Banking, Inflation & Public Finance — MPSC PYQ
Every Banking, Inflation & Public Finance question MPSC has actually asked in Economy, 2013–2023 — 19 questions, each with the correct answer from the official MPSC key and a full explanation. Newest papers first.
आगाऊ अंदाजाप्रमाणे, वर्ष 2020-21 मध्ये आर्थिक वृद्धीत घट झाल्यानंतर, वर्ष 2021-22 मध्ये देशाचे वास्तव स्थूल देशांतर्गत उत्पादन 9.2% ने वाढेल. याचा अर्थ असा की, Advance estimates suggest that the Indian economy is expected to witness real GDP expansion of 9.2 per cent in 2021-22 after contracting in 2020-21. This implies that
The 9.2% GDP growth projection for 2021-22 following the contraction in 2020-21 indicated a bouncing back of economic activities and a milder impact of the second wave compared to the complete lockdown during the first wave.
2014 मध्ये शासनाने वित्तीय समावेशनासाठी खालीलपैकी कोणती योजना अमलात आणली ? In 2014, the Government implemented which of the following Scheme for financial inclusion ?
Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana (PMJDY) was launched in August 2014 by the Government of India as a massive national mission for comprehensive financial inclusion.
जेंडर बजेट म्हणजे काय ? What is meant by Gender Budget ?
Gender budgeting does not mean creating separate budgets for men or women; rather, it entails incorporating gender-specific perspectives and independent provisions within the general budget.
🏛️ The Maharashtra angle
भारतातील भाववाढीत पुरवठा बाजूच्या घटकांचे प्राबल्य असल्याने खालील दीर्घकालीन धोरण उपयुक्त ठरू शकते. (a) बदलती उत्पादन रचना (b) नियोजित आयात धोरण (c) वाहतुकीवर भर (d) नाशवंत वस्तुसाठी साठवण सुविधा वरीलपैकी कोणता पर्याय बरोबर आहे ते ? Given the importance of supply side factors in determination of inflation in India, following long-term policies are likely to help. (a) Changing production patterns (b) Calibrated import policy (c) Focus on transportation (d) Storage infrastructure for perishable commodities Which of the above options is/are correct ?
(a)बदलती उत्पादन रचना / Changing production patterns
(b)नियोजित आयात धोरण / Calibrated import policy
(c)वाहतुकीवर भर / Focus on transportation
(d)नाशवंत वस्तुसाठी साठवण सुविधा / Storage infrastructure for perishable commodities
To combat supply-side inflation in India, long-term structural measures like changing production patterns, calibrated import policies, improving transportation, and building storage infrastructure are all essential.
🏛️ The Maharashtra angle
महाराष्ट्र शासनाने _________ या वर्षापासून लिंगभाव आधारित अर्थसंकल्प पद्धत स्वीकारली.
The Government of Maharashtra formally adopted Gender-Responsive Budgeting (GRB) in the state budget starting from the year 2013 to ensure equitable resource allocation for women.
🏛️ The Maharashtra angle
ऑस्ट्रेलियाच्या व्हिक्टोरिया राज्यात कार्यालय असणारी पहिली भारतीय बँक कोणती ?
(a)देना बँक
(b)एस.बी.आय.
(c)बी.ओ.बी.
(d)पी.एन.बी.
State Bank of India (SBI) is the first Indian bank to have its office and branch operations established in the state of Victoria, Australia.
🏛️ The Maharashtra angle
पुढील विधने विचारत घ्या : (a) रांगती चलनवाढ ही आर्थिक वृद्धी आणि अनुकूल परिणामासाठी फायदेशीर असू शकते. (b) चलनवाढीच्या काळात पैशाचे मूल्य वाढते. (c) चलनवाढ ही ऋणकोला लाभदायक असते. (d) चलनवाढीमुळे उत्पन्नातील विषमता कमी होते. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत ?
(a)रांगती चलनवाढ ही आर्थिक वृद्धी आणि अनुकूल परिणामासाठी फायदेशीर असू शकते.
(b)चलनवाढीच्या काळात पैशाचे मूल्य वाढते.
(c)चलनवाढ ही ऋणकोला लाभदायक असते.
(d)चलनवाढीमुळे उत्पन्नातील विषमता कमी होते.
Creeping/mild inflation encourages economic growth (a), and inflation benefits debtors as the real value of money they owe decreases over time (c). Conversely, inflation reduces the value of money and increases income inequality.
