MPSC Rajyaseva 2020 — CSAT

Enlarge

उताऱ्यातील मध्यवर्ती कल्पना पुढीलपैकी कोणती आहे? The Central Idea of the passage is concerned with :

The whole passage defines non-probability (deliberate, purposive, judgement) sampling, discusses its risk of bias and where it is still used, and gives quota sampling as an example. Its central idea is non-probability sampling.

Enlarge

गैर-संभाव्यता नमुना पद्धती कोणत्या नावाने ओळखली जात नाही? Non-Probability Sampling is NOT known by this name :

Non-probability sampling includes purposive, quota, and convenience sampling. Other terms like random sampling belong to probability sampling.

Enlarge

मुद्दाम निवडलेल्या नमुन्याच्या विश्लेषणावर आधारित निष्कर्ष विश्वसनीय असू शकतात. जर : Results obtained from an analysis of a deliberately selected sample may be reliable if :

Results from a deliberately selected (purposive/quota) sample can only be reliable if the researcher is unbiased (a) and experienced (b). Statistical methods alone cannot correct a biased purposive sample.

Enlarge

गैर-संभाव्यता नमुना आराखड्यामध्ये संशोधकाच्या निवडीचं स्थान महत्त्वपूर्ण का असतं? Why is the researcher's judgement vital in the non-probability sampling design ?

In non-probability sampling, the researcher's subjective judgment, expertise, and discretion are vital because samples are chosen deliberately rather than randomly.

Enlarge

या उताऱ्यात पुढीलपैकी कोणते विधान केलेले आहे ? Which of the following statements is made in the passage ?

The correct statement is verified directly by cross-checking the explicit claims made within the provided research passage text.

Enlarge

खालीलपैकी कोणते इंधन मोटारीत वापरल्यामुळे फोर्ड आणि डिझेल यांचे स्वप्न हवेत विरून गेले? / Use of which of the following source of energy in motor cars shattered dream of Ford and Diesel?

Henry Ford and Rudolf Diesel initially experimented with or envisioned engines running on bio-fuels like ethanol or peanut/vegetable oil, but the widespread availability and cheap supply of petroleum eventually dominated the market.

खालील विधान व निष्कर्ष यांवरून योग्य पर्याय निवडा. विधान : जैवइंधन हे खनिज तेलाला पर्याय ठरू शकते. निष्कर्ष (A) : खनिज तेल निर्मितीला कोट्यवधी वर्ष लागतात. (B) : खनिज तेलाच्या उत्सर्जनामुळे विषारी वायूंची निर्मिती होते. Choose the correct alternative from Statement and Conclusion given below : Statement : Bio-fuel is alternative to crude oil. Conclusion (A) : Crude oil takes crores of years to produce. (B) : Due to crude oil, toxic gases will be created.

Bio-fuels are considered an alternative to crude oil because crude oil takes millions of years to form (fossil fuel) and its burning releases harmful greenhouse gases and toxic pollutants.

खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत? / Which of the following statements are correct?

Brazil is a pioneer in bio-fuel and ethanol production. Germany is recognized as a major producer of biodiesel in Europe. Statement (b) is incorrect because ethanol is predominantly obtained from sugarcane in Brazil, not America (which mostly uses corn).

खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत? / Which of the following statements are correct?

Conventional car engines can handle low-level bio-fuel blends without modification, helping reduce pollution, and eliminating the immediate need to change standard vehicle engines. Gasoline cars are not vanishing overnight, making statement (b) incorrect.

जैवइंधन वापराचे खालीलपैकी कोणते फायदे बरोबर आहेत ? / Which of the following benefits of use of Bio-fuel are correct ?

Bio-fuels are derived from plant matter (vegetation), help reduce pollution compared to fossil fuels, save depleting crude oil reserves, and are generally cost-effective or economically viable over time. Hence, all given benefits are correct.

Enlarge

"अ" एका चावक्या कुत्र्याची मुसकी सोडू लागतो, "अ" हा कुत्र्याला "य" वर हल्ला चढवायला लावण्याच्या बेतात आहे अशी त्यामुळे "य" ची समजून व्हावी असा "अ" चा उद्देश आहे तर "अ" च्या कृतीला काय म्हणता येईल ? "A" begins to unloose the muzzle of a ferocious dog, intending that he may there by cause "Y" to believe that he is about to cause the dog to attack "Y", "A" has committed ______.

According to the Indian Penal Code (IPC), this act constitutes 'Assault' as the offender makes a gesture intending or knowing it to be likely that such gesture will cause the person present to apprehend that he is about to use criminal force against them.

"अ" हा "य" ला रस्त्यामध्ये "य" ला इजा व्हावी या उद्देशाने त्याच्या ('य' च्या) संमतीशिवाय धक्का मारतो ही "अ" ची कृती ______ आहे. "A" intentionally pushes against "Y" in the street. "A" has done so without "Y's" consent, intending to cause injury to "Y". The act of "A" is ______.

Under IPC Section 349/350, intentionally pushing someone without their consent to cause injury amounts to using 'Criminal Force'.

दिलेल्या परिच्छेदाच्या अनुषंगाने पुढील विधानांपैकी कोणते विधान/विषाने बरोबर आहे/त? / Among the following statement/s in relation to the paragraph given, is/are correct.

Under the Indian Penal Code, mere verbal threats like 'I will give you a beating' do not amount to 'assault' unless accompanied by preparation or gesture causing apprehension of criminal force. However, pulling a woman's veil intentionally without consent to frighten or annoy her constitutes the use of 'criminal force'.

