MPSC PYQ
Aptitude

Social Justice

Social Justice is a Aptitude concept from the MPSC syllabus, tested in 15 past MPSC questions across 9 exam years between 2013 and 2023. Below are those real questions with their correct answers and explanations, plus the concepts worth being comfortable with first.

Real questions
15
Years tested
9 · 2013–2023
In context
Concept Graph →

📅 Today's Daily Challenge

Five fresh MPSC questions, the same for everyone today — free, no signup.

Try it →

Asked in

202320222021202020192017201520142013

What you need to know first

Basic ethicsResource distribution principlesIndian social structureAdministrative responsibilitiesBasic Indian PolityIndian Social MovementsConstitutional Provisions for SC/STBasic understanding of social welfareRole of transparency in democracyBasic SociologyPost-independence political trendsEmpathyFairnessWelfare state conceptsEthicsSociology BasicsAll India Services Conduct RulesBasic Human Rights

What mastering this unlocks

Right to Education ActDistrict Administration

Real questions that test this

तुम्ही व तुमच्या मैत्रिणीने एका प्रतिष्ठेच्या शिष्यवृत्तीसाठी अर्ज केला आहे आणि तुम्हा दोघांपैकी एकीची निवड करण्यासाठी दोघांनाही मुलाखतीला निमंत्रित केले आहे. ही शिष्यवृत्ती म्हणजे तुमच्या ज्ञानविषयक क्षमतेचे निर्देशन आहे. तुमची मैत्रीण ही तुमच्याइतकीच सक्षम आहे. ती वंचित समूहातून आलेली असून या पायरीला पोहोचण्यासाठी तिने आणि तिच्या कुटुंबाने खूप कष्ट घेतले आहेत. या शिष्यवृत्तीची तिला खूपच गरज आहे आणि तरच तिला अभ्यास सुरू ठेवता येईल. तुम्ही You and your friend had applied for one prestigious scholarship and you have been invited for interview for selecting one among you. This scholarship is an indication of your academic capabilities. Your friend is equally competent. She comes from a disadvantaged group and she and her family worked very hard to reach this stage. She is in dire need of this scholarship and only then can she continue with her studies. You will

a)तुम्ही मुलाखतीला जाणार नाही आणि तुमच्या मैत्रिणीला शिष्यवृत्ती मिळू द्याल. / not appear for the interview and allow your friend to get the scholarship.
b)तुम्ही मुलाखतीला जाल आणि जर तुमची निवड झाली तर समितीला तुमच्या मैत्रिणीला शिष्यवृत्ती देण्याची विनंती कराल. / appear for the interview and if selected request the committee to award it to your friend by considering it as a special case.
c)जर तुमची निवड झाली तर शिष्यवृत्ती स्वीकाराल आणि तुमच्या मैत्रिणीला आर्थिक मदत द्याल. / accept the scholarship if selected and help your friend financially.
d)जर निवड झाली तर दोन्ही व्यक्तींना पारितोषिकात, सहभागी करू द्यावे अशी विनंती कराल. आणि मैत्रिणीला गरज असल्यास आर्थिक मदत कराल. / request the committee to allow both the persons to share the award if selected and help your friend financially if necessary.✓ Correct

Requesting the committee to allow sharing the award and offering personal financial help balances academic merit with equity and compassion for a disadvantaged friend.