बँका आणि त्यांची घोषणावाक्ये यांच्या जोड्यांपैकी पुढील पर्यायातून योग्य जोडी कोण/कोणत्या आहेत ते निवडा. (a) पंजाब नॅशनल बँक - 'द नेम यू कैन बँक अपॉन' (b) युनियन बँक ऑफ इंडिया - 'गुड पीपल टू बँक विथ' (c) एच.एस.बी.सी. (HSBC) - 'वर्ल्ड्स लोकल बँक' (d) बँक ऑफ महाराष्ट्र - 'वन फॅमिली वन बँक' Find the correctly matched pairs of Bank and Bank slogans. (a) Punjab National Bank - The Name you can Bank Upon (b) Union Bank of India - Good People to Bank with (c) HSBC - World's Local Bank (d) Bank of Maharashtra - One Family One Bank
(a)पंजाब नॅशनल बँक - 'द नेम यू कैन बँक अपॉन' / Punjab National Bank - The Name you can Bank Upon
(b)युनियन बँक ऑफ इंडिया - 'गुड पीपल टू बँक विथ' / Union Bank of India - Good People to Bank with
(c)एच.एस.बी.सी. (HSBC) - 'वर्ल्ड्स लोकल बँक' / HSBC - World's Local Bank
(d)बँक ऑफ महाराष्ट्र - 'वन फॅमिली वन बँक' / Bank of Maharashtra - One Family One Bank
All the matched pairs are correct: Punjab National Bank uses 'The Name you can Bank Upon', Union Bank of India uses 'Good People to Bank with', HSBC uses 'World's Local Bank', and Bank of Maharashtra uses 'One Family One Bank'.
🏛️ The Maharashtra angle
प्रधानमंत्री जन धन योजना यासाठी सुरू केली गेली. Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana (PMJDY) envisages :
(a)वित्तीय समावेशन / Financial inclusion
(b)वित्तीय साक्षरता / Financial literacy
(c)विम्याचे कवचं / Insurance cover
(d)पीक विमा / Crop insurance
Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana (PMJDY), launched in 2014, focuses on financial inclusion (a), promoting financial literacy (b), and providing insurance/accident cover along with overdraft facilities (c). Crop insurance is handled separately under PMFBY.
🏛️ The Maharashtra angle
खालीलपैकी कोणते विधान/विधने अयोग्य आहे/आहेत ? / Which of the following statement/s is/are incorrect ?
(a)विशिष्ट कालावधीत देशाच्या नागरिकांनी उत्पादित केलेल्या वस्तू व सेवांचे एकूण पैशातील मूल्य म्हणजे स्थूल राष्ट्रीय उत्पादन (GNP) होय. / GNP is the total money value of goods and services produced by the nationals during the given year.
(b)उत्पन्नाचा असा भाग जो देशात उत्पादित होतो, परंतु परदेशी नागरिकांना प्राप्त होतो. त्याचा समावेश स्थूल राष्ट्रीय उत्पादनात (GNP) केला जातो. / The part of income produced in the country but earned by foreigners is included in GNP.
(c)प्रति माणसोी उत्पन्न हे देशातील लोकांचे सीमांत उत्पन्न दर्शविते. / Per capita income shows the marginal income of the people in the country.
Statement (a) is correct (GNP definition). Statement (b) is incorrect because income produced by foreigners within the country is part of GDP, but excluded from GNP (GNP considers nationals' income). Statement (c) is incorrect because per capita income shows average income, not marginal income.
🏛️ The Maharashtra angle
घाऊक किंमत निर्देशांकामध्ये (WPI) पुढीलपैकी कोणत्या वस्तूंच्या किंमतींचा विचार केला जातो ? Prices of which of the following commodities are considered in Wholesale Price Index (WPI) ?
(a)प्राथमिक वस्तू / Primary Goods
(b)इंधन / Oil
(c)उत्पादित वस्तू / Manufactured Goods
The Wholesale Price Index (WPI) in India considers three major groups: Primary Articles, Fuel and Power, and Manufactured Products.
🏛️ The Maharashtra angle
किंमतवाढीस कारणीभूत असणारा पुढीलपैकी कोणता घटक पुरवठाजन्य नाही ? Which of the following is/are not the supply-side factor/s responsible for inflation ?
