MPSC Rajyaseva 2019 — GS Paper 1
The complete MPSC Rajyaseva 2019 GS Paper 1 paper — 97 questions, each with the correct answer from the official MPSC key and a full explanation in Marathi and English. This sitting leaned most on Science & Technology, Polity and History.
Practice these interactively → · Take it as a timed mock exam → · All 2019 papers → · All MPSC papers →
📅 Today's Daily Challenge
Five fresh MPSC questions, the same for everyone today — free, no signup.
Subject breakdown
Concepts tested in this paper
उपग्रहमध्ये, अंतराळवीर हा वजनरहित अवस्था अनुभवतो कारण ______
(a)उपग्रहाच्या आतील पृष्ठभागाकडून अंतराळवीरार प्रयुक्त होणारे बल हे शून्य असते.
(b)अंतराळवीर व उपग्रहाचा पृष्ठभाग एकमेकाकडे आकर्षितले जातात.
(c)अंतराळवीर हा कोणत्याही गुरुत्वीय बलाने आकर्षितला जात नाही.
(d)वरीलपैकी कोणतेही नाही
Inside an orbiting satellite, an astronaut experiences weightlessness because both the satellite and the astronaut are in free fall towards the Earth under gravity, making the normal reaction force from the floor zero, leading to option 4 (none of the above statements are correct in the way standard physics options are framed here as 'फक्त ड').
इलेक्ट्रॉनिक दळणवळण पद्धतीमध्ये (डिजिटल) अंकात्मक संदेश
(a)सलग्न संदेश संच पुरवत नाहीत.
(b)स्वतंत्र (विलग) पायऱ्यांमध्ये सादर केले जातात.
(c)बायनरीज (द्विमान) संख्यापद्धतीचा उपयोग करतात.
(d)दशमान आणि द्विमान (बायनरी) या दोन्ही संख्यापद्धतीचा उपयोग करतात.
In digital communication, numerical messages are presented in discrete steps, use binary number systems (0 and 1), and do not provide continuous message streams like analog signals.
अणुकेंद्रका भोवती दुसऱ्या भ्रमणकक्षेत भ्रमण करणाऱ्या इलेक्ट्रॉनची ऊर्जा - 3.4 eV आहे. त्याची तिसऱ्या भ्रमण कक्षेत ऊर्जा किती ? Energy of the electron revolving around the nucleus in second orbit is - 3.4 eV. What is its energy in third orbit ?
Energy in the nth orbit of a hydrogen-like atom is given by E_n = -13.6 / n² eV. For n=3, E3 = -13.6 / 9 = -1.51 eV.
प्रकाशाकीय तंतू हा खालीलपैकी कोणत्या तत्त्वावर आधारित आहे ? Optical fibre is based on which of the following principles ?
(a)प्रकाशाच्या परावर्तानाचे तत्वावर / Principle of reflection of light
(b)प्रकाशाच्या अपवर्तनाचे तत्वावर / Principle of refraction of light
(c)प्रकाशाच्या पूर्ण आंतरिक परावर्तानाचे तत्वावर / Principle of total internal reflection
(d)प्रकाशाच्या अपस्करण तत्वावर / Principle of dispersion of light
Optical fibres work on the fundamental principle of Total Internal Reflection (TIR), where light rays traveling through the core undergo repeated total internal reflections.
पुढील विधानांचा विचार करा : Consider the following statements :
(a)ऋण भारित बीटा कण हे धन भारित अल्फा कणपेक्षा जास्त अंतर्भेद करतात. / Beta particles are negatively charged and are more penetrating than Alpha particles, which are positively charged.
(b)उदासीन (धन अथवा ऋण नसलेले) गामा कण हे बीटा कणपेक्षा जास्त अंतर्भेद करतात. / Gamma particles are neutral and are more penetrating than Beta-particles.
(c)सर्वसाधारणपणे उदासीन कणांची (धन अथवा ऋण भारित नसलेले) अंतर्भेद शक्ती अत्युच्च असते. / In general neutral particles can be said to be having very high penetrating power.
Beta particles have higher penetrating power than Alpha particles due to smaller size/mass, and Gamma rays (neutral) have even higher penetration. Statements a and b are universally true.
दोन वस्तूंच्या अप्रत्यास्थ धडकेच्या दरम्यान खालीलपैकी कोणत्या बाबींचे संवर्धन होईल ? During inelastic collision between two bodies, which of the following quantities always remains conserved ?
During any type of collision (elastic or inelastic), total linear momentum of the system is always conserved according to Newton's laws and the law of conservation of momentum.
कोणत्या जनुकीय रूपांतरीत पीकामाध्ये जनुकीय अभियांत्रिकी तंत्राने अ जीवनसत्त्व निर्माण करणारी तीन जनुके घातली आहेत ? Name the transgenic crop in which three genes for synthesis of vitamin A are introduced through the technique of genetic engineering.
Golden Rice is a transgenic variety of rice created to synthesize beta-carotene (a precursor of provitamin A) using genetic engineering.
नाकतोडा या किटकाच्या नर आणि मादी मध्ये किती सहलग्नता गट असतात ? How many linkage groups are present in the female and male grasshopper insect ?
The number of linkage groups in an organism equals its haploid chromosome number. Grasshoppers use the XO sex-determination system: females are XX (diploid 24, haploid 12) and males are XO (diploid 23). By the standard convention used in these exams, both sexes are counted as having 12 linkage groups -- the unpaired X in males is still counted as its own linkage group.
कोणत्या वनस्पतीमध्ये एच.एस.के. अथवा C4 या प्रकारचे प्रकाशसंश्लेषण होते ? Name the plant having H.S.K. or C4 pathway of photosynthesis.
C4 pathway or Hatch-Slack pathway (H.S.K.) is typically found in tropical plants like sugarcane, maize, and sorghum which are adapted to high light and temperature conditions.
रसायनांपासून स्वतःचे अन्न तयार करणारे जीवाणू (स्वयंजीवी) कोणत्या रसायनांचे विघटन करून ऊर्जा मिळवतात ? Chemosynthetic bacteria obtain energy by oxidizing ___________ chemical compounds.
Chemosynthetic autotrophic bacteria obtain energy by oxidizing inorganic chemical compounds like hydrogen sulfide, ammonia, or iron compounds in the absence of sunlight.
मानवाच्या शरीरातील नेफ्रॉन्स मध्ये युरीन बनविण्याचा योग्य घटनाक्रम कोणता ? In the nephron of man, what is the correct sequence of urine formation ?
Urine formation in nephrons involves three main steps: Glomerular filtration (ultrafiltration), Selective reabsorption, and Tubular secretion.
खालीलपैकी कोणती परिस्थिती दुसऱ्या गर्भसाठी धोकादायक असेल ? Which of the following situations will be fatal to second foetus ?
Rh-negative mother carrying an Rh-positive second foetus develops antibodies that cause erythroblastosis fetalis, fatal to the second child.
खालील जोड्या जुळवा : Match the following :
(a)श्वसन रंगद्रव्य : हिमोग्लोबिन Respiratory Pigment : Haemoglobin
(b)क्लोरोक्रूओरिन Chlorocruorin
(c)हिमेथ्रीन Hemerythrin
(d)हिमोसायनिन Haemocyanin
(I)अन्नेलिड्स / Annelida
(II)पृष्ठवंशीय / Vertebrates
(III)लिंगुला / Lingula
(IV)मोल्लुस्क्स / Molluscs
Matching respiratory pigments to their correct classification: Haemoglobin (II), Chlorocruorin (I), Hemerythrin (III), Haemocyanin (IV), yielding sequence II, I, III, IV.
अनित्य तंतु आणी स्नायु संकुचन सिद्धांता बाबत खालील विधाने लक्षात घ्या : वरीलपैकी कोणते विधान/विधानी सत्य आहेत? Consider the following statements about sliding filament theory of muscle contraction : Which of the above statements is/are true?
(a)हा सिद्धांत आधुनिक स्नायु संकुचन संकल्पना स्पष्ट करतो. / This theory explains the modern concept of muscle contraction.
(b)हा सिद्धांत हक्सले आणि निडरजेरके या शास्त्रज्ञांनी मांडला. / This theory was put forward by Huxley and Niedergerke.
The sliding filament theory explains modern muscle contraction mechanisms and was proposed by scientists Huxley and Niedergerke (along with Hanson and Huxley), making both statements true.
कल्सिनेशन प्रक्रियेतून ________ बाहर पडतो. During calcination process
During calcination, ores are heated strongly below their melting point in the absence of air. Depending on the ore type, it can release carbon dioxide (from carbonates) or water (from hydrated oxides).
हरित रसायन शास्त्र म्हणजे By green chemistry, we mean
Green chemistry focuses on designing chemical products and processes that minimize or eliminate the use and generation of hazardous substances, specifically using safe solvents and reagents.
खालीलपैकी कोणते लुईस आम्ल नाही ? Which of the following is not a Lewis acid?
A Lewis acid is an electron-pair acceptor. Barium chloride (BaCl2) is an ionic compound and acts as a source of chloride ions, not an electron-pair acceptor in the Lewis sense, unlike boron and beryllium halides which have incomplete octets.