एका आस्थापनाकडून “आस्थापनाची सामाजिक जबाबदारी” या योजनेअंतर्गत, जीवनाच्या सर्व पैलूंसबंधात नवनिर्माण प्रस्थापित करण्यासाठी निधी देणाऱ्या कचेरीत प्रमुख म्हणून तुमची नेमणूक झाली आहे. तुमच्याकडे दोन मागण्या आल्या आहेत आणि त्यातील फक्त एकीची निवड तुम्हाला करायची आहे. नवोपक्रमात योग व्यवहार करून लोकांना आध्यात्मिक होण्यासाठी धर्म, जात, किंवा पंथ यांच्या निरपेक्ष मदत देणे हे यातील एका संघटनेचे ध्येय आहे. या संघटनेचा प्रमुख शहरातील प्रभावी नेत्याची गुरू आहे आणि तो नेता तुमच्यावर तिच्या मागणीची निवड करावी म्हणून दबाव आणत आहे. तरुण उद्योजकांच्या दुसऱ्या नवोपक्रमशील संघटनेला शहर स्वच्छ राखणाऱ्या सफाई सेवकांना देणारी उपकरणे विकसित करायची आहेत. त्यांची उपकरणे कर्मचाऱ्यांच्या स्वतः घाणेरडे न होता सर्व प्रकारची घाण हातालायला मदत करतील व विविध रोगांना बळी जाण्यापासून वाचवतील अशी हमी संघटनेने काही प्रत्यक्षकांससह दिलेली आहे. You have been appointed as the head of the office that allocates funds for promoting innovations in all walks of life by a corporate under the CSR (Corporate Social Responsibility) scheme. You have received two proposals and as a rule you need to select only one of these. One organization aims at assisting people for becoming spiritual irrespective of religion, caste or creed, using innovative yoga practices. The head of this organization is the guru of one of the influential leaders from the city and he is pressuring you to select her proposal. Another enterprise of young entrepreneurs wants to develop tools for sanitation workers who maintain the city clean on no-profit basis. With some demonstrations, the enterprise guarantees that their tools will help workers to handle all sort of dirt without getting dirty and save them from becoming prone to various diseases. You will,

समाजातील भ्रष्टाचार, अन्याय आणि पिळवणूक यांचे निर्मूलन करण्यासंबंधात आध्यामिकतेने काही सकारात्मक भूमिका घेतली आहे असे आतापर्यंत तुमच्या पाहुण्यात नसल्याने तुम्ही निर्णय घेणे लांबणीवर टाकाल. या लोकांना आरोग्यपूर्ण व सन्मानाचे जीवन जगण्याचा हक आहे म्हणून अशा उपकरणांचे तातडीने विकसन करण्याची गरज असल्याने तुम्ही उद्योजकांच्या गटाला निधी द्याल. दोघांनाही समाधानी ठेवण्यासाठी दोन्ही अर्जदारांना उपलब्ध निधी सारखा विभागून देण्यासाठी व्यवस्थापनाकडून खास परवानगी मिळवाल. शहरात या गुरूचे श्रीमंत असे अनेक शिष्य असल्याने आणि व्यापक समाजाच्या लाभासाठी ते चांगले काम करत असल्याचे त्यांचे मत असल्याने तुम्ही आध्यात्मिक संघटनेला निधी द्याल. (English version: (1) delay taking any decision as till now you have not seen spirituality playing any positive role in eradicating corruption, injustice, and oppression that is present in various forms. (2) allocate funds to entrepreneurs’ group as there is an urgent need for developing assisting tools for these people as it is their right to live a healthy and respectful life. (3) get special permission from the management for dividing available funds equally among the two applicants and keep both of them happy. (4) allocate the funds for spiritual organization as there is many affluent followers of this guru in the city and according to them they are doing good activities for the benefit of wider society.)

1)delay taking any decision as till now you have not seen spirituality playing any positive role in eradicating corruption, injustice and oppression that is present in various forms.
2)allocate funds to the entrepreneurs' group as there is an urgent need for developing assisting tools for these people, as it is their right to live a healthy and respectful life.✓ Correct
3)get special permission from the management for dividing available funds equally among the two applicants and keep both of them happy.
4)allocate the funds for the spiritual organization as there are many affluent followers of this guru in the city and according to them they are doing good activities for the benefit of wider society.

In ethical resource allocation dilemmas concerning marginalized sections, priority must be given to fundamental human rights and empowering individuals to live healthy, dignified lives.

