MPSC PYQ

Precautionary principle

Precautionary principle is a Science & Technology concept from the MPSC syllabus, tested in 2 past MPSC questions (2020, 2021). Below are those real questions with their correct answers and explanations, plus the concepts worth being comfortable with first.

Real questions
2
Years tested
2 · 2020–2021
In context
Concept Graph →

📅 Today's Daily Challenge

Five fresh MPSC questions, the same for everyone today — free, no signup.

Try it →

Asked in

What you need to know first

Agricultural safetyEnvironmental Science Basics

Real questions that test this

'जर्नल ऑफ क्लिनिकल एण्डोक्राइनॉलॉजी' अॅण्ड मेटाबॉलिझम मध्ये प्रसिद्ध झालेले, ट्रायकलोसन हे रसायन आणि त्याच्या संपर्काचा हाडांची खनिज घनता तसेच हाडांच्या दिसूनपणाच्या यांच्यातील सहसंबंधाचा शोध घेणारे त्या प्रकारचे पहिलेच संशोधन आहे. साबण, टूलपेस्ट, हातसफाई साबण इत्यादी प्रकारच्या ग्राहकोपयोगी उत्पादनांच्या माध्यमातून व्यक्ती ट्रायकलोसनच्या संपर्कात येऊ शकते. तथापि ट्रायकलोसन व मानवी हाडांचे आरोग्य यांच्या संबंधाविषयी फारच थोडी माहिती उपलब्ध आहे. 'प्राण्यातील हाडांच्या घनतेवर विपरीत परिणाम करण्याची क्षमता ट्रायकलोसनमध्ये असण्याच्या शक्यतेचे प्रात्यक्षिक प्रयोगशाळेतील अभ्यासातून झालेले आहे' असे ट्रायकलोसनच्या परिणामांचा अभ्यास करणाऱ्या वैज्ञानिकाने म्हटले आहे. The research published in the 'Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism', is the first of its kinds to investigate the association between the chemical triclosan, exposure with bone mineral density and osteoporosis. A person can be exposed to triclosan via consumer products like soaps, toothpastes, sanitizers and other such products. However little is known about the relationship between triclosan and human bone health. Laboratory studies have demonstrated that triclosan may have potential to adversely affect the bone density in animals,' said one scientist studying effects of triclosan.

वरील माहितीवर आधारित सर्वात उचित निष्कर्ष निवडा. / Select the most appropriate conclusion based on above information.

a)प्राण्यांच्या हाडांवर होणाऱ्या ट्रायकलोसनच्या परिणामांबाबत फार थोडी माहिती उपलब्ध असली तरी वरील यादीत असलेल्या उत्पादनांत त्याचा वापर करण्यावर बंदी घालणे आवश्यक आहे. / It is necessary to ban use of triclosan in the products listed above though very little is known about its effect on animal bones.
b)मानवी हाडांवर नेमका कोणता परिणाम होतो हे माहित नसल्यामुळे व्यक्ती वापरत असलेल्या विविध उत्पादनांत ट्रायकलोसनचा वापर करण्याबाबत कोणताही प्रतिबंधक उपाय करण्याची आवश्यकता नाही. / Since exact effect of triclosan on human bone is not known, there is no need to take any precaution about its use in different products used by human beings.
c)ट्रायकलोसन आणि हाडांच्या खनिजांची घनता यांच्यातील सहसंबंध यांचा शोध पूर्वीच घेतलेला असल्यामुळे व्यक्ती वापरत असलेल्या विविध उत्पादनातील त्याच्या वापरावर बंदी घालणे आवश्यक आहे. / Since the association between triclosan and its exposure with bone mineral density is already investigated, it is necessary to ban its use in various products used by human beings.
d)ट्रायकलोसनमध्ये प्राण्यांच्या हाडांच्या घनतेवर परिणाम करण्याच्या क्षमतेच्या शक्यतेचे प्रात्यक्षिक काही अभ्यासातून दाखविले गेल्यामुळे व्यक्ती वापरत असलेल्या विविध उत्पादनात त्याचा वापर करण्यावर बंदी घालणे आवश्यक आहे. / Since some studies have demonstrated that triclosan may have potential to affect bone density in animals, it is necessary to ban its use in various products used by humans.✓ Correct

Based on scientific studies showing potential negative impacts of triclosan on animal bone density, the most logical and cautious conclusion is to restrict its use in consumer products.