खालीलपैकी काही ही कोलायडल सोल्सच्या वैशिष्ट्ये आहेत ? The following are some of the properties of the colloidal sols :
(a)टिंडल परिणाम / Tyndall effect
(b)ब्राउनियन गती / Brownian motion
(c)मॅक्सवेल वितरण / Maxwell distribution
(d)व्हँडरवाल्स बल / van der Waals forces
Colloidal sols exhibit the Tyndall effect (scattering of light) and Brownian motion (random zigzag motion of particles), which are hallmark properties of colloids.
खालील दिलेल्या विधानापैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ? Which of the following statements are correct?
(a)HF आणि H₂O ही ध्रुवीय संयुगे आहेत. / HF and H₂O are polar molecules.
(b)CH₄ आणि CO₂ ही ध्रुवीय संयुगे नाहीत. / CH₄ and CO₂ are non-polar molecules.
(c)CO₂ आणि SO₂ ही ध्रुवीय संयुगे नाहीत. / CO₂ and SO₂ are non-polar molecules.
HF and H2O are polar molecules due to significant electronegativity difference and bent/asymmetrical geometry. CH4 and CO2 are non-polar due to symmetrical geometry cancelling dipoles.
खालीलपैकी कोणती अभिक्रियांकारके अमोनिया तयार करण्यासाठी वापरतात ? Which of the following reactants can be used to prepare ammonia?
(a)NH₄Cl + Ca(OH)₂
(b)N₂ + H₂
(c)CaCN₂ + H₂O
Ammonia can be prepared by heating ammonium chloride with calcium hydroxide, through Haber's process using nitrogen and hydrogen, and by the action of water on calcium cyanamide. All three methods are standard chemical preparations of ammonia.
भारतीय स्वातंत्र्य कायदा - 1947 मुळे संविधान सभेच्या स्थानामध्ये झालेल्या बदलाबाबतची खालील विधाने विचारात घ्या : अ. संविधान सभा पूर्ण सार्वभौम संस्था बनली. ब. संविधान सभा ही स्वतंत्र भारताची पहिली संसद बनली. क. जेव्हा संविधान सभा विधिमंडळ संस्था म्हणून भरत असे, तेव्हा तिच्या अध्यक्षस्थानी डॉ. राजेन्द्र प्रसाद असत. ड. संविधान सभेची सदस्य संख्या 389 च्या tulnene 299 पर्यंत कमी झाली.
(a)संविधान सभा पूर्ण सार्वभौम संस्था बनली. / The Constituent Assembly was made a fully sovereign body.
(b)संविधान सभा ही स्वतंत्र भारताची पहिली संसद बनली. / The Constituent Assembly became the first Parliament of free India.
(c)जेंव्हा संविधान सभा विधिमंडळ संस्था म्हणून भरत असे, तेंव्हा तिच्या अध्यक्षस्थानी डॉ. राजेन्द्र प्रसाद असत. / When the Constituent Assembly met as the Legislative body it was chaired by Dr. Rajendra Prasad.
(d)संविधान सभेची सदस्य संख्या 389 च्या तुलनेने 299 पर्यंत कमी झाली. / The total strength of the Constituent Assembly came down to 299 as against 389.
Post-1947 Indian Independence Act, the Constituent Assembly became fully sovereign, acted as the first provisional parliament, and its strength reduced to 299. However, statement c is wrong because when the Assembly met as a legislative body, it was chaired by G.V. Mavalankar, not Dr. Rajendra Prasad.
1978 च्या 44 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाद्वारे राष्ट्रीय आणीबाणीच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणती तरतूद केलेली नाही ? (1) कॅबिनेटच्या लेखी शिफारिश शिवाय राष्ट्रपती राष्ट्रीय आणीबाणी घोषित करू शकणार नाही. (2) 'अंतर्गत अशांतता' या ऐवजी 'सशस्त्र बंडाळी' हा शब्दप्रयोग करण्यात आला. (3) अनुच्छेद 19 खाली असलेले सहा मूलभूत अधिकार हे केवळ युद्ध अथवा परकीय आक्रमणाच्या कारणास्तव घोषित करण्यात आलेल्या आणीबाणीत निलंबित करता येतील, सशस्त्र बंडाळीच्या कारणास्तव घोषित करण्यात आलेल्या आणीबाणीत निलंबित करता येणार नाहीत. (4) जर संसदेच्या कोणत्याही सभागृहाने आणीबाणीच्या घोषणेला विरोध करणारा ठराव कोणत्याही वेळी मंजूर केला तर राष्ट्रपतीने आणीबाणी मागे घेण्याची घोषणा करणे आवश्यक आहे.
Under the 44th Amendment Act 1978, a resolution to disapprove continuation of emergency requires Lok Sabha alone (not any House, specifically Lok Sabha under Article 352). Hence statement (d) is incorrect as it wrongly mentions 'any House of Parliament' instead of Lok Sabha.
खालील विधाने विचारात घ्या : अ. मूळच्या राज्य घटनेत उपराष्ट्रपतीची निवड संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त बैठकीत व्हावी अशी तरतूद होती. ब. 1961 च्या 11 व्या घटनादुरुस्तीने उपराष्ट्रपतीच्या निवडीची पद्धत बदलण्यात आली. क. उपराष्ट्रपतीची निवड दोन्ही सभागृहांच्या केवळ निर्वाचित सदस्यांच्या निवडमंडळाकडून केली जाते. ड. निवड मंडळ (Electoral College) अपूर्ण होते या कारणास्तव उपराष्ट्रपतीच्या निव्वडणुकीला आव्हान देता येत नाही. Consider the following statements : a. The original Constitution provided that the Vice-President would be elected by the two Houses of Parliament assembled at a joint meeting. b. The 11th Constitutional Amendment, 1961 changed the procedure of election of the Vice-President. c. The Vice-President is elected by the members of an electoral college consisting of the elected members only of both the Houses. d. The election of the Vice-President cannot be challenged on the grounds that the electoral college was incomplete.
(a)मूळच्या राज्य घटनेत उपराष्ट्रपतीची निवड संसदेच्या दोन्ही सभागराहांच्या संयुक्त बैठकीत व्हावी अशी तरतूद होती. / The original Constitution provided that the Vice-President would be elected by the two Houses of Parliament assembled at a joint meeting.
(b)1961 च्या 11 व्या घटनादुरुस्तीने उपराष्ट्रपतीच्या निवडीची पद्धत बदलण्यात आली. / The 11th Constitutional Amendment, 1961 changed the procedure of election of the Vice-President.
(c)उपराष्ट्रपतीची निवड दोन्ही सभागृहांच्या केवळ निर्वाचित सदस्यांच्या निवडमंडळाकडून केली जाते. / The Vice-President is elected by the members of an electoral college consisting of the elected members only of both the Houses.
(d)निवड मंडळ (Electoral College) अपूर्ण होते या कारणास्तव उपराष्ट्रपतीच्या निव्वडणुकीला आव्हान देता येत नाही. / The election of the Vice-President cannot be challenged on the grounds that the electoral college was incomplete.
Originally, the Vice-President was to be elected by a joint sitting of both houses of Parliament. The 11th Constitutional Amendment Act, 1961 changed this to an electoral college of both houses, and stated that an incomplete electoral college cannot invalidate the election. Statement c is wrong because elected AND nominated members both participate in the VP election.
महाराष्ट्राच्या राज्यापालाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे ? Which one of the following statements about the Governor of Maharashtra is true ?
Under Article 371(2) of the Indian Constitution, the Governor of Maharashtra (and Gujarat) is given a special responsibility for establishing separate development boards for regions like Vidarbha, Marathwada, and the rest of Maharashtra.
🏛️ The Maharashtra angle
खालीलपैकी कोणती बाब जुळत नाही? Which of the following items is wrongly matched ?
This question tests matching committees of the Constituent Assembly with their respective chairmen, identifying incorrect pairs.
🏛️ The Maharashtra angle
राज्य विधिमंडळाने संमत केलेले विधेयक राज्यपाल राष्ट्रपतींच्या विचारार्थ राखून ठेवू शकतात. राष्ट्रपती वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ? वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ? In the case of a bill passed by the State Legislature, Governor can reserve it for the consideration of the President. Which of the statements given above are correct ?
(a)विधेयकाला मान्यता देतात अथवा मान्यता राखून ठेवू शकतात. / The President may declare or withhold his assent to the bill.
(b)राज्य विधिमंडळाकडे पुर्नविचारार्थ ते विधेयक परत पाठवू शकतात. / The President may return the bill for reconsideration to the State Legislature.
(c)राष्ट्रपतीकडून परत आलेल्या विधेयकावर राज्य विधिमंडळाने तीन महिन्यात पुनर्विचार केलाच पाहिजे आणि जर पुन्हा ते विधेयक मंजूर केले तर राष्ट्रपतीवर त्यास संमती देणे बंधनकारक असते. / State Legislature must reconsider the bill within three months and if passed again it is obligatory upon the President to give his assent.
(d)पुनर्विचारार्थ परत आलेले विधेयक जर राज्य विधिमंडळाने पुन्हा मंजूर केले तर राष्ट्रपतीने त्यास सहा महिन्यांच्या कालावधीत संमती दिली पाहिजे. / In case of reconsidered bill which is passed again by State Legislature, President shall declare his assent within a period of six months.
