यांनी ही शक्यता फेटाळून लावणाऱ्यावर टीका करताना दावा केला आहे की या टीकाकारांनी .... हे समजून घ्यायला हवे. वरील विधानाची पूर्ती करणारा सर्वांत तर्कसंगत पर्याय निवडा.

a)गुन्हा प्रतिबंधापेक्षा गुन्हेगारारा शिक्षा मिळणे महत्त्वाचे आहे

b)गुन्हाप्रतिबंध हा महत्त्वाचा प्रश्न नाही

c)गुन्हा प्रतिबंधासाठी दूरगामी उपाय करणे महत्त्वाचे आहे&check; Correct

d)तुरुंगातून सुटल्यानंतर काय होते याच्याशी कायद्याचा संबंध नाही

Supporters of prisoner pensions argue that critics miss the broader objective: long-term crime prevention through rehabilitation is more vital than mere punitive views.

पुढील युक्तिवाद काळजीपूर्वक वाचा. संशोधक चमूच्या सदस्यांची कॉफी कपंची संख्या कमी करण्याचा निर्णय हा हृदय विकारांचा धोका कमी करण्याशी संबंधित नाही हे दर्शविणारा सत्य असल्यास उचित असणारा पर्याय निवडा. कॉफीपानाच्या परिणामांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधकांच्या एका समूहाला, ज्या व्यक्ती सरासरी चार कपपेक्षा जास्त कॉफी पितात त्यांना 2.5 पटीने हृदय विकारांचा धोका असतो असे आढळून आले आहे. त्यांनी व्यक्तीचे वय व धूम्रपानाच्या सवयीचा अंतर्भाव करून संबंधित सरासरी निर्दोष केली आहे. या शोध्याच्या आधारे चमूतील सदस्यांनी स्वतःचे दिवसभराचे कॉफीपान दोन कपंपर्यंत मर्यादित केल्याचे जाहीर केले आहे ही यातील दखल घेण्यायोग्य महत्त्वाची बाब आहे. (1) ताण हा हृदय विकारांना कारणीभूत असणारा प्रमुख घटक आहे हे खात्रीशीर प्रस्थापित झाले आहे परंतु या चमूने कॉफीपानातील बदल हा प्रत्यक्षपणे ताणाच्या बदलावर परिणाम करतो का यासंबंधीची माहिती गोळा केली आहे काय हे या युक्तिवादातून स्पष्ट होत नाही. (2) मोठ्या प्रमाणात धूम्रपान करणाऱ्यांच्या तुलनेत धूम्रपान न करणाऱ्या व्यक्ती एक तृतीयांश पट कॉफी पितात हे अन्य संशोधनातून पुढे आले आहे. (3) मोठ्या प्रमाणात कॉफी पिणे रक्तातील कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढण्यास कारणीभूत होते हे अन्य संशोधनातून पुढे आले आहे आणि हे हृदयविकाराच्या वाढत्या धोक्याच्या अगदी जवळचे निर्देशन आहे. (4) दर दिवशी तीन किंवा अधिक कप कॉफी पिणाऱ्या व्यक्तींना असलेला हृदयविकारांचा धोका दर दिवशीच्या प्रत्येक जादा कॉफीपाच्या प्रमाणात वाढतो असे त्यांना स्वतःच्या संशोधनात आढळून आलेले आहे. Read the following argument carefully and select the most appropriate option that if true, indicates that their decision is not aimed at decreasing team member's risk of heart disease. A team of researchers studying effect of drinking coffee have found that persons drinking more than four cups of coffee have a risk of heart disease 2.5 times than the average after correcting it for age and smoking habits. It is important to note that the members of this team declared that they have started limiting their own daily coffee intake to two cups as a result of above finding. (1) It is well established fact that the stress is major causal factor related to heart disease but it is not clear whether this team has collected information about variations in coffee consumption are directly related to the variations in stress levels. (2) Subsequent studies have shown that non-smokers consume coffee at about one-third the rates of heavy smokers. (3) Subsequent studies have shown that heavy coffee consumption causes an elevation in blood-cholesterol level, an immediate indicator of increased risk of heart disease. (4) Their own study found that for persons drinking three or more cups of coffee daily, the additional risk of heart disease increased with each extra daily cup.

1)ताण हा हृदय विकारांना कारणीभूत असणारा प्रमुख घटक आहे हे खात्रीशीर प्रस्थापित झाले आहे परंतु या चमूने कॉफीपानातील बदल हा प्रत्यक्षपणे ताणाच्या बदलावर परिणाम करतो काय यासंबंधाने माहिती गोळा केली आहे काय हे या युक्तिवादातून स्पष्ट होत नाही. / It is well established fact that the stress is major causal factor related to heart disease but it is not clear whether this team has collected information about variations in coffee consumption are directly related to the variations in stress levels.&check; Correct

2)मोठ्या प्रमाणात धुम्रपान करणाऱ्यांच्या तुलनेत धुम्रपान न करणाऱ्या व्यक्ती एक तृतियांश पट कॉफी पितात हे अन्य संशोधनांतून पुढे आले आहे. / Subsequent studies have shown that non-smokers consume coffee at about one-third the rates of heavy smokers.