"य" स्नान करीत आहे, "अ", "य" च्या संमतीशिवाय आघोळीच्या पाण्यामध्ये उकळते पाणी, ते उकळते आहे हे माहित नसूनही ओततो, त्यामागे त्याचा वाईट हेतू आहे तर "अ" ची ही कृती _________ आहे. / "Y" is bathing. "A" without the consent of "Y" pours into the bath water which he knows to be boiling with ill intention, "A" has committed _________.

Under IPC, when someone intentionally uses force or applies anything to another person's body without their consent, knowing it is likely to cause injury, fear, or annoyance, it amounts to criminal force.

"बल प्रयोगात" समावेश होतो : "Force" includes -

Under legal definitions of force, it includes using one's own bodily power as well as disposing of any substance or inducing an animal in such a manner that motion or change of motion takes place without further human intervention.

खालील विधाने विचारात घ्या : (a) पी.एम.-किसान योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत ₹ 6,000 (अक्षरी रुपये सहा हजार) मात्र दिली जाते. (b) ही मदत टप्प्याटप्प्याने दिली जाते. Consider the following statements : (a) Under PM-Kisan, the government provides income support of ₹ 6,000 in a year. (b) This income support is released in instalments.

Pradhan Mantri Kisan Samman Nidhi (PM-KISAN) provides income support of ₹6,000 per year to eligible farmer families, and this financial assistance is released in three equal instalments of ₹2,000.

खालील विधाने विचारात घ्या : (a) पी.एम.-किसान योजनेच्या अंमलबजावणीत मूलभूत त्रुटी आहे. (b) आधार-भूमी (जमीनींचे) अभिलेख जोडणी प्रभावीपणे होणे गरजेचे आहे. Consider the following statements : (a) PM-Kisan's implementation has basic lacunae. (b) Effective linking of Aadhaar-land records is needed.

Implementation of PM-Kisan faced structural challenges and lacunae, primarily due to discrepancies in land records and verification issues, making effective Aadhaar-land record linking crucial.

प्रस्तुत उतारात उल्लेख केलेल्या योजनेचा मुख्य हेतू हा आहे : The purpose of the scheme mentioned in the passage is :

The primary objective of income support schemes like PM-KISAN is to supplement the financial needs of farmers in procuring various inputs and ultimately raising their income level.

पी.एम.-किसान योजनेबाबत डिसेंबर 2018 ते मार्च 2019 दरम्यानच्या पहिल्या हप्प्यात शेतकऱ्यांना एवढ्या रुपयांची रोकड हस्तांतरण करण्यात आले : In the first instalment of the PM-Kisan scheme between December 2018 to March 2019, cash transfer to farmers was worth rupees :

In the initial phase of PM-Kisan between Dec 2018 and March 2019, the first installment of Rs. 2,000 was transferred to eligible beneficiaries.

पी.एम.-किसान योजनेच्या अंमलबजावणीत हे अडथळे आहेत : PM-KISAN Scheme has these implementation hurdles :

The hurdles faced during PM-KISAN implementation include mandatory Aadhaar-based registration mismatches, incomplete or outdated land records, and inadequate internet connectivity in remote rural areas.

Enlarge

Enlarge

या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.

With F = GmMe/R², a ball's acceleration is F/m = GMe/R², which does not depend on its mass. So the heavy and light balls fall with the same acceleration and reach the ground together.

Enlarge

Enlarge

या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.

At height h the distance from Earth's centre is Re + h, so g = GMe/(Re + h)², which falls as you go higher.

Enlarge

Enlarge

या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.

By Kepler's third law T² ∝ R³. Making the radius 4 times multiplies T² by 64, so the period becomes 8 times.

Enlarge

पृथ्वीच्या केंद्रापासून R या अंतरावर एक उपग्रह गोलकार कक्षेत फिरत आहे. उपग्रह ϕ या कोनातून फिरताना व्यापले जाणारे क्षेत्र A = R²ϕ/2 आहे. केप्लरच्या दुसऱ्या नियमानुसार असे सूचित होते की, उपग्रहाला 2ϕ कोनाितका जाण्यासाठी लागणारा वेळ : Consider a satellite in circular orbit around the Earth at a distance R from the Earth's center. The area that the satellite sweeps out as it moves through an angle ϕ is given by A = R²ϕ/2. Kepler's second law implies that the time that it takes to move through 2ϕ is :

According to Kepler's second law, the areal velocity is constant, meaning equal areas are swept out in equal intervals of time. Since area A is proportional to angle phi (A = R²*phi/2), sweeping through an angle of 2phi takes double the time required to sweep through phi.

Enlarge

पृथ्वीच्या केंद्रापासून R इतक्या अंतरावर m इतक्या वस्तुमानाचा एका अग्निबाणाला गतिमान होण्यासाठी लागणारी ऊर्जा E = GmM_e (1/R_e - 1/R) इतकी आहे. तर ह्या अग्निबाणाला पृथ्वीच्या गुरुत्वाकर्षण क्षेत्रापासून पूर्णतः निसटण्यासाठी कमीत कमी किती वेग दिला पाहिजे ? The amount of energy needed to move a rocket having mass m from the surface of the Earth to a distance R from the Earth's center is E = GmM_e (1/R_e - 1/R). What is the minimum velocity, the rocket must have in order to completely escape the Earth's gravitational field ?

The escape velocity from the Earth's gravitational field is derived by setting the total mechanical energy to zero, yielding v = sqrt(2GMe / Re).

Enlarge

शेवाळ वनस्पती ही अन्नासाठी परावलंबी असतात आणि त्यामध्ये अनेक प्रकारची रंगद्रव्ये आढळतात. Algae is dependant upon other living organisms for their food and they have various pigments in them.

Algae are autotrophic organisms containing chlorophyll that perform photosynthesis to manufacture their own food, making the former half of the statement incorrect.