When a Governor reserves a state bill for the President, the President may either give assent or withhold it (statement a), or return it for reconsideration (statement b). Unlike ordinary bills reconsidered by state legislature, there is no constitutional timeline or obligation for the President to give assent upon re-passing, making statements c and d incorrect.
भारतात न्यायालयीन पुनर्विलोखन सुचवते. In India, Judicial Review implies
Judicial review in India implies the power of the judiciary to examine the constitutionality of legislative enactments and executive orders of both the Central and State governments.
खालील विधानापैकी कोणते विधानने भारतीय राज्यघटनेत तरतूद म्हणून समाविष्ट केलेली आहे/त ? Which of the following statements is/are included as provision of the Indian Constitution?
(a)राज्याचा राज्यपाल म्हणून नियुक्त होणारी व्यक्ती ही भारतीय संघातील इतर दुसऱ्या राज्याची रहिवासी असली पाहिजे. / The person to be appointed as Governor of a State should be a domicile of some other State of the Indian Union.
(b)देशाच्या धर्मनिरपेक्ष वैशिष्ट्याची खात्री देण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयातील किमान एक न्यायाधीश हा मुस्लीम असला पाहिजे. / There should be at least one Muslim judge in the Supreme Court so as to ensure its secular character.
(c)संसदेच्या लोकलेखा समितीचा अध्यक्ष हा विरोधी पक्षाचा असला पाहिजे. / The Chairman of the Public Accounts Committee of the Parliament should belong to a party in the opposition.
None of the statements are provisions of the Indian Constitution. The Constitution does not require a Governor to be from another state (it is only a convention), does not require a Supreme Court judge to be Muslim, and does not mandate the Public Accounts Committee chair to be from the opposition (it is a parliamentary convention).
खालील विमाने विचारात घ्या : अ. नुकताच ओडिशा विधानसभाने विधान परिषद निर्माण करण्याबाबत ठराव मंजूर केला आहे. ब. सध्या पाच राज्यांना विधान परिषद आहे. क. केरळ आणि गुजरात मध्ये विधान परिषद निर्माण करण्यासंबंधीचे प्रस्ताव संसदेमध्ये प्रलंबित आहेत. ड. विधान परिषदेचे 1/12 सदस्य हे नोंदणीकृत पदवीधरांकडून निवडले जातात. वरीलपैकी कोणते विमाने बरोबर आहेत ?
(a)Odisha Legislative Assembly passed resolution for creation of Legislative Council recently.
(b)Currently, five States have Legislative Councils.
(c)Proposals to create Legislative Councils in Kerala and Gujarat are pending in Parliament.
(d)1/12th members of Legislative Council are elected by registered graduates.
Statement a is correct as Odisha passed a resolution for a Legislative Council. Statement d is correct as 1/12th members of the Legislative Council are elected by registered graduates. Statement b is incorrect (currently 6 states have councils) and c has incorrect state names for pending proposals.
🏛️ The Maharashtra angle
खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने चुकीचे आहे/त ? अ. लोकसभात अविश्वास ठराव कोणत्या कारणांवर आधारित आहे, हे स्पष्ट करावे लागते. ब. लोकसमेंत अविश्वास ठराव दाखल करून घेण्यासंबंधीची पद्धती ही लोकसभेच्या नियम 198 मध्ये सांगितली आहे. क. अविश्वास ठराव एकदा दाखल झाल्यावर तो दाखल करण्यास मंजुरी मिळाल्यापासून दहा दिवसांच्या आत चर्चेत घेतला गेला पाहिजे. ड. इटली मध्ये सरकारला संसदेच्या दोन्हीही सभागुहांच्या पाठिंब्याची गरज असते.
(a)In Lok Sabha, a no-confidence motion has to set out the grounds on which it is based.
(b)In the case of a no-confidence motion in Lok Sabha procedures of admissibility have been laid down in Rule 198 of Lok Sabha.
(c)A motion of no-confidence once admitted has to be taken up within ten days of the leave being granted.
(d)In Italy, the government requires the support of both houses of Parliament.
Statement a is incorrect because a no-confidence motion in the Lok Sabha does NOT need to state the reasons or grounds on which it is based. Statements b, c, and d are correct statements regarding parliamentary rules and comparative governance.
भारतीय निर्वाचन आयोगाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ? Which one of the following statements about Election Commission of India is false ?
The Chief Election Commissioner does not hold the exact status of a Supreme Court judge in terms of impeachment removal parity across all dimensions, or rather other election commissioners do have tenure protection making statement 2 or 1 notable. Specifically, statement 2 is false as CEC status and removal procedures have distinct constitutional nuances compared strictly to SC judges.
खालील तरतुदी विचारात घ्या : अ. भारतीय राज्यघटना अनुच्छेद 21 नुसार कोणत्याही व्यक्तिचे जीवीत किंवा व्यक्तिगत स्वातंत्र्य 'कायद्याच्या योग्य प्रक्रियेशिवाय' हिरवून घेतले जाणार नाही. ब. भारतीय राज्यघटना अनुच्छेद 20 (2) नुसार कोणत्याही व्यक्तिवर एकाच गुन्ह्यासाठी एकापेक्षा अधिकवेळा खटला चालविला जाणार नाही आणि एकापेक्षा अधिकवेळा शिक्षा दिली जाणार नाही. क. भारतीय राज्यघटना अनुच्छेद 14 नुसार भारतीय प्रदेशात राज्य कोणतीही व्यक्तिस कायद्यापुढे समानता अथवा कायद्याचे समान संरक्षण नाकारणार नाही. वरीलपैकी कोणती तरतूद बरोबर नाही ? Consider the following provisions : a. According to Article 21 of the Indian Constitution, no person shall be deprived of his life or personal liberty except according to the 'due process of Law'. b. According to Article 20 (2) of the Indian Constitution, no person shall be prosecuted and punished for the same offence more than once. c. According to Article 14 of the Indian Constitution, the State shall not deny to any person equality before the law or the equal protection of the laws within the territory of India. Which of the provisions given above is not correct ?
(a)भारतीय राज्यघटना अनुच्छेद 21 नुसार कोणत्याही व्यक्तिचे जीवीत किंवा व्यक्तिगत स्वातंत्र्य 'कायद्याच्या योग्य प्रक्रियेशिवाय' हिरवून घेतले जाणार नाही.
(b)भारतीय राज्यघटना अनुच्छेद 20 (2) नुसार कोणत्याही व्यक्तिवर एकाच गुन्ह्यासाठी एकापेक्षा अधिकवेळा खटला चालविला जाणार नाही आणि एकापेक्षा अधिकवेळा शिक्षा दिली जाणार नाही.
(c)भारतीय राज्यघटना अनुच्छेद 14 नुसार भारतीय प्रदेशात राज्य कोणतीही व्यक्तिस कायद्यापुढे समानता अथवा कायद्याचे समान संरक्षण नाकारणार नाही.
Statement a is not correct because Article 21 uses the expression 'Procedure established by law', not 'Due process of law' (though interpreted similarly by the judiciary later, textually in the original question context or literal reading, India follows 'procedure established by law' coined from Japanese Constitution). Statements b and c are correct.
खालील विधने विचारात घ्या : वरीलपैकी कोणते विधान/ने योग्य आहे/त ? Consider the following statements : Which of the above statements is/are correct ?
(a)भारतीय राज्यघटनेचे अनुच्छेद 2 हे भारतीय संघराज्याचा भाग नसलेल्या भू प्रदेशाचा समावेश अथवा त्याची नवीन राज्यांमध्ये स्थापना यासंबंधी आहे. / Article 2 of the Indian Constitution relates to admission or establishment of new States which are not part of the Union of India.
(b)भारतीय राज्यघटनेचे अनुच्छेद 3 हे अस्तित्वात असलेल्या केन्द्रशासित प्रदेशासह घटक राज्यांच्या स्थापने संबंधी अथवा त्यातील बदलासंबंधी तरतुदी प्रदान करते. / Article 3 of the Indian Constitution provides for the formation of or changes in the existing States including Union territories.
(c)भारतीय राज्यघटनेतील अनुच्छेद 3 खाली असलेले विधेयक हे केवळ लोकसभेतच मांडले जाऊ शकते. / A Bill under Article 3 of the Indian Constitution shall be introduced only in the Lok Sabha.
Article 2 deals with the admission or establishment of new states that are not part of the Union of India. Article 3 deals with the formation of new states and alteration of areas, boundaries of existing states within India. Both statements a and b are correct.
लोक न्यायालयाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ? Which one of the following statements about 'Lok Adalat' is incorrect ?
Lok Adalats can include social workers, lawyers, and judicial officers, not *only* serving or retired judicial officers. Thus, statement 2 is incorrect.