भूसुधारणांमुळे तिहेरी (तीनपट्टी) क्रांती घडून आली खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा. Land reforms promote triple revolution. Choose the correct option from the following:

1)सांस्कृतिक, राजकीय, तांत्रिक / Cultural, Political, Technological✓ Correct
2)राजकीय, सामाजिक, वाणिज्य / Political, Social, Commercial
3)आर्थिक, राजकीय, सांस्कृतिक / Economic, Political, Cultural
4)यापैकी नाही / None of these

Land reforms in developing nations trigger a triple revolution encompassing cultural mindset shift, political empowerment, and technological adoption in farming.

शाहूमहाराजांना महाराष्ट्रात ब्राह्मण्येतर चळवळीची मुहूर्तमेढ रोवाविशी का वाटली ?

(a)सनात्यांचा आचारविचार आणि पूर्वग्रह सुधारणावादी धोरणास बाधक ठरण्याचा संभव होता.

(b)शासनयंत्रणेत उच्चवर्णीयांचा भरणा होता.

(c)पूर्वपरंपरांच्या मुळावर घाव घालून सामाजिक जीवनातील सातत्य नष्ट करणारा महात्मा फुले यांचा सर्वंकष बंडखोरपणा त्यांना योग्य वाटला नाही.

(d)रानडे, आगरकर, गोखले यांचे विचार समाजाच्या पचनी पडले नाहीत.

1)फक्त अ आणि ड
2)फक्त क आणि ड✓ Correct
3)फक्त ब आणि ड
4)फक्त ब आणि क

Shahu Maharaj differed with some radical thoughts and administrative setups, making statements 'k' and 'd' correct regarding his view on non-brahmin movements.

तुम्ही एका भागाची जबाबदारी असलेले वरिष्ठ नागरी अधिकारी आहात आणि तुम्हाला वृद्धांसाठी खाजगीरीत्या चालवल्या जाणाऱ्या घरांच्या वार्षिक सम्मेलनासाठी अतिथी म्हणून उपस्थित राहाण्याची विनंती करण्यात आली आहे. या जागी पोहचण्यासाठी प्रवास करताना तुम्हाला जागोगागी मोडकळी आलेल्या झोपड्यांच्या अनेक वस्त्या पाहायला मिळाल्या. जेव्हा तुम्ही चौकशी केली तेव्हा वृद्धांसाठी घरे निर्माण करणाऱ्या विकासकांनी त्यांचे सर्व स्रोत हडप केले असून त्यांना लहानशा जागेत राहण्यास भाग पाडल्याचे या लोकांनी सांगितले. वृद्धांसाठी घरांची वस्ती निर्माण करणारे व त्यात रहाणारे लोक उच्च जातीचे असल्यामुळे त्यांना नदीचे पाणी वापरण्यास, नदीत आंघोळ करण्यास वा मासेमारी करण्यास, वनोपज वापरण्यास मज्जाव करत असल्याचेही त्यांनी तुम्हाला सांगितले. तुम्ही पुढील पैकी _________________

1)make and execute a plan for empowering people in the area with the help of teachers of the colleges from the urban part of the area who are interested in giving their students practical experience related to the theories of humanities and sociology, by procuring funds from corporates.✓ Correct
2)cancel your visit to the gathering, expressing your distress about the situation, and order the authorities of the old age home to give these people their dues and allow them to enjoy the resources in the area.
3)attend the gathering, get correct information about the situation, and convince the organizers and inmates to have some sympathy towards the real owners of the resources during your speech in a friendly manner.
4)don't take any action as you believe that everyone has to live with one's fate.

The displaced tribal families need lasting empowerment, not a gesture. A funded plan with local college teachers and their students works with the people themselves to build their capacity and claim their rights, which is why MPSC gives it full marks. Cancelling the visit and issuing orders (2) or appealing for sympathy in a speech (3) changes little, and doing nothing (4) earns zero.

More Aptitude concepts

Critical reasoningLogical deductionSustainable developmentInclusive GrowthInferenceCoding-DecodingSyllogismCritical ReadingPercentageComprehensionBlood RelationsCritical thinking
Practice Aptitude interactively →