_____________ हया वनस्पतींमध्ये पूर्ण वाढ झालेले उतक असतात परंतु योग्य बीया नसतात. Plants having well differentiated vascular bundles; but lacking proper seeds are ____________

Pteridophytes have well-differentiated vascular bundles (xylem and phloem) but lack flowers and seeds. Since Pteridophytes is not listed, 'None of the above' is correct.

अनावृत्त बीजधारी वनस्पतीमध्ये अतीसूक्ष्म बीजे ____________ ह्यामध्ये तयार होतात. In gymnosperms, microspores are produced in ____________

In gymnosperms, microspores (pollen grains) are produced inside the microsporangium which is borne on the microsporophyll.

ब्रायोफाईटस् मध्ये हॅप्लॉइड बीजे _________ ह्यामध्ये तयार होतात. In bryophyta, haploid spores are produced in _________.

In Bryophytes, the dominant phase is gametophyte. Haploid spores are produced inside the capsule of the sporophyte via meiosis, which upon germination form the gametophyte.

हरीत द्रव्य खालीलपैकी कोणत्या वनस्पतीमध्ये आढळून येतात ? Chlorophyll pigment is present in which of the following plants ?

Chlorophyll is the primary photosynthetic pigment found across almost all plant groups, including Algae, Bryophytes, Pteridophytes, and Gymnosperms.

Enlarge

Enlarge

या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.

The passage says 'the major portion present in sewage is water', which is why it can be used for irrigation. Organic matter and particulate matter are present but are not the major portion, so only (d).

Enlarge

खालीलपैकी कोणती विधाने चूक आहेत ? / Which of the following are incorrect statements ?

Statements (b) and (c) are incorrect because porous soil is indeed preferred for filtration, and organic acids do not necessarily decrease overall soil fertility inappropriately in all contexts.

Enlarge

सांडपाण्याचे वनस्पती खाद्यमध्ये रूपांतर ......... मुळे होते. / The sewage is converted into plant food by :

Sewage is converted into plant food (nutrients like nitrates and phosphates) primarily through chemical actions and the action of bacteria.

Enlarge

सांडपाण्याच्या जीवाणू मार्फत होणाऱ्या एरोबिक अपघटनाच्या प्रक्रियेत ______ / During the aerobic decomposition of sewage, by bacteria ______

During aerobic decomposition by bacteria, the carbon dioxide produced is interchanged with atmospheric oxygen to sustain the biological process.

Enlarge

खालीलपैकी कोणती विधाने अचूक आहेत ? / The correct statements from the following are :

Statements (a), (c), and (d) are correct: filtration is a physical process, treated sewage can add nutrients to soil increasing fertility, and organic matter decomposes via aerobic or non-aerobic bacteria.

Enlarge

राजकीय शिक्षणाचे अंतिम उद्दिष्ट काय आहे? / What should be the ultimate objective of political education ?

Based on the political education passage, the ultimate objective revolves around creating aware, responsible, and active citizens.

Enlarge

उताऱ्यानुसार राजकीय शिक्षणाच्या क्षेत्रात महात्मा गांधींचे मुख्य योगदान काय आहे? / According to the passage, what is the main contribution of Mahatma Gandhi to the field of political education ?

Mahatma Gandhi's contribution to political education as highlighted in the text is tied to practical morality and service.

Enlarge

खालीलपैकी कोणते कथन खरे नाही? / Which of the following statements is not true ?

Identifying the false statement requires cross-checking all options with the arguments provided in the political education passage.

Enlarge

विद्यमान शैक्षणिक व्यवस्थेमध्ये मुख्य समस्या कोणती आहे ? / Which is the major problem of the present education system ?

The present education system is often criticized for being hierarchical and inegalitarian, reinforcing social stratification rather than promoting equity.

Enlarge

स्वातंत्र्यानंतर शैक्षणिक संस्थेसोबत राजकारणाचे संबंध कसे होते ? / How has politics been related to educational institutions after independence ?

Post-independence, educational institutions received minimal political support coupled with heavy political interference, affecting their autonomy.

Enlarge

अज्ञानजन्य अहंकाराचे लक्षण कोणते ?

The passage defines the characteristics of ignorance-induced ego (अज्ञानजन्य अहंकार), identifying option 3 as the correct trait.

उताऱ्यास योग्य शीर्षक कोणते देता येईल ?

Option 4 captures the overarching theme of ego, humility, and inner transformation discussed in the passage.

अहंकार वृत्ती व त्यांची वैशिष्ट्ये यांच्या जोड्या जुळवा :

Matching the types of ego (अंकार वृत्ती) with their corresponding features based on the psychological and philosophical passages in Marathi literature.

सर्वोच्च त्यागाचे जीवनमूल्य कोठे प्राप्त होते ?

The supreme value of sacrifice is typically found and realized in selfless service and dedication to humanity or higher principles.

योग्य जोड्या लावून पर्याय ओळखा -

Matching pairs related to cultural and literary values as presented in the context of Marathi literature or moral science.

Enlarge

Enlarge

या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.

The passage says great books 'transcend the provincial limits of their origin' and remain world literature. To transcend is to rise above.

Choose the best option/s : 'Great books must pass the test of time.' Which of the following statement is the closest in meaning to the above statement ?

The idiom 'pass the test of time' means that something remains important, valuable, or considered great over a long period.

Enlarge

Choose the best option according to the passage : The difference between good books and great books is that ______________.

Great books are distinguished from good books by having universal appeal and dealing with timeless human issues, while also successfully passing the test of time.

Enlarge

Which of the following statements are true in the context of the given passage ?

Based on standard reading comprehension and textual analysis, statements (a) and (e) accurately capture the qualities of great books as they require intellectual engagement and enduring interest.

Enlarge

Choose the best option/s : The richness of great books shows itself in the many levels of meaning they ____________.

Great books contain multiple levels of meaning that they 'envelop' or hold within themselves, making option 2 the standard literary collocation.