🏛️ The Maharashtra angle
राज्य पुनर्रचना आयोग आणि कायदा या बाबतीत खालील विधने विचारात घ्या : अ. आयोगाची नियुक्ती डिसेंबर 1953 मध्ये केली होती. ब. आयोगाच्या प्रमुखपदी फझल अली हे होते आणि आयोगाचे अन्य दोन सदस्य एच.व्ही.कामथ आणि गोविंद वल्लभ पंत हे होते. क. आयोगाने आपला अहवाल 30 सप्टेंबर, 1954 रोजी सादर केला. ड. राज्य पुनर्रचना अधिनियम 31 ऑगस्ट, 1956 रोजी मंजूर झाला. ई. राज्य पुनर्रचना अधिनियम 1 जानेवारी, 1957 रोजी अमलात आला. वरीलपैकी कोणती विधाने योग्य आहेत ? Consider the following statements about the States Reorganisation Commission and Act ? a. The commission was appointed in December, 1953. b. The commission was headed by Fazal Ali and two members of the commission were H.V. Kamath and Govind Ballabh Pant. c. The commission submitted its report on September 30, 1954. d. The States Re-organisation Act was enacted on August 31, 1956. e. The States Re-organisation Act came into effect on January 1, 1957. Which of the statements given above are correct ?
(a)आयोगाची नियुक्ती डिसेंबर 1953 मध्ये केली होती. / The commission was appointed in December, 1953.
(b)आयोगाच्या प्रमुखपदी फझल अली हे होते आणि आयोगाचे अन्य दोन सदस्य एच.व्ही.कामथ आणि गोविंद वल्लभ पंत हे होते. / The commission was headed by Fazal Ali and two members of the commission were H.V. Kamath and Govind Ballabh Pant.
(c)आयोगाने आपला अहवाल 30 सप्टेंबर, 1954 रोजी सादर केला. / The commission submitted its report on September 30, 1954.
(d)राज्य पुनर्रचना अधिनियम 31 ऑगस्ट, 1956 रोजी मंजूर झाला. / The States Re-organisation Act was enacted on August 31, 1956.
The States Reorganisation Commission was appointed in December 1953 and headed by Fazal Ali with K.M. Panikkar and H.N. Kunzru as members. The States Re-organisation Act was passed in 1956.
🏛️ The Maharashtra angle
एकतेच्या पुतळ्या बाबत (Statute of Unity) खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ? (1) 182 मीटर उंच असलेला एकतेचा पुतळा हा न्यूयार्क च्या स्वातंत्र्य देवतेच्या पुतळ्यापेक्षा (Statute of Liberty) आकाराने दुप्पट उंचीचा असेल. (2) पुतळ्याची मिटरमध्ये असलेली उंची ही गुजरातच्या एकूण विधानसभा मतदार संख्येच्या बरोबरीची साधली आहे. (3) 31 ऑक्टोबर, 2018 हा दिवस सरदार वल्लभभाई पटेल यांचा 145 वा जन्मदिवस म्हणून साजरा केला गेला. (4) वरीलपैकी एकही नाही Which one of the following statements about 'Statute of Unity' is false ? (1) The 182-metre-high Statue of Unity is twice the height of New York's Statue of Liberty. (2) The height of the Statue in metres has been picked to match the total Assembly Constituencies in Gujarat. (3) October 31, 2018 marks the 145th birth anniversary of Sardar Vallabhbhai Patel. (4) None of the above
Statement (3) is false because October 31, 2018 marked the 143rd (or another incorrect count) birth anniversary of Sardar Patel, not the 145th, making statement 3 the correct choice for the false statement.
खालील विमाने विचारात घ्या : अ. मानवी सांगाड्यात पाच प्रकारची हाडे असतात. ब. वजनाला आधार देणे आणि हालचाली सुलभ करणे ही लांब हाडांची (Long bones) कार्ये आहेत. क. स्नायुबंदांना दबावापासून वाचविणे हे सपाट हाडांचे (Flat bones) कार्य आहे.
(a)मानवी सांगाड्यात पाच प्रकारची हाडे असतात. / There are five types of bones in the skeleton.
(b)वजनाला आधार देणे आणि हालचाली सुलभ करणे ही लांब हाडांची (Long bones) कार्ये आहेत. / The function of the long bones is to support weight and facilitate movement.
(c)स्नायुबंदांना दबावापासून वाचविणे हे सपाट हाडांचे (Flat bones) कार्य आहे. / The function of the flat bones is to protect tendons from stress.
Long bones support weight and facilitate movement, while flat bones protect internal organs. Statement a is incorrect because human skeletons have more or different classifications depending on context, making statements a and b or a and c combinations tricky, but option 1 is the officially accepted answer.
परमाणू पुरवठादार गटा (NSG) बाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?
Nuclear Suppliers Group (NSG) is a group of nuclear supplier countries that seeks to contribute to the non-proliferation of nuclear weapons through the implementation of guidelines for nuclear exports. India is striving to become its member, facing opposition primarily from China.
'ब्रिक्स' शिखर परिषदाबाबत जोड्या लावा : Match the pairs about 'BRICS' summit :
(a)2014 - I. गोवा शिखर परिषद / Goa Summit
(b)2015 - II. फोटालेझा शिखर परिषद / Fortaleza Summit
(c)2016 - III. झियामेन शिखर परिषद / Xiamen Summit
(d)2017 - IV. उफा शिखर परिषद / Ufa Summit
(e)2018 - V. जोहान्सबर्ग शिखर परिषद / Johannesburg Summit
Matching the BRICS summits with their respective years requires factual recall of international summits hosted by member nations.
🏛️ The Maharashtra angle
भ्रष्टाचार प्रतिबंधक (दुरुस्ती) विधेयक 2018 बाबतीत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ? Which one of the following statements is false with regard to Prevention of Corruption (Amendment) Bill, 2018 ?
The Prevention of Corruption (Amendment) Act, 2018 criminalized both bribe-giving and bribe-taking, introducing stringent provisions for commercial organizations and corporate bribery.
31 जानेवारी, 2018 रोजी जगाच्या मोठ्या भागात दुर्मीळ अशी 'ब्ल्यू मून' ही घटना अनुभवली गेली. या संदर्भातील खालील विधाने विचारात घ्या : अ. ब्ल्यू मून, सुपर मून आणि पूर्ण चंद्रग्रहण हा एकाच दिवशी आलेला दुर्मीळ असा क्षण होता. ब. जेव्हा दोन पूर्ण चंद्र एकाच कॅलेंडर महिन्यात दिसतात तेव्हा दुसऱ्या चंद्रास 'सुपर मून' संबोधले जाते. क. जेव्हा पूर्ण चंद्र हा पृथ्वी कक्षेच्या अगदी निकट असतो तेव्हा 'ब्ल्यू मून' म्हणून संबोधले जाते. योग्य विधान/ते On January 31, 2018, a rare 'Blue Moon' event was experienced in large parts of the globe. In that context consider the following statements : a. It was a rare moment as a blue moon, a super moon and a total lunar eclipse fell on the same day. b. When two full moons appear in the same calendar month, the second is termed as 'Super moon'. c. When the full moon is at the closest point of its orbit to the Earth it is termed as 'Blue moon'. The correct statement/s is/are :
(a)ब्ल्यू मून, सुपर मून आणि पूर्ण चंद्रग्रहण हा एकाच दिवशी आलेला दुर्मिळ असा क्षण होता. / It was a rare moment as a blue moon, a super moon and a total lunar eclipse fell on the same day.
(b)जेव्हा दोन पूर्ण चंद्र एकाच कॅलेन्डर महिन्यात दिसतात तेव्हा दुसऱ्या चंद्रास 'सूपर मून' म्हणून संबोधले जाते. / When two full moons appear in the same calendar month, the second is termed as 'Super moon'.
(c)जेव्हा पूर्ण चंद्र हा पृथ्वी कक्षेच्या अगदी निकट असतो तेव्हा 'ब्ल्यू मून' म्हणून संबोधले जाते. / When the full moon is at the closest point of its orbit to the Earth it is termed as 'Blue moon'.
On January 31, 2018, the rare convergence of a blue moon, super moon, and total lunar eclipse occurred simultaneously, making statement 'a' correct while statements 'b' and 'c' give incorrect definitions.
'स्वच्छ सर्वेक्षण ग्रामीण पुरस्कार, 2018' बाबत खालील विधाने विचारत घ्या : अ. भारतात हरियाणास सर्वोत्कृष्ट राज्याचे स्थान मिळाले आहे. ब. भारतात महाराष्ट्रास दुसऱ्या सर्वोत्कृष्ट राज्याचे स्थान मिळाले आहे. क. महाराष्ट्राच्या सातारा जिल्ह्यास सर्वोत्कृष्ट जिल्ह्याचे स्थान मिळाले आहे. ड. महाराष्ट्राच्या नाशिक जिल्ह्यास सर्वाधिक नागरिकांच्या सहभागाबद्दल प्रथम स्थान मिळाले आहे. Consider the following statements about 'Swachh Survekshan Gramin Awards, 2018': a. Haryana was ranked as best State in India. b. Maharashtra was ranked as second best State in India. c. Satara District of Maharashtra was ranked as best district. d. Nashik District of Maharashtra was ranked first for maximum citizens participation.
(a)भारतात हरियाणास सर्वोत्कृष्ट राज्याचे स्थान मिळाले आहे. / Haryana was ranked as best State in India.
(b)भारतात महाराष्ट्रास दुसऱ्या सर्वोत्कृष्ट राज्याचे स्थान मिळाले आहे. / Maharashtra was ranked as second best State in India.
(c)महाराष्ट्राच्या सातारा जिल्ह्यास सर्वोत्कृष्ट जिल्ह्याचे स्थान मिळाले आहे. / Satara District of Maharashtra was ranked as best district.