तुम्ही शेती व्यवसाय करता आणि काही एकर जमिनीचे मालक आहात. आसपासचे अल्पभूधारक शेतकरी आणि जमीन नसलेले लोक तुमच्या शेतावर कामगार म्हणून राबतात. कीटकनाशकांच्या फवारणीसह ते सर्व प्रकारची कामे करतात. तुमच्या जिल्ह्यातील अनेक शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या आहेत आणि करत आहेत. यात तुमच्या कामगारांतले काहीजण समाविष्ट आहेत. कीटकनाशके व्यक्तींना आत्महत्येला प्रवृत्त करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात असा दावा जगभरात केलेल्या अनेक अभ्यास-ून केला आहे अशी माहिती देणारा वर्तमानपत्रातील लेख तुमच्या वाचनात आला. कीटकनाशके पिऊन आत्महत्या करण्यापुरते हे मर्यादित नाही. हाताळताना किंवा फवारताना कीटकनाशकाचे रेणू श्वासाबरोबर घेतले जातात आणि वर्षानुवर्षे शरीरात जमा होत जातात. हे रेणू मानवी मेंदूवर व मज्जासंस्थेवर परिणाम करतात. यातून या व्यक्तींत नैराश्य, उदासी व आत्महत्याकी वृत्ती विकसित होतात. या माहितीला तुमचा प्रतिसाद काय असेल?

तुम्ही शेती व्यवसाय करता आणि काही एकर जमिनीचे मालक आहात. आसपासचे अल्पभूधारक शेतकरी आणि जमीन नसलेले लोक तुमच्या शेतावर कामगार म्हणून राबतात. कीटकनाशकांच्या फवारणीसह ते सर्व प्रकारची कामे करतात. तुमच्या जिल्ह्यातील अनेक शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या आहेत आणि करत आहेत. यात तुमच्या कामगारांतले काहीजण समाविष्ट आहेत. कीटकनाशके व्यक्तींना आत्महत्येला प्रवृत्त करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात असा दावा जगभरात केलेल्या अनेक अभ्यास-ून केला आहे अशी माहिती देणारा वर्तमानपत्रातील लेख तुमच्या वाचनात आला. कीटकनाशके पिऊन आत्महत्या करण्यापुरते हे मर्यादित नाही. हाताळताना किंवा फवारताना कीटकनाशकाचे रेणू श्वासाबरोबर घेतले जातात आणि वर्षानुवर्षे शरीरात जमा होत जातात. हे रेणू मानवी मेंदूवर व मज्जासंस्थेवर परिणाम करतात. यातून या व्यक्तींत नैराश्य, उदासी व आत्महत्याकी वृत्ती विकसित होतात. या माहितीला तुमचा प्रतिसाद काय असेल?

a)मी माझ्या कामगारांना उच्च दर्जाची सुरक्षा साधने पुरवेन आणि त्यांना आवश्यक काळजी घेऊन कीटकनाशके हाताळण्याचे आणि फवारण्याचे प्रशिक्षण देईन.
b)मी सर्व जीवघातक रासायनिक कीटकनाशके वापरणे थांबवेन आणि निपजेची पर्वा न करता माझे पीक कीटकापासून वाचवण्यासाठी अन्य उपायांचा अवलंब करेन.
c)मी विश्वासू तज्ज्ञांशी सल्लामसलत करेन किंवा आंतरजाल वापरून खात्रीची माहिती मिळवून, महाग असली तरी सुरक्षित कीटकनाशकांची उपलब्धता शोधून काढेन.✓ Correct
d)मी आणखी संशोधन निष्कर्षांसाठी थांबेन आणि तोपर्यंत कीटकापासून माझी पिके सुरक्षित ठेवण्यासाठी आता वापरत असलेली कीटकनाशके वापरणे सुरू ठेवेन.

When confronted with scientific evidence of health hazards linked to occupational tools, a responsible owner must proactively consult experts and transition to safer alternatives.

More Science & Technology concepts