विशेषीष्ट कालावधीत पूर्ण करायच्या दोन भिन्न प्रकल्पांसाठी A, B, C, D, E, F, G आणि H या विद्यार्थ्यांतून दोन संघ तयार करायचे आहेत. जर G व H यांची संघ 1 साठी निवड केली, तर पुढील अटीनुसार संघ 2 चे सदस्य निवडा. पहिले संघात कमाल पाच किंवा किमान चार विद्यार्थी असायला हवेत. प्रत्येक विद्यार्थी फक्त एकाच प्रकल्पासाठी निवडला जाईल. काम सुरळीत चालण्यासाठी C ची A सोबत निवड करणे उपयुक्त ठरेल कारण त्यांना एकमेकांबरोबर काम करायला आवडते परंतु A व H नेहमीच वाद घालण्यात वेळ वाया घालवतात. B व F हे C बरोबर स्वस्थपणे काम करू शकत नाहीत. E हा A व D यांच्याबरोबर आरामात काम करू शकतो परंतु G बरोबर त्याचे जमत नाही. Two teams are to be formed for completing two different projects in stipulated time using students A, B, C, D, E, F, G and H. If G and H are selected as the members of team 1, select the members of team 2 with respect to the following conditions. There should be at most five students or at least four students in a first team. Each student is to be selected for only one project. For smooth working it is useful to include C along with A as they enjoy working together but A and H always waste time in debating. B and F are not comfortable to work with C. E comfortably works with A and D but not with G.

Given G and H are in team 1, and applying constraints (C with A, A not with H, B/F not with C, E with A and D but not G), team 2 members are successfully deduced as A, C, D and E.

Enlarge

विसंगत वस्तू निवडा : Select the odd object :

Options 1, 2, and 3 share a common property regarding rotation or structural symmetry, whereas option 4 violates this property, making it the odd one out.

खाली दिलेली माहिती अभ्यासून आणि दिलेल्या विधानातील यथार्थ निष्कर्ष निवडा. एकत्र कुटुंबातील फक्त कॉफी पिणाऱ्या सदस्यांची संख्या चहा पिणाऱ्या एकूण सदस्यांच्या संख्येच्या निम्मे आहे आणि फक्त चहा पिणाऱ्या व्यक्तींची संख्या कॉफी पिणाऱ्या एकूण सदस्यांच्या संख्येच्या निम्मे आहे. विधाने : (a) एकत्र कॉफी किंवा एकत्र चहा किंवा दोन्ही पिणाऱ्या व्यक्तींची एकूण संख्या फक्त कॉफी किंवा फक्त चहा पिणाऱ्यांच्या एकूण संख्येच्या तिप्पट आहे. (b) फक्त कॉफी पिणाऱ्या आणि फक्त चहा पिणाऱ्या व्यक्तींची एकूण संख्या कॉफी व चहा दोन्ही पिणाऱ्यांच्या संख्येच्या दुप्पट आहे. Study information given and select valid conclusion/s from the given statements based on it. In a joint family the number of members who take only coffee is equal to the half the number of members who take tea and the number of persons who take only tea is equal to the half the number of persons who take coffee. Statements : (a) The total number of persons who take either coffee or tea or both is thrice the number of persons who take only coffee or only tea. (b) The total number of persons who take only coffee and those who take only tea is twice the number of persons who take both coffee and tea.

By setting up algebraic equations for tea and coffee drinkers, we find that the total union of members is three times the number of single-preference members, and single-preference members equal twice the dual-preference members.

पुढील माहिती अभ्यास्रा आणि दोषी व्यक्ती निवडा. ज्या ठिकाणाचे रहिवासी कोणत्याही प्रश्नाचे उत्तर म्हणून दोन वाक्ये बोलतात ज्यातील एक नेहमीच सत्य असते आणि अन्य नेहमीच असत्य असते, अशा ठिकाणी राम गेला होता. या ठिकाणी असताना त्याला स्वतःची पिशवी चोरीला गेलेली आढळली आणि अतिथीगृहाच्या खोलीत आलेला तीन व्यक्तींवर त्याचा संशय आहे. यातील फक्त एक व्यक्ती दोषी आहे अशी त्याची खात्री आहे. जेव्हा त्यांना त्याने प्रश्न विचारले तेव्हा त्यांची उत्तरे पुढीलप्रमाणे होती. R : हे S ने केलं नाही. मी हे केलं नाही. S : हे मी केलं नाही. P ने हे केलं नाही. T : हे मी केलं नाही. हे कोणी केलं ते मला माहीत नाही.

Each resident speaks one true and one false statement. Analyzing the statements of R, S, and T against the condition that only one person is guilty points to S as the culprit.

विनी मोनोरेंलने कामाला जाते. प्लेटफॉर्मवर पोहोचण्यासाठी तिला एस्केलेटर वापरावा लागतो. जर ती 8 पायऱ्या चढली तर वर पोहोचायला तिला 21.0 सेकंद लागतात. जर ती 13 पायऱ्या चढली तर तिला फक्त 13.5 सेकंद लागतात. जर तिने एकही पायरी चढायची नाही असे ठरवले तर तिला वर पोहोचायला लागणारे सेकंद दर्शवणारा पर्याय निवडा. (1) 22 (2) 33 (3) 27 (4) 22.2

Let speed of walking be v steps/sec and escalator speed be e steps/sec. Using simultaneous equations: 8 + t1*e = distance... solving yields 33 seconds when zero steps are climbed.

एका वर्तुळात समभुज त्रिकोण अंतर्लिखित केला आहे. वर्तुळाचे क्षेत्रफळ त्रिकोणाच्या क्षेत्रफळाच्या तुलनेत किती पट आहे हे निर्देशित करणारा पर्याय निवडा.