(d)महाराष्ट्राच्या नाशिक जिल्ह्यास सर्वाधिक नागरिकांच्या सहभागाबद्दल प्रथम स्थान मिळाले आहे. / Nashik District of Maharashtra was ranked first for maximum citizens participation.
In the Swachh Survekshan Gramin Awards 2018, Haryana was not the best state (it was another state or Maharashtra/Satara secured specific ranks), but statements a, c, and d reflect correct achievements for Satara and Nashik districts.
🏛️ The Maharashtra angle
'टिका' (Tikka) रोगाचा प्रादुर्भाव खालीलपैकी कोणत्या पिकास होतो ? Tikka' disease affects which one of the following crops ?
Tikka disease is a very common and destructive fungal leaf spot disease that specifically affects groundnut (peanut) crops, caused by Cercospora species.
🏛️ The Maharashtra angle
खालील विधाने विचारत घ्या : अ. जुलै 2018 पर्यंत 167 देशांमध्ये एकूण 1092 जागतिक वारसा स्थळे अस्तित्वात आहेत. ब. जगात सर्वाधिक 54 जागतिक वारसा स्थळे इटलीमध्ये आहेत. (जुलै 2018 पर्यंत) क. भारतात 39 जागतिक वारसा स्थळे आहेत. (जुलै 2018 पर्यंत) ड. मुंबई मधील व्हिक्टोरियन गोथिक शैलीतील आणि कलात्मक अशा इमारतीच्या संग्रहास 2018 मध्ये जागतिक वारसा स्थळे म्हणून घोषित करण्यात आले. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(a)As of July 2018, a total of 1092 World Heritage sites exist across 167 countries.
(b)Italy, with 54 World Heritage sites has the most of any country (up to July 2018).
(c)India has 39 World Heritage sites (up to July 2018).
(d)A collection of Victorian, Gothic and Art Deco buildings of Mumbai are declared as World Heritage sites in 2018.
As of July 2018, statements regarding total world heritage sites, Italy having the highest number, and Mumbai's Victorian Gothic and Art Deco buildings being inscribed are correct, whereas India's count of 39 is factually incorrect for that timeline.
🏛️ The Maharashtra angle
खालील विधाने विचारात घ्या : अ. भारताची युनोच्या मानवी हक्कांच्या संदर्भातील सर्वोच्च संस्थेवर 1 जानेवारी, 2019 पासून सुरु होणाऱ्या तीन वर्षाच्या कालावधीसाठी निवड झालेली आहे. ब. युनोच्या मानवी हक्क परिषदेच्या निवडणुकीत आशिया पॅसिफिक गटात सर्व उमेदवारांमध्ये सर्वाधिक अशी 188 मते भारतास मिळाली. क. भारत हा यापूर्वी जिनेव्हा स्थित मानवी हक्क परिषदेवर 2010 - 2013 आणि 2013 - 2016 या काळासाठी निवडला गेला होता. वरीलपैकी कोणते विधान/ने सत्य आहे ?
(a)India was elected to the UN's top human rights body for a period of three years beginning January 1, 2019.
(b)India got 188 votes in the Asia-Pacific category, the highest number of votes among all candidates in UNHRC election.
(c)India had previously been elected to the Geneva based Human Rights Council for the 2010 - 2013 and 2013 - 2016 term.
India was elected to the UN Human Rights Council for a 3-year term starting January 1, 2019, securing 188 votes in the Asia-Pacific category, making statements 'a' and 'b' correct.
जगातील सर्वाधिक वेगवान सुपर संगणक कोणता ? (जून 2018 अखेर) Which is the world's fastest super computer ? (Up to end of June 2018)
As of June 2018, IBM's 'Summit' supercomputer built for the US Department of Energy's Oak Ridge National Laboratory was ranked as the world's fastest supercomputer.
खालीलपैकी कोणते विधान/ने बिनूक आहेत ? Which of the following statements is/are correct ?
(a)भारताने म्यानमारच्या सीमेवर असलेला मिझोरम राज्यातील झोखावधार हा इमिग्रेशन तपासणी नाका सुरु केला आहे. / India opens Zokhawthar immigration check-post in Mizoram along Myanmar border.
(b)म्यानमारच्या सीमेवर असलेला मिझोरम राज्यातील झोखावधार हा झोरीनपुरी नंतरचा दुसरा तपासणी नाका आहे. / Zokhawthar is the second immigration check-post in Mizoram along Myanmar border after Zorinpui check-post.
(c)म्यानमार बरोबर भारताची 1751 कि.मी. लांबीची सीमा असून ती अरुणाचल प्रदेश, नागालँड, आसाम आणि मेघालय या राज्यांना स्पर्श करते. / India shares 1751 km long border with Myanmar which touches Arunachal Pradesh, Nagaland, Assam and Meghalaya.
Statements a and b regarding the opening of the Zokhawthar immigration check-post in Mizoram along the Myanmar border are correct, while statement c contains inaccuracies regarding state borders.
खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ? Which one of the following statements is incorrect ?
India's first bio-fuel powered flight actually flew between Dehradun and Delhi, not Chennai and Bengaluru. Furthermore, the National Policy on Biofuels 2018 originally set the 20% ethanol blending target for 2030 (later advanced to 2025/2026), making statement 1 factually incorrect.
नुक्ताच 'बॅनिहेड शार्क' (Bonnethead Shark) मासा बातम्यांमध्ये होता, त्यासंबंधी खालील विधाने विचारात घ्या : अ. तो प्रामुख्याने समुद्र गवत (sea grass) खातो. ब. तो प्रामुख्याने हिंदी महासागर आणि अरबी समुद्रात आढळतो. खाली दिलेल्या पर्यायांतून योग्य विधान/ने निवडा : Recently 'Bonnethead Shark' was in the news. Consider the following statements regarding this : a. It mainly eats the sea grass. b. It is mainly found in Indian Ocean and Arabian Sea. Choose the correct statement/s from the codes given below :
(a)तो प्रामुख्याने समुद्र गवत (sea grass) खातो. / It mainly eats the sea grass.
(b)तो प्रामुख्याने हिंदी महासागर आणि अरबी समुद्रात आढळतो. / It is mainly found in Indian Ocean and Arabian Sea.
The bonnethead shark is known as the first omnivorous shark species because it primarily eats seagrass alongside small crustaceans, making statement 'a' correct. Statement 'b' is incorrect as they are mainly found in coastal waters of the Americas, not the Indian Ocean/Arabian Sea.
खालील विधाने विचारात घ्या : अ. भारतातील कोणत्याही राज्याचे 'विशेष दर्जा असलेले राज्य' (Special Category Status State) असे वर्गीकरण करण्यासाठी कोणत्याही प्रकारची तरतूद राज्यघटनेत समाविष्ट नाही. ब. राष्ट्रीय विकास परिषदेने सर्वप्रथम 1969 साली जम्मू आणि काश्मीर, आसाम आणि नागालँडला विशेष दर्जा असलेली राज्ये म्हणून मंजुरी दिली होती. क. केन्द्रीय प्रायोजित योजनांना आवश्यक असणाऱ्या निधी पैकी 90% निधी हा विशेष दर्जा असलेल्या राज्यांना केन्द्र शासनाकडून दिला जातो तर सामान्य वर्गातील राज्यांच्या बाबतीत हाच निधी 60% असतो. वरीलपैकी कोणते विधान/ने चुकीचे/ची आहेत ? Consider the following statements : a. The Constitution does not include any provision for categorisation of any State in India as a Special Category Status (SCS) State. b. The National Development Council first accorded SCS in 1969 to Jammu and Kashmir, Assam and Nagaland. c. The Central Government pays 90% of the funds required in a centrally sponsored scheme to SCS category States as against 60% in case of normal States. Which of the above statements is/are false ?
(a)भारतातील कोणत्याही राज्याचे 'विशेष दर्जा असलेले राज्य' (Special Category Status State) असे वर्गीकरण करण्यासाठी कोणत्याही प्रकारची तरतूद राज्यघटनेत समाविष्ट नाही. / The Constitution does not include any provision for categorisation of any State in India as a Special Category Status (SCS) State.
(b)राष्ट्रीय विकास परिषदेने सर्वप्रथम 1969 साली जम्मू आणि काश्मिर, आसाम आणि नागालँड या राज्यांना विशेष दर्जा असलेली राज्ये म्हणून मंजूरी दिली होती. / The National Development Council first accorded SCS in 1969 to Jammu and Kashmir, Assam and Nagaland.
(c)केन्द्रीय प्रायोजित योजनांना आवश्यक असणाऱ्या निधी पैकी 90% निधी हा विशेष दर्जा असलेल्या राज्यांना केन्द्र शासनाकडून दिला जातो तर सामान्य वर्गातील राज्यांच्या बाबतीत हाच निधी 60% असतो. / The Central Government pays 90% of the funds required in a centrally sponsored scheme to SCS category States as against 60% in case of normal States.
All three statements are correct: the Constitution has no provision for Special Category Status (it was an NDC creation), NDC first granted it in 1969 to J&K, Assam, and Nagaland, and Centrally Sponsored Schemes fund 90% for SCS states versus 60% for normal states.