(a)निर्यातवाढ / Increase in export
(b)साठा / Store
(c)पतनिर्मितीत वाढ / Increase in credit creation
(d)दुष्काळ / Famine
Credit creation (पतनिर्मितीस वाढ) is a demand-side or monetary factor influencing inflation, whereas export growth, stockpiling, and droughts are supply-side factors.
हरित राष्ट्रीय उत्पन्नाचे (GNI) मापनाशी पुढीलपैकी कोणते घटक संबंधित आहेत ? / Which of the following factors is/are concerned in the calculation of Green National Income (GNI)?
(a)राष्ट्रीय उत्पन्न / National Income
(b)नैसर्गिक संसाधनांमध्ये घट / Depletion of Natural Resources
(c)पर्यावरणीय ऱ्हास / Environmental Degradation
Green National Income (GNI) calculation adjusts traditional national income by factoring in the depletion of natural resources and environmental degradation.
वित्तीय समावेशनासाठी शासनाने 2014 मध्ये खालीलपैकी कोणती योजना अंमलात आणली ? / Which scheme was introduced by the Government for financial inclusion in 2014?
Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana (PMJDY) was launched in August 2014 by Prime Minister Narendra Modi as a national mission for comprehensive financial inclusion.
खालीलपैकी कोणत्या संस्थेने पारंपरिक बँकामध्ये 'इस्लामिक विंडो' उघडण्याची शिफारस केली आहे ? Which institution recommended an 'Islamic Window' in Conventional Banks?
The Reserve Bank of India (RBI) recommended the introduction of 'Islamic Banking' or 'Islamic Windows' in conventional banks to promote financial inclusion for those who do not use interest-based banking due to religious beliefs.
पुढील विकास वित्त संस्थांची मांडणी त्यांची स्थापना झाल्या प्रमाणे करा : अ. भारतीय औद्योगिक विकास बँक, IDBI ब. भारतीय औद्योगिक गुंतवणूक बँक, IIBI क. भारतीय औद्योगिक पत आणि गुंतवणूक महामंडळ, ICICI ड. भारतीय औद्योगिक वित्त महामंडळ, IFCI Arrange the following development finance institutions according to the order in which they were established : a. Industrial Development Bank of India, IDBI b. Industrial Investment Bank of India, IIBI c. Industrial Credit and Investment Corporation of India, ICICI d. Industrial Finance Corporation of India, IFCI
(a)भारतीय औद्योगिक विकास बँक, IDBI / Industrial Development Bank of India, IDBI
(b)भारतीय औद्योगिक गुंतवणूक बँक, IIBI / Industrial Investment Bank of India, IIBI
(c)भारतीय औद्योगिक पत आणि गुंतवणूक महामंडळ, ICICI / Industrial Credit and Investment Corporation of India, ICICI
(d)भारतीय औद्योगिक वित्त महामंडळ, IFCI / Industrial Finance Corporation of India, IFCI
IFCI was established in 1948, ICICI in 1955, IDBI in 1964, and IIBI in 1997, giving the chronological order: IFCI, ICICI, IDBI, IIBI (ड, क, अ, ब).
पुढील दोन विधानापैकी कोणते योग्य आहे ? Which of the following two statements is/are correct ?
(a)आय कर 'भरण्याची क्षमता' ह्या तत्त्वावर आकारला जातो. / The Income Tax is based on the principle of 'ability to pay'.
(b)आय कराचे अधिक दर तो न भरण्याचे एक प्रमुख कारण आहे आणि त्यामुळे काळा पैसा वाढतो. / High rates of Income Tax were an important reason for evasion thereof and rise of black money.
Income tax is a progressive tax levied based on the taxpayer's ability to pay, and excessively high tax rates historically incentivized tax evasion, thereby fueling the parallel economy of black money.
भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या चलन निर्मिती विभागास कायमस्वरूपी किमान किती रुपयाचा सुवर्णसाठा ठेवणे आवश्यक आहे ?
Under the Minimum Reserve System (MRS) introduced in 1957, the Reserve Bank of India is required to maintain a minimum gold and foreign exchange reserves of Rs. 200 crores, out of which gold must be worth at least Rs. 115 crores.
आर्थिक प्रगतीसाठी वित्त उभे करण्याच्या खालीलपैकी कोणत्या पद्धतीमुळे भाववाढ निर्माण होऊ शकते ?
Deficit financing (printing new currency or borrowing from the central bank to cover budget shortfalls) injects unbacked money into the economy, increasing money supply and directly triggering inflation.