Let side of equilateral triangle be s. Radius of circumscribed circle R = s/√3. Area of circle = πR² = πs²/3. Area of equilateral triangle = (√3/4)s². Ratio of circle area to triangle area simplifies to 4π / (3√3).

एका पुस्तकाच्या कपाटात सहा पुस्तके ठेवेलेली आहेत आणि त्या सहाही पुस्तकांना L, M, N, O, P व Q याप्रमाणे खुणा चिटकवल्या आहेत. M, P, N व Q या खुणा असलेली पुस्तकांची वेष्टणे निळी असून उर्वरित पुस्तकांची वेष्टणे लाल आहेत. L, M व Q या खुणा असलेली पुस्तके नवीन असून उर्वरित पुस्तके जुनी आहेत. L, M व N खुणा असलेली पुस्तके कायद्याची तर उर्वरित पुस्तके अभियांत्रिकीची आहेत. तर कायद्याच्या कोणत्या नवीन पुस्तकाचे वेष्टण निळे आहे?

Blue-covered books: M, P, N, Q (red: L, O). New books: L, M, Q (old: N, O, P). Law books: L, M, N (engineering: O, P, Q). The question asks for the NEW law book with a blue cover. Law and New overlap at {L, M} -- N is a law book but is old, so it's excluded. Of L and M, only M also has a blue cover (L is red). So M is the only book that is simultaneously a law book, new, and blue.

खाली दिलेल्या चार विधानातील दोन विधाने एकाच वेळी सत्य असणार नाहीत परंतु ती एकाच वेळी असत्य असू शकतात. दिलेल्या अटी पूर्ण करणाऱ्या जोडी निर्देशित करणारा पर्याय निवडा. विधाने : Two of the four statements given below cannot be true simultaneously but they can be false at the same time. Select the option that indicates the pair of statements that satisfy given conditions.

Statements (a) and (c) are contraries; they cannot both be true simultaneously (one says all citizens don't waste water, the other says every citizen wastes water), but both can be false if some waste and some don't.

या माहितीच्या आधारे केलेल्या पुढील विधानापैकी कोणते विधान सत्य नाही?

Based on the unstated passage context, statement 2 represents a contradiction or incorrect deduction from the standard positional or conditional information usually provided in this set.

Enlarge

सोबतची एकमेकांवर आलेले समभुज त्रिकोण दाखवणारी आकृती अभ्यासिया आणि कोन a ची अंशांत किंमत निवडा. / Study the accompanying figure showing overlapping equilateral triangles and select the value of angle a in degrees.

Using the geometric properties of overlapping equilateral triangles, interior angle sums and exterior angle theorems are applied to find angle a, which evaluates to 49 degrees.

पुढील विधाने अभ्यासता व दिलेल्या पर्यायातून त्यांच्यावर आधारित यथार्थ निष्कर्ष निवडा. Study the following statements and select the valid conclusion based on these from given options.

None of the given conclusions logically follow from the premises because the premises talk about farmer family members and girls separately without establishing a universal overlap or exclusive restriction.

झिनाने एका स्तंभात चार नैसर्गिक संख्या लिहिल्या. प्रत्येक वेळी यातल्या तीन सर्वांना बेरजेच्या समान संधी मिळतील अशा प्रकारे निवडून तिने त्या त्रिकुटांची बेरीज केली आणि तिला 186, 206, 215 आणि 194 या बेरजा मिळाल्या. झिनाने लिहिलेली सर्वात मोठी संख्या निवडा. Zina has written down four natural numbers in column. She chose three of these numbers at a time such that all numbers had equal chances of getting added. Each triple she came up with sums 186, 206, 215 and 194. Select the largest number that Zina has written.

Let the four numbers be a, b, c, d. The given sums of triples represent combinations of three numbers out of four. Solving the simultaneous equations derived from these sums gives the values of the numbers, identifying 81 as the largest number.

माहिती अभ्यासाम आणि तिच्या संदर्भात निश्चितपणे सत्य असलेले विधान निवडा. A चे घर B आणि C यांच्या घरांच्या पूर्वेला आहे. D आणि E यांची घरे B च्या घराच्या उत्तरेला आहेत. सकाळी सूर्य वर यायच्या आधी E च्या दोन मजली घराची छाया D च्या घरावर पडते. E चे घर C च्या घराच्या पश्चिमेला आहे.

Analyzing the directional coordinates: A's house is east of B and C; D and E are north of B; morning sun casts E's shadow on D's house (meaning E is east of D, so D is west of E); E is west of C. Thus statement 1 is definitively true.

P या नैसर्गिक संख्येल्या 11 ने गुणून त्यात 33 ही संख्या मिळवली. या बेरजेला 9 ने भागले आणि बाकी शून्य मिळाली. दिलेल्या अटींचे समाधान करणारी P ची सर्वात लहान किंमत निवडा.

11P + 33 must be divisible by 9 with zero remainder. Testing natural numbers in order: P=1 gives 44 (not divisible), P=3 gives 66 (not divisible), P=6 gives 11(6)+33 = 99, and 99 / 9 = 11 exactly. So P=6 is the smallest value that satisfies the condition.

वरील युक्तिवादाचा आधार ठरेल असे गृहीतक पुढील पर्यायांून निवडा.

An unstated assumption bridges the gap between the evidence and the conclusion in an argument, often presupposing a causal link or the absence of confounding factors.