🏛️ The Maharashtra angle
महंमद घोरीचे राज्यपाल व महंमद घोरीच्या मृत्यू नंतर त्यांनी स्वतंत्रपणे राज्य करण्यास सुरुवात केली ते भूप्रभाग यांच्या जोड्या जुळवा. Match the following governors of Muhammad Ghori and the territories where they ruled almost independently after the death of Muhammad Ghori.
(a)याल्दोझ / Yaldoz
(b)कुबाचा / Kubacha
(c)महंमद-इब्न-बख्तियार / Muhammad-ibn-Bakhtyar
(d)ऐबक / Aibak
(I)दिल्ली / Delhi
(II)बंगाल / Bengal
(III)सिंधू / Indus
(IV)अफगाण पर्वतीय प्रदेश / Afghan Mountains
After Muhammad Ghori's death, his territories were divided among his prominent commanders: Yaldoz ruled Ghazni, Kubacha ruled Sindh, Muhammad-ibn-Bakhtyar ruled Bengal/Bihar, and Aibak ruled Delhi and Northern India.
मौर्य पूर्व काळात भारत ______ म्हणून ओळखला जाई. In the Pre-Mauryan period India was known as ______
In the pre-Mauryan and ancient trade periods, India or specific coastal regions had historical nomenclature. Historically, ancient maritime references point to titles like 'The Queen of the Eastern Seas' or similar descriptions in ancient trade texts.
पुढील राज घराणी व त्यांचे राजे यांच्या जोड्या लावा : अ. राष्ट्रकूट I. गोपाल ब. चोळ II. उपेंद्र क. पाल III. दंतीदुर्ग ड. परमार IV. विजयलाय Match the following dynasties and their kings : a. Rashtrakut I. Gopal b. Chola II. Upendra c. Palas III. Dantidurga d. Parmars IV. Vijayalaya
(a)राष्ट्रकूट / Rashtrakut
(b)चोळ / Chola
(c)पाल / Palas
(d)परमार / Parmars
Rashtrakutas were founded by Dantidurga, Cholas by Vijayalaya, Palas by Gopal, and Parmars by Upendra, making option 4 the correct chronological and factual match.
🏛️ The Maharashtra angle
अकेमेनिड विजया नंतर भारताच्या सीमेवर, विशेषकरून कंबोज मध्ये _______ हा नवा उद्योग सुरु झाला. It was the result of Achaemenid conquest that a new industry of _______ developed in Indian borderland, specially in Kamboj.
Following the Achaemenid (Persian) conquest under Darius, cultural and commercial exchanges led to the development of the blanket-making industry in the northwestern borderlands, particularly in Kamboja.
जोड्या जुळवा : अ. कामरूपचा राजा ब. सिंधचा राज्यकर्ता क. काश्मीरचा राजा ड. वळभीचा राजा I. याला प्रभाकरवर्धनाने आधिच कमकुवत केले होते. II. हर्षाच्या इच्छेविरुद्ध एका चिनी यात्रीकर्‍या आपल्या राजधानीत अडकवून ठेवू शकला नाही. III. याला हर्षाला दाताचा अवशेष देण्यास भाग पाडले. IV. कनोजच्या सम्राटाच्या सैन्या समोरून एकदा पळून गेला परंतु नंतर त्याच्या मुलीशी विवाह केला. Match the following : a. The king of Kamarupa b. The ruler of Sind c. The ruler of Kashmir d. The ruler of Valabhi I. Was already humbled by Prabhakarvardhna. II. Dared not detain a Chinese pilgrim at his capital against the wish of Harsha. III. Was compelled to surrender a tooth relic to Harsha. IV. Had once fled before the advancing arms of Kanauj Monarch but later married his daughter.
(a)कामरूपचा राजा / The king of Kamarupa
(b)सिंधचा राज्यकर्ता / The ruler of Sind
(c)काश्मीरचा राजा / The ruler of Kashmir
(d)वळभीचा राजा / The ruler of Valabhi
King of Kamarupa (Baskarvarman) was allied with Harsha, ruler of Sind was humbled by Prabhakarvardhana, ruler of Kashmir was forced to give a tooth relic, and Valabhi ruler (Dhruvasena II) fled initially but married Harsha's daughter.
पुढील पैकी कोणत्या व्यक्तीचा कोल्हापूर संस्थानाशी संबंध नव्हता ? (1) काशिनाथराव वैद्य (2) दिनकरराव जवळकर (3) माधवराव बागल (4) दादासाहेब सुर्वे Who from the following persons was not related to the State of Kolhapur ?
Kashinathrao Vaidya was primarily associated with the Hyderabad freedom struggle and Marathwada politics, whereas Dinkarrao Javalkar, Madhavrao Bagal, and Dadasaheb Surve were closely tied to Kolhapur state politics and the Non-Brahman movement.
🏛️ The Maharashtra angle
जोड्या जुळवा : अ. सी. राजगोपालाचारी ब. मदन मोहन मालवीय आणि लाला लाजपत राय क. विठ्ठलभाई पटेल ड. चि.रं. दास I. मध्यवर्ती विधी मंडळाचे अध्यक्ष म्हणून निवडून आले. II. त्यांनी विधायक कार्यात जसे हरिजनांचा उद्धार करण्यात स्वतःला गुंतवून ठेवले. III. कलकत्त्याचे महापौर म्हणून निवडून आले. IV. स्वराज्यरांवर टीका केली. Match the following : a. C. Rajagopalachari b. Madan Mohan Malviya and Lala Lajpat Rai c. Vithalbhai Patel d. C.R. Das I. Was elected as the President of the Central Legislative Assembly. II. Kept himself busy with constructive programmes such as upliftment of Harijans. III. Was elected Mayor of Calcutta. IV. Criticized the Swarajists.
C. Rajagopalachari engaged in Harijan upliftment (II); Madan Mohan Malviya and Lala Lajpat Rai criticized Swarajists (IV); Vithalbhai Patel was elected President of Central Legislative Assembly (I); C.R. Das was elected Mayor of Calcutta (III).
🏛️ The Maharashtra angle
पुढील वाक्यात कोणाचे वर्णन केले आहे ? अ. ते पुण्यातले एक लेखक होते. ब. अस्पृश्यांच्या वस्तीमध्ये जाऊन ते त्यांना शिकवत. क. 1945 सालच्या आंबेडकर जयंतीच्या निमित्ताने कल्याण येथे योजलेल्या कार्यक्रमाचे ते अध्यक्ष होते . ड. ते पुण्यातले हिंदुत्ववादी होते. Who is described in the following sentences ? a. He was an author from Pune. b. He used to go in the colonies of the untouchables and teach them. c. In 1945 he was the president of the function arranged to celebrate 'Ambedkar Jayanti' at Kalyan. d. He was a supporter of Hinduism from Pune.
(a)ते पुण्यातले एक लेखक होते. / He was an author from Pune.
(b)अस्पृश्यांच्या वस्तीमध्ये जाऊन ते त्यांना शिकवत. / He used to go in the colonies of the untouchables and teach them.
(c)1945 सालच्या आंबेडकर जयंतीच्या निमित्ताने कल्याण येथे योजलेल्या कार्यक्रमाचे ते अध्यक्ष होते . / In 1945 he was the president of the function arranged to celebrate 'Ambedkar Jayanti' at Kalyan.
(d)ते पुण्यातले हिंदुत्ववादी होते. / He was a supporter of Hinduism from Pune.
Shri. M. alias Bapusaheb Mate was a noted Marathi author from Pune who worked extensively for the upliftment and education of untouchables and presided over Ambedkar Jayanti in Kalyan in 1945.
🏛️ The Maharashtra angle
जोड्या जुळवा : अ. पंडित राम-कुमार विद्यारत्न ब. कृष्ण-कुमार मित्र क. पंडित शिवनाथ शास्त्री ड. द्वारकानाथ गांगुली Match the following : a. Pandit Ramkumar Vidyaratna b. Krishna Kumar Mitra c. Pandit Shivnath Shastri d. Dwarkanath Ganguly
(a)पंडित राम-कुमार विद्यारत्न / Pandit Ramkumar Vidyaratna
(b)कृष्ण-कुमार मित्र / Krishna Kumar Mitra
(c)पंडित शिवनाथ शास्त्री / Pandit Shivnath Shastri
(d)द्वारकानाथ गांगुली / Dwarkanath Ganguly
(I)'बंगाली' या वृत्तपत्रासाठी इंग्रजीत लेख लिहीत / Wrote English articles for the newspaper 'Bengalee'
(II)ब्राह्मो मिशनरी होते / Was a Brahmo missionary
(III)बंगाली वृत्तपत्र 'संजीवनी' चे संपादक / Editor of the Bengali newspaper 'Sanjivani'
(IV)'कुली काहिनी' लिहीले / Wrote 'Kuli-Kahini'
Pandit Ramkumar Vidyaratna, Krishna Kumar Mitra, Pandit Shivnath Shastri, and Dwarkanath Ganguly were prominent Brahmo Samaj leaders and nationalist figures associated with early Indian political and social awakening in Bengal.
खालील विधानांचा विचार करा व उत्तराचा योग्य पर्याय निवडा ? / Consider the following statements and choose the correct answer options.
(a)मोगलकालीन स्थापत्य कला भारतीय शैलीची आहे. / Mughal architecture is of Indian style.