3)मोठ्या प्रमाणात कॉफी पिणे रक्तातील कोलेस्टेरॉलची पातळी वाढण्यास कारणीभूत होते हे अन्य संशोधनांतून पुढे आले आहे आणि हे हृदयविकाराच्या वाढत्या धोक्याच्या अगदी जवळचे निर्देशन आहे. / Subsequent studies have shown that heavy coffee consumption causes an elevation in blood-cholesterol level, an immediate indicator of increased risk of heart disease.

4)दर दिवशी तीन किंवा अधिक कप कॉफी पिणाऱ्या व्यक्तींना असलेला हृदयविकारांचा धोका दर दिवशीच्या प्रत्येक जादा कॉफीकपाच्या प्रमाणात वाढतो असे त्यांना स्वत: केलेल्या संशोधनात आढळलेले आहे. / Their own study found that for persons drinking three or more cups of coffee daily, the additional risk of heart disease increased with each extra daily cup.

Option (1) points out that stress might be the confounding variable causing both heart disease and coffee drinking, meaning reducing coffee alone may not reduce the risk if stress levels remain unaddressed.

चर्चेदरम्यान एक वक्ता म्हणाला, "सरपटणाऱ्या प्राण्यांच्या शिकारीचा शोध घेणे, स्वतःच्या अंड्यांची काळजी घेणे आणि अन्य जीवनप्रक्रियांत गुंफणे यासारख्या काही वर्तनाच्या साध्या चेतक-प्रतिसाद स्पष्टीकरणाच्या आधारे हा प्राण्यांकडे जटिल अनुमान क्षमता आहे हा काही संशोधकांचा दावा बुद्धिप्रमाण नाही. अर्थातच त्यांच्या भोवताल केलेल्या महत्त्वाच्या बदलांना तोंड देण्यासाठी स्वतःच्या वर्तनात बदल करण्याची क्षमता सरपटणाऱ्या प्राण्यांत नाही असे संबंधित प्रयोगादरम्यान निरीक्षण आहे आणि यामुळे सरपटणाऱ्या प्राण्यांकडे जटिल अनुमाने काढण्याची क्षमता नाही असे अनुमान कोणालाही काढता येते."

पुढीलपैकी कोणते विधान या वक्त्याच्या अनुमानासाठी आवश्यक गृहीततक आहे?

a)प्रयोगशाळेतील वर्तनाच्या तुलनेत सरपटणाऱ्या प्राण्यांचे नैसर्गिक पर्यावरणातील वर्तन अधिक गुंतागुंतीचे वाटते.

b)जर सरपटणाऱ्या प्राण्यांत गुंतागुंतीच्या अनुमान प्रक्रिया करण्याची क्षमता असेल, तर काही वेळा ते स्वतःच्या नैसर्गिक अधिवासातील बदलांनुसार स्वतःच्या वर्तनात बदल करण्यासाठी सक्षम असतील.&check; Correct

c)गुंतागुंतीची अनुमान प्रक्रिया आणि चेटकाना दिलेले प्रतिसाद या दोन्ही बाबी एकाच वर्तनासाठी योगदान देत नाहीत.

d)सरपटणाऱ्या प्राण्यांच्या सर्व वर्तनाचे स्पष्टीकरण साध्या चेतक-प्रतिसाद वर्तनाच्या आधारे करता येईल.

An assumption is an unstated premise that must be true for the argument's conclusion to hold. Option 2 links complex estimation capability in reptiles to behavioral changes in their natural habitat, which is necessary for the argument.

"कल्पना कथा वाचल्याने सहानुभूती आणि सामाजिक समज सुधारते." खालीलपैकी कोणते विधान सत्य असल्यास, वरील दाव्याचे जोरदार समर्थन करेल? "Reading fiction improves empathy and social understanding." Which of the following statements, if true, would most strongly support the claim above.

a)अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की जे लोक नियमितपणे काल्पनिक कथा वाचतात त्यांना सहानुभूती मोजण्याच्या चाचण्यांमध्ये जास्त गुण मिळतात.&check; Correct

b)काल्पनिक साहित्यात अनेकदा जटिल पात्रे आणि परिस्थिती असतात त्यामुळे वाचकांना अनेक दृष्टिकोनांचा विचार करावा लागतो.

c)जे लोक काल्पनिक कथा वाचतात त्यांच्याकडे न वाचणाऱ्यांच्या तुलनेत जास्त शब्दसंग्रह असतो.

d)काल्पनिक कथा बहुतेकदा काल्पनिक जगामध्ये रचल्या जातात ज्या वास्तविक जीवनातील अनुभवांशी संबंधित नसतात.

To strengthen the claim that reading fiction improves empathy, we need evidence linking fiction reading directly to higher empathy scores. Option A provides direct empirical support showing a positive correlation.

Practice Aptitude interactively →