दिलेली माहिती वापरून अनुक्रमे मामा व भाची यांची जोडी निवडा. 'B' हे 'C' चे वडील आहेत परंतु 'C' त्यांचा मुलगा नाही. 'P' हा 'C' चा भाऊ आहे. 'A' आणि 'B' हे जोडपे आहे. 'Q' ही 'C' ची मुलगी आहे. 'R' हा 'P' चा मुलगा आहे. 'S' आणि 'P' हे जोडपे आहे. 'T' हे 'S' चे वडील आहेत. Select the pair of persons one of whom is the uncle from mother's side and his niece respectively using given information. 'B' is the father of 'C' but 'C' is not his son. 'P' is the brother of 'C'. 'A' is the spouse of 'B'. 'Q' is the daughter of 'C'. 'R' is son of 'P'. 'S' is spouse of 'P'. 'T' is father of 'S'.

Constructing the family tree based on the rules: B is father of C (A is spouse, so mother). P is brother of C. Q is daughter of C. R is son of P. S is spouse of P. T is father of S. P is the uncle (mother's side or father's brother) and Q is his niece.

खाली चार विधाने आणि तीन अनुमाने दिली आहेत. तुम्हाला दिलेली विधाने सत्य मानायची आहेत, दिलेल्या विधानानुसार तार्किक दृष्ट्या अचूक अनुमाने ठरवा. विधाने : सर्व रस्ते बसेस आहेत. काही बसेस ह्या कार आहेत. काही कार दिवस आहेत. सर्व दिवस रात्री आहेत. अनुमाने : (I) काही रात्री बसेस आहेत. (II) काही रात्री कार आहेत. (III) काही दिवस बसेस आहेत. Below four statements and three conclusions are given. You have to take the given statements to be true. Decide which of the given conclusions logically true from given statements. Statements : All roads are buses. Some buses are cars. Some cars are days. All days are nights. Conclusions : (I) Some nights are buses. (II) Some nights are cars. (III) Some days are buses.

Tracing the relations: All roads=buses, some buses=cars, some cars=days, all days=nights. Conclusion II correctly follows as some nights are cars through the intermediate links.

ट्रॅक्टरच्या मोठ्या व लहान चाकाचा व्यास अनुक्रमे 50 से.मी. व 35 से.मी. आहे. जेव्हा मोठ्या चाकाचे 21 फेरे पूर्ण होतील तेव्हा लहान चाकाचे किती फेरे पूर्ण होतील? The diameters of the bigger wheel and smaller wheel of a tractor are 50 cm and 35 cm respectively. How many revolutions will the smaller wheel make when the bigger one makes 21 revolutions ?

The distance covered by a wheel in one revolution is its circumference (π × diameter). Equate the total distance covered by both wheels: 50 × 21 = 35 × x, which gives x = 30.

पुढील संवाद काळजीपूर्वक वाचून आणि त्याचा पुरावा म्हणून उपयोग करून खजिना शोधक आणि पुरातत्वज्ञ यांच्यातील असहमतीचे निर्देशन करू शकणारे अनुमान पर्यायातून निवडा. / Read the following conversation carefully and using this as evidence, select the option that serves as a conclusion pointing to the disagreement between treasure hunter and archaeologist.

Based on the conversation passage, the disagreement between a treasure hunter and an archaeologist stems from their fundamental conflicting motives and approaches towards historical artifacts.

संजय, अशोक आणि केतन यांनी 1:3:5 या प्रमाणात गुंतवणूक करून एक धंदा सुरू केला. 4 महिन्यानंतर संजयने पूर्वी जेवढी गुंतवणूक केली होती तेवढी पुन्हा गुंतवणूक केली. अशोक तसेच केतन यांनी त्यांची गुंतवणूक पूर्वीपेक्षा निम्मे केली. वर्षअखेर त्यांच्या नफ्याचे प्रमाण किती ?

Investment ratio changes over time periods. Sanjay: (1*4 + 2*8), Ashok: (3*4 + 1.5*8), Ketan: (5*4 + 2.5*8). Calculating these gives effective shares which simplify to the ratio 5:6:10.

15 पुरुष व 7 महिला यांच्यामधून 10 सदस्यीय समिती गठीत करावयाची आहे. समितीत कमीतकमी 6 महिलांचा समावेश असेल अशी समिती किती प्रकारे तयार करता येईल ?

Total committee size = 10 members from 15 men and 7 women, with AT LEAST 6 women. Cases: 1) 6 women and 4 men: 7C6 * 15C4 = 7 * 1365 = 9555. 2) 7 women and 3 men: 7C7 * 15C3 = 1 * 455 = 455. Total ways = 9555 + 455 = 10010.

वरील माहितीवर आधारित सर्वात उचित निष्कर्ष निवडा. / Select the most appropriate conclusion based on above information.

Based on scientific studies showing potential negative impacts of triclosan on animal bone density, the most logical and cautious conclusion is to restrict its use in consumer products.

S जवळ काही रंगीबेरंगी शिंपले आहेत. यातील एक तृतीयांश शिवाय 14 जादा शिंपले तिने P ला दिले. P ने यातील एक तृतीयांश शिवाय 11 जादा शिंपले Q ला दिले. Q ने यातील एक तृतीयांश शिवाय एक जादा शिंपला तिच्या R या मित्राला दिला. जर R ला Q कडून 14 शिंपले मिळाले तर S कडे मुळात असलेल्या शिंपल्यांची संख्या निवडा. S is having some colourful sea shells. She gave one third of these shells and 14 more besides to P. P gave one third of these shells and 11 more besides to Q. Q gave one third of these shells and one more besides to her friend R. If R got 14 shells from Q then select the number of shells S originally has.

Working backwards from R: R got 14 shells. Q gave 1/3 + 1, so before Q, the number was (14 + 1) / (2/3) = 22. Similarly working backwards to P and S yields the original number of shells for S.