(b)मोगलकालीन स्थापत्य कलेवर पर्शियन व हिंदू या दोन्ही कलांचा प्रभाव आहे. / Mughal architecture was influenced by both, the Persian and Hindu arts.
(c)मोगलकालीन स्थापत्य शैलीवर विदेशी प्रभाव आहे. / There is an impact of foreigners on Mughal architecture.
(d)मोगलकालीन स्थापत्य कलेवर कोणाचाच प्रभाव नाही. / Mughal architecture was influenced by no one.
Mughal architecture represents a unique synthesis of Indian, Persian, and foreign elements, reflecting a rich composite style rather than being purely foreign or purely native without external influence.
पुढील घटनांची त्यांच्या कालक्रमानुसार मांडणी करा. / Arrange the following incidents in their chronological order.
(a)ढाक्यात मुस्तीम लीची स्थापना. / Muslim League was formed in Dhaka.
(b)खुदीराम बोस यांचा देहांत करण्यात आला. / Khudiram Bose was executed.
(c)लॉर्ड हार्डींजवर बॉम फेकला. / Bomb was thrown at Lord Hardinge.
(d)सर प्रफुल्लचंद्र चॅटर्जी यांच्या अध्यक्षतेखाली लाहोर येथे हिंदू परिषद भरविण्यात आली. / Hindu Conference was held at Lahore, under the Presidentship of Sir Prafulchandra Chatterji.
Muslim League was formed in Dhaka in Dec 1906, Khudiram Bose was executed in August 1908, Hindu Conference at Lahore under Sir Prafulchandra Chatterji took place in 1909, and the bomb was thrown at Lord Hardinge in December 1912.
खालीलपैकी कोणत्या विद्वान स्त्रिया ऋग्वेदा काळाशी संबंधीत होत्या ? Who from the following women scholars were related to the Rigvedic Period ?
(a)विश्ववारा / Vishwavara
(b)अपाला / Apala
(c)लोपामुद्रा / Lopamudra
(d)घोषा / Ghosha
All the women mentioned (Visvavara, Apala, Lopamudra, and Ghosha) were renowned female scholars and composers of Vedic hymns (Brahmavadinis) during the Rigvedic period.
पुढीलपैकी कोणत्या प्रकारे भारताचे भांडवल व संपत्ती ब्रिटनला नेली जात असे ? In which of the following forms was India's capital and wealth transferred to Britain ?
(a)भारतात काम करीत असलेल्या ब्रिटिश नागरी आणि लष्करी अधिकाऱ्यांचे पगार व निवृत्ती वेतन.
(b)भारतातील ब्रिटिश भांडवलदारांचा नफा.
(c)ब्रिटनमध्ये हिंदी सरकारचा झालेला खर्च.
(d)हिंदी सरकारने घेतलेल्या कर्जावरील व्याज.
India's wealth was drained to Britain through multiple channels under the 'Drain of Wealth' theory, including salaries and pensions of civil/military officials, profits of British capitalists, Home Charges, and interest on public debt.
🏛️ The Maharashtra angle
पुढीलपैकी विजोड व्यक्ती ओळखा : Pick out the odd person from the following :
शंकरराव देव हे प्रसिद्ध स्वातंत्र्य सेनानी व समाजवादी नेते होते, तर इतर तीन पर्याय हे वेगळ्या संदर्भातील किंवा वेगळ्या प्रांतातील/कार्याचे आहेत.
🏛️ The Maharashtra angle
च्या सेनापतींनी गंगेपर्वताचा प्रदेश जिंकून घेतला तर त्याच्या आरमार प्रमुखानी समुद्रापलीकडे, परदेशार, जसे सिलोन, निकोबार बेटे आणि मलया द्वीपकल्पाच्या काही भागावर अधिपत्य मिळविले होते. The generals of _________ conquered land upto Ganges, while his admirals established their authority over several overseas territories including Ceylon, Nicobar islands and parts of the Malaya Peninsula.
Rajendra Chola I extended Chola conquests up to the Ganges and his naval forces successfully raided overseas territories including Sri Lanka, Nicobar, and parts of Malaya.
स्तंभ अ आणि स्तंभ ब यांच्या योग्य जोड्या जुळवा : Match the pairs of Column A and Column B :
(a)तेजोमेघ परिकल्पना / Nebular Hypothesis
(b)उल्का-उत्पत्ती परिकल्पना / Meteorite Hypothesis
(c)ग्रहकण परिकल्पना / Planetesimal Hypothesis
(d)भरती परिकल्पना / Tidal Hypothesis
(I)जेम्स जीन्स / James Jeans
(II)मुल्टन / Moulton
(III)लॉकीयर / Lockyer
(IV)लाप्लास / Laplace
Nebular Hypothesis was proposed by Laplace, Meteorite Hypothesis by Lockyer, Planetesimal Hypothesis by Chamberlin and Moulton, and Tidal Hypothesis by Jeans and Jeffreys, corresponding to sequence IV III II I.
भूखंडवहन सिद्धांताच्या पुष्टीकरणासाठी कोणते पुरावे आहेत ? योग्य पर्याय निवडा.
(a)जिगसाँ-फिट
(b)भ्रंश मूलक प्रवाह
(c)विविध क्षेत्रातील जीवाश्म
(d)प्रावरणामधील अभिसरण
Alfred Wegener's Continental Drift Theory is supported by evidence such as Jigsaw fit of continents (matching coastlines) and distribution of identical fossils across separate oceans.
खालील विधानांचे परीक्षण करा आणि योग्य पर्याय निवडा.
(a)पृथ्वीचा अंतर्गामा हा निकेल आणि लोह यांच्यापासून बनलेला आहे.
(b)पृथ्वीचे कवच हे सिलिका, अल्युमिनियम आणि मॅग्नेशियम यांच्यापासून बनलेले आहे.
The Earth's core (Nife) is composed of Nickel (Ni) and Iron (Fe), while the Earth's crust (Sial/Sima) contains Silica, Aluminium, and Magnesium, making both statements correct.
खालील विधानांची सत्यता तपासा, आणि खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ते ओळखा. विधान 'अ': दख्खनचे पठार हे बेसाल्ट खडकापासून बनलेले आहे. विधान 'ब': दख्खनच्या पठारावरील बेसाल्ट खडकाची निर्मिती ज्वालामुखीच्या उद्रेकातून झालेल्या लाव्हा रसाच्या संचनाने झालेली आहे. Examine and identify the correct statements of the following: Statement 'A': Deccan Plateau is made up of Basalt Rock. Statement 'B': The origin of Basalt Rock on the Deccan Plateau is due to the deposition of lava erupted from volcano.
(a)दख्खनचे पठार हे बेसाल्ट खडकापासून बनलेले आहे.
(b)दख्खनच्या पठारावरील बेसाल्ट खडकाची निर्मिती ज्वालामुखीच्या उद्रेकातून झालेल्या लाव्हा रसाच्या संचनाने झालेली आहे.
The Deccan Plateau is primarily composed of basalt rock, which was formed by fissure volcanic eruptions and the accumulation/solidification of lava layers over millions of years.
🏛️ The Maharashtra angle
स्तंभ अ आणि स्तंभ ब यांच्या योग्य जोड्या जुळवा : स्तंभ अ (खडकाचा प्रकार) | स्तंभ ब (खडक) अ. बहिनिर्मित अग्निजन्य खडक | I. डाईक ब. अंतर्निर्मित अग्निजन्य खडक | II. कुरुंदाचे खडक क. जलजन्य खडक | III. ग्राफाइट ड. रुपांतरित खडक | IV. कांग्लोमरेट Match the pairs of column A and column B : Column A (Type of Rock) | Column B (Rock) a. Extrusive Igneous Rock | I. Dyke b. Intrusive Igneous Rock | II. Arenaceous Rock c. Sedimentary Rock | III. Graphite d. Metamorphic Rock | IV. Conglomerate
(a)बहिनिर्मित अग्निजन्य खडक
(b)अंतर्निर्मित अग्निजन्य खडक
(c)जलजन्य खडक
(d)रुपांतरित खडक
Extrusive igneous rocks include features like dykes (though dykes are minor intrusive, let's look at standard pairings: Conglomerate is sedimentary, Graphite/Quartzite are metamorphic, Dyke/Sill are intrusive). Based on standard MPSC matching, option 2 provides the correct sequence.
🏛️ The Maharashtra angle
बहिर्गात शक्तीच्या खनन कार्यामुळे पुढील काही भू-रूपांच्या आकृत्या दिलेल्या आहेत त्यांची निर्मिती कोणत्या बहिर्गात शक्तीमुळे झालेली आहे, याचा योग्य पर्याय निवडा. यु-आकाराची दरी / U-Shaped Valley — घळई / Gorge — बारखण / Barkhan — कमान / Arch
Exogenic erosional landforms are created by various agents such as glaciers, rivers, winds, and sea waves matching the sequential order specified in option 2.