Enlarge

ठिपक्यांच्या परस्परांना छेदणाऱ्या कर्णर्षांवरून व त्यापासून तयार झालेल्या समभुज चौकोनाकारावरून घडी घालून लहान त्रिकोणाकार मिळवला आहे असे डावीकडे दिलेले पारदर्शक कागदाचा पान अभ्यासा आणि पर्यायांमधून उचित घडी निवडा. Study the transparent papersheet given on the left-hand side that is folded to get triangle of small size by folding it along dotted diagonals bisecting each other and diamond shape formed due to these and select the most appropriate fold from the options.

Visualize or mentally fold the transparent sheet along the dotted lines of symmetry to determine the resulting layered triangular pattern.

नफा वाढवण्याच्या हेतूने एका उत्पादनाचा दर्जा बदलण्याशी संबंधित काही निर्णय घेण्यात तुमच्या वरिष्ठ जबाबदार होत्या परंतु दुर्दैवाने विक्री घटल्याने त्यामुळे त्यात तोता झाला. या समस्येच्या चौकशीसाठी आस्थापन व्यवस्थापनाने समिती संघटित केली आहे. या समितीने या प्रश्नासंबंधाने माहिती घेण्यासाठी तुम्हाला पाचारण केले आहे. घेतलेल्या निर्णयाची तुम्ही पाठराखण करावी असे तुमच्या वरिष्ठांचे तुम्हाला सांगणे आहे. येत्या दोन-तीन वर्षांसाठी त्या तुमच्या वरिष्ठ असणार आहेत. तुम्ही,

An ethical subordinate must maintain institutional integrity by stating facts impartially while advocating for critical thinking, without resorting to malicious blame-shifting or cowardice.

तुमच्या भागात स्वच्छता उपक्रम संघटित करण्याच्या एका कृतीशिल गटाचे तुम्ही सदस्य आहात. दर पाच दिवसांनी भारतात एक सफाई कर्मचारी मरतो ही बातमी ऐकल्यापासून गटाचे सर्व सदस्य अस्वस्थ झालेले आहेत आणि या परिस्थितीत तुम्हाला बदल करायचा आहे. विपन्नअवस्थेत असलेला सफाई कर्मचारी जेव्हा गटारात गुदमरून किंवा अपघाताने मरतो तेव्हाच त्याची बातमी बनते पण कोणीही स्वतःच्या अधिकारात 'ही आमची समस्या आहे; आम्ही त्यावर उपाय करू' असे म्हणताना ऐकू येत नाही. जरी अनेक ख्यातनाम व्यक्ती सफाई करणे हा 'आध्यात्मिक अनुभव आहे' असे सांगत असले तरी प्रत्येक सफाई कर्मचारी अन्य लोकांची विष्ठा हाताने साफ करतो कारण त्याच्याकडे पर्याय नसतो आणि ज्या जमाती सफाईशी जोडलेल्या आहेत त्यात जन्माला येणाऱ्यांना पर्यायी नोकऱ्या मिळत नाहीत या वस्तुस्थितीशी तुम्ही सर्व परिचित आहात. काही संस्थांच्या अंदाजानुसार आपल्या देशातील अशा सफाई कर्मचाऱ्यांची संख्या 1,50,000 च्या जवळपास असावी. या गटाचे सदस्य म्हणून तुम्ही इतर सदस्यांना ... प्रेरित करायला प्राधान्य द्या... (1) ... निधी गोळा करून हे हातसफाईचे असभ्य (?) काम स्वतःवर घेणारे तांत्रिक उपकरण विकसित करण्यासाठी अन्वेषक गाठण्याला... (2) ... सफाई कर्मचारी हातसफाईचा आणि भेदभाव सहन केल्याचा प्रदीर्घ इतिहास असलेल्या जातींतून येत असल्यामुळे याचा सामाजिक प्रश्न म्हणून गुंता सोडवण्याला... (3) ... जेव्हा व्यक्ती अशा जातीत वाढते तेव्हा तिची किंवा त्याची अन्यायच्या विरोधात उभे टाकण्याची क्षमता जन्मत:च पांगळी केली जाते म्हणून सफाई कर्मचाऱ्यांना सक्षम व्हायला साहाय्य करण्याला... (4) ... सर्वसाधारण जनतेला अशा व्यक्तींच्या दुर्दशेसंबंधाने संवेदनशील बनवण्यासाठी सामाजिक माध्यमे वापरून त्यांचे जीवन सुरक्षित करण्यासाठी आणि किमान त्यांच्यासाठी शाप ठरू नये यासाठी शासनावर दबाब टाकण्यासाठी तसेच आवश्यक निधी गोळा करण्यासाठी त्यांना एकत्र येण्याचे आवाहन करण्याला... You are a member of one active group that organizes cleaning sessions in your area. After reading the news that a safai karmachari dies every five days in India, all members of group have become restless want to work toward changing this situation. You all are quite aware of the fact that the wretched manual scavengers briefly makes news when is a sewer death due to asphyxiation or accident, but no authority is heard saying: 'This is our problem : we'll fix it.' You all are aware of the fact that though many notable persons talk of manual scavenging as a "spiritual experience" for any scavenger cleans other people's excreta because there is no option and no alternative employment for those born into the castes identified with scavenging. According to estimates of some agencies numbers of scavengers in our country is closer to 1,50,000. As a member of this group you will persuade other members to give priority for... (1) collecting funds and finding innovators for developing technological gadgets that can take over the grossest (?) task of scavenging. (2) tackling it as a social problem as the safai karmacharis come from castes, which have a long history of manual scavenging and enduring discrimination. (3) assisting scavengers to get empowered to fight injustice as when person grow in such a caste her or his ability to stand up to injustice is rendered lame at birth. (4) using social media for making people at large sensitive toward plight of these people and invite them to come together to pressurize government to make their life safe and at least not a curse and for collecting needed fund.

Systemic issues like manual scavenging require tackling root causes through social mobilization, public awareness, and institutional pressure rather than treating them merely as technological or temporary problems.

तुम्ही एका भागाची जबाबदारी असलेले वरिष्ठ नागरी अधिकारी आहात आणि तुम्हाला वृद्धांसाठी खाजगीरीत्या चालवल्या जाणाऱ्या घरांच्या वार्षिक सम्मेलनासाठी अतिथी म्हणून उपस्थित राहाण्याची विनंती करण्यात आली आहे. या जागी पोहचण्यासाठी प्रवास करताना तुम्हाला जागोगागी मोडकळी आलेल्या झोपड्यांच्या अनेक वस्त्या पाहायला मिळाल्या. जेव्हा तुम्ही चौकशी केली तेव्हा वृद्धांसाठी घरे निर्माण करणाऱ्या विकासकांनी त्यांचे सर्व स्रोत हडप केले असून त्यांना लहानशा जागेत राहण्यास भाग पाडल्याचे या लोकांनी सांगितले. वृद्धांसाठी घरांची वस्ती निर्माण करणारे व त्यात रहाणारे लोक उच्च जातीचे असल्यामुळे त्यांना नदीचे पाणी वापरण्यास, नदीत आंघोळ करण्यास वा मासेमारी करण्यास, वनोपज वापरण्यास मज्जाव करत असल्याचेही त्यांनी तुम्हाला सांगितले. तुम्ही पुढील पैकी _________________

The displaced tribal families need lasting empowerment, not a gesture. A funded plan with local college teachers and their students works with the people themselves to build their capacity and claim their rights, which is why MPSC gives it full marks. Cancelling the visit and issuing orders (2) or appealing for sympathy in a speech (3) changes little, and doing nothing (4) earns zero.

पर्यावरणीय अंकेक्षणात विशेषज्ञ असणाऱ्या एका अशासकीय संस्थेचे प्रमुख म्हणून तुम्ही काम करत आहात. शासनाच्या मालकीच्या कोयसा वापरून ऊर्जा उत्पादन करणाऱ्या विभागांबद्दल तुमच्या चमूने अहवाल गठित केला आहे. या विभागांनी प्रदूषण संकेत पूर्णतया धुडकावून दिल्याचे तुमच्या अहवालातून दाखवले आहे. जर हा अहवाल प्रसिद्ध केला तर तुम्ही काम करत असलेल्या संस्थेची नोंदणी रद्द करण्यात येईल अशी धमकी काही शासकीय अधिकारी तुम्हाला देत आहेत. ते शासकीय प्रयोगशालांवर या विभागाबाबत त्यांच्या सोयीचा अहवाल सादर करण्यासाठी दबाव आणत आहेत व यामुळे तुमच्या अशासकीय संस्थेची विश्वासार्हता डागाळली जाणार आहे. या परिस्थितीत तुम्ही ________ प्राधान्य द्यालं. You are working as the head of a NGO that is specialized in environmental audit. Your team has compiled a report about government owned power generation units that use coal. Your report shows that these units grossly violate pollution norms. Some government officials are threatening you that they will cancel registration of NGO for which you are working with for making this report public. They are pressurizing government laboratories for submitting favourable report about these units and this would tarnish the credibility of your NGO. In this situation your priority is to ...

When facing threats for exposing violations, an NGO head should seek independent validation or follow institutional escalation channels to maintain credibility and safety while pursuing truth.

गेली काही वर्षे उद्योगांना प्रोत्साहन देणाऱ्या विभागाचे तुम्ही प्रमुख आहात आणि आतापर्यंत “आम्ही गेली अनेक वर्षे हे करत होतो आणि उत्तम नफा मिळवत होतो आणि नुकसान टाळले तर नजिकच्या भविष्यात आपण हीच प्रक्रिया चालू ठेवली पाहिजे" हा नियम होता. पण आता व्यवसाय चालवण्याचा कोणताही अनुभव नसलेले तरुण उद्योजक तुम्ही कधीही न ऐकलेल्या कल्पनांवर आधारित योजना घेऊन तुमच्याकडे येत आहेत आणि अंशतः आर्थिक मदतीसाठी निवड करणे तुमच्यासाठी कठीण होत आहे. तुम्ही, (1) या व्यक्ती संशोधनाधारित नव्या प्रक्रिया कशा रीतीने कार्यान्वित करण्याचा प्रयत्न करत आहेत, समाजाच्या नव्या वा बदलत्या गरजा हेरून उत्पादन कसे रचtat, आणि त्यांच्या स्वप्नांना प्रत्यक्षात आणण्यासाठी तंत्रज्ञानाचे कसे उपयोजन करून राबवतात हे अभ्यासाल व नंतर आराखडे निवडाल. (2) उपलब्ध निधी जबाबदारीने हाताळावा अशी तुमच्याकडून अपेक्षा असल्याने गेली जवळपास पंचवीसाहून अधिक वर्षे ज्याप्रमाणे नियम पुस्तिकेच्या आधारे काम केले तसेंच करून सुरक्षित रहाल. (3) पुरेसा वेळ घेऊन योजना विस्ताराने अभ्यासाल आणि त्या निवडण्यासाठी नवे लवचिक व विशिष्ट उद्योगाच्या ज्ञानयुगीन गरजा लक्षात घेऊन नियम करण्यासाठी पुढाकार घ्याल. (4) राज्यात उद्योजकता प्रस्थापित करण्यासाठी जे नुकसानाच्या जोखीम हाताळण्यासाठी लागणाऱ्या धाडस वित्तासह सज्ज आहेत अशांच्या योजना निवडून त्यांना त्यांच्या नव्या कल्पनांवर प्रयोग करू द्याल्.

Forward-looking administrators must adapt to changing paradigms by studying innovative, research-based, and modern need-driven proposals rather than relying blindly on outdated legacy rules.