विधाना अ आणि ब यांचे परीक्षण करून योग्य पर्याय निवडा. विधान 'अ': सौरशक्तीपासून येणाऱ्या उष्णतेपैकी 35% उष्णतेचा पृथ्वीचा पृष्ठभाग आणि वातावरण तापण्यास उपयोग होत नाही तिला पृथ्वीची भू-धवलता असे म्हणतात. विधान 'ब': हवेचे अणू, लहान धूलिकण, ढग, पृथ्वीचा पृष्ठभाग यांच्यापासून विकीरण व परावर्तन क्रियेमुळे उष्णता लघुलहरीद्वारे अवकाशात पाठवली जाते. Examine the statement A and statement B. Statement 'A': 35% solar energy is not useful for the heating of Earth's surface as well as atmosphere, that heat is called “Albedo of the Earth's surface”. Statement 'B': Through Short Waves, Scattering and Reflection process of the air molecules, heat is transferred by the small dust particles, clouds and earth's surface in the space.
Albedo is the proportion of solar radiation reflected by the Earth's surface and atmosphere (about 35% is reflected/scattered back to space directly). Statement B correctly explains the mechanism of reflection and scattering via short waves.
स्तंभ अ आणि स्तंभ ब यांच्या योग्य जोड्या जुळवा : स्तंभ अ (स्थानिक वारे) अ. चिनुक ब. फॉर्न क. लू ड. मिस्ट्रल स्तंभ ब (आढळणारे प्रदेश) I. युरोपमधील आल्प्स पर्वत II. दक्षिण युरोप ते भूमध्य समुद्र III. उत्तर भारतातील मैदानी प्रदेश IV. उत्तर अमेरीकेतील रॉकी पर्वत Match the pairs of column A and column B : Column A (Local winds) Column B (Regions where they are found) a. Chinook I. Alps mountains in Europe b. Föhn II. From South Europe to Mediterranean Sea c. Loo III. Plain area of North India d. Mistral IV. Rocky Mountains in North America
(a)चिनुक / Chinook
(b)फॉर्न / Föhn
(c)लू / Loo
(d)मिस्ट्रल / Mistral
Chinook blows in the Rockies (North America), Föhn in the Alps (Europe), Loo in North India plains, and Mistral from South Europe to the Mediterranean Sea.
स्तंभ अ आणि स्तंभ ब यांच्या योग्य जोड्या जुळवा : स्तंभ अ (मृदेचे प्रकार) स्तंभ ब (पिके) अ. पर्वतीय मृदा I. भरधान्ये ब. काळी मृदा II. काजू क. वाळवंटी मृदा III. सफरचंद ड. जांभो मृदा IV. कापूस अ ब क ड (1) I II IV III (2) IV III II I (3) II I III IV (4) III IV I II Match the pairs of column A and column B : Column A (Soil Type) Column B (Crops) a. Mountainous soil I. Cereals b. Black soil II. Cashew c. Desert soil III. Apple d. Laterite soil IV. Cotton a b c d (1) I II IV III (2) IV III II I (3) II I III IV (4) III IV I II
Mountainous soil is suitable for apples (III), black soil for cotton (IV), desert soil for coarse grains/millets (I), and laterite soil for cashew cultivation (II). Matching these gives the correct sequence III, IV, I, II.
🏛️ The Maharashtra angle
जोड्या जुळवून योग्य पर्याय निवडा : खडक जिल्हे अ. गोंडवाना श्रेणीचे खडक I. यवतमाळ, गडचिरोली ब. धारवाड श्रेणीचे खडक II. सावंतवाडी, वेंगुर्ला क. आर्किअन श्रेणीचे खडक III. भंडारा, गोंदिया ड. विंध्य श्रेणीचे खडक IV. चंद्रपूर अ ब क ड (1) III II IV I (2) IV I II III (3) I III II IV (4) II I III IV Match the pairs and choose correct option : Rock District a. Gondwana series rocks I. Yavatmal, Gadchiroli b. Dharwar series rocks II. Sawantwadi, Vengurla c. Archean series rocks III. Bhandara, Gondia d. Vindhyan series rocks IV. Chandrapur a b c d (1) III II IV I (2) IV I II III (3) I III II IV (4) II I III IV
Gondwana rocks are found in Chandrapur/Gadchiroli, Dharwar in Bhandara/Gondia, Archean in Sindhudurg (Sawantwadi/Vengurla), and Vindhyan in Yavatmal.
🏛️ The Maharashtra angle
नदीकाठावरील शहरे व नदी यांच्या जोड्या जुळवून योग्य पर्याय निवडा.
(a)पांझरा / Panzara
(b)धाम / Dham
(c)प्रवरा / Pravara
(d)तापी / Tapi
(I)संगमनेर / Sangamner
(II)भुसावळ / Bhusawal
(III)धुळे / Dhule
(IV)पवनार / Pawnar
Matching the rivers with their respective towns/cities based on Maharashtra geography gives the correct pairing sequence as III IV I II.
🏛️ The Maharashtra angle
खाली दोन विधान दिलेली आहेत (अ) हे विधान असून (र) हे कारण आहे खालील पर्यायातून योग्य पर्याय निवडा. विधान (अ) : पर्वतीय आणि डोंगराळ प्रदेशामध्ये हवाई वाहतूक हेच सर्वासाठी उपयुक्त साधन आहे. कारण (र) : पर्वतीय प्रदेशामध्ये रस्ते आणि रेल्वेमार्ग तयार करणे अतिशय कठिन आणि खर्चिक आहे.
(a)पर्वतीय आणि डोंगराळ प्रदेशामध्ये हवाई वाहतूक हेच सर्वासाठी उपयुक्त साधन आहे.
(b)पर्वतीय प्रदेशामध्ये रस्ते आणि रेल्वेमार्ग तयार करणे अतिशय कठिन आणि खर्चिक आहे.
Statement (A) claims air transport is suitable for *everyone* in mountainous regions, which is false because it is expensive and not affordable for everyone. Reason (R) is true because making roads and railways in mountains is indeed difficult and costly.
🏛️ The Maharashtra angle
खाली दोन विधान दिलेली आहेत (अ) हे विधान असून (र) हे कारण आहे खालील पर्यायातून योग्य पर्याय निवडा. विधान (अ) : निर्वणीकरणामुळे हवेतील कार्बनडायऑक्साईड चे प्रमाण वाढते. कारण (र) : वने जेंव्हा प्रकाशसंश्लेषण क्रियेदारे स्वतःचे अन्न तयार करतात तेंव्हा मोठ्या प्रमाणात कार्बनडायऑक्साईड चा वापर होतो.
(a)निर्वणीकरणामुळे हवेतील कार्बनडायऑक्साईड चे प्रमाण वाढते.
(b)वने जेंव्हा प्रकाशसंश्लेषण क्रियेदारे स्वतःचे अन्न तयार करतात तेंव्हा मोठ्या प्रमाणात कार्बनडायऑक्साईड चा वापर होतो.
Deforestation increases carbon dioxide because trees absorb CO2 during photosynthesis. Removing forests means less CO2 is absorbed, raising its atmospheric concentration. Thus, both are true and (R) is the correct explanation.
दिलेल्या नकाशाचे अवलोकन करा आणि वाहणाऱ्या वाऱ्याचा योग्य पर्याय निवडा. / Observe the map and find the out the correct option of blowing winds.
Based on pressure systems and wind direction arrows pointing from land to sea or northeast to southwest across India, the map represents the North-East monsoon winds (winter monsoon).
🏛️ The Maharashtra angle
हरितगृह वायुच्या परिणामा च्या संदर्भातील विधाने अ. 1970 पर्यंत आपल्या पृथ्वीचे 100 वर्षात 1° से. ने तापमान वाढत होते. ब. गेल्या 20 वर्षात आपल्या पृथ्वीचे दर 100 वर्षात 10° से. ने तापमान वाढत आहे. क. जगाच्या निरनिराळ्या भागातील बहुतेक हिमनदया मागे सरकत आहेत. ड. एल नीनोची वारंवारता व परिणामाची तीव्रता वाढत आहे. वरील विधाना पैकी कोणते/कोणती विधाने बरोबर आहेत ? Study the following statements about Greenhouse gases effect. a. Our planet was heating at the rate of 1°C per 100 years, till 1970. b. Since last 20 years, the planet has been warming at the rate of 10°C per 100 years. c. Most of the glaciers in different parts of the world are retreating. d. Frequency and effect of El Niño is increasing. Which of the above statements is/are correct ?
(a)1970 पर्यंत आपल्या पृथ्वीचे 100 वर्षात 1° से. ने तापमान वाढत होते. / Our planet was heating at the rate of 1°C per 100 years, till 1970.
(b)गेल्या 20 वर्षात आपल्या पृथ्वीचे दर 100 वर्षात 10° से. ने तापमान वाढत आहे. / Since last 20 years, the planet has been warming at the rate of 10°C per 100 years.
(c)जगाच्या निरनिराळ्या भागातील बहुतेक हिमनदया मागे सरकत आहेत. / Most of the glaciers in different parts of the world are retreating.
(d)एल नीनोची वारंवारता व परिणामाची तीव्रता वाढत आहे. / Frequency and effect of El Niño is increasing.
Statements a, c, and d are correct reflecting historical global warming rates, glacier retreat, and increased El Niño frequency. Statement b cites an incorrect exaggerated rate (10°C per 100 years).
जोड्या जुळवा : स्तंभ I (कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्याची पद्धत) अ. कचरा डेपो ब. भस्म करणे क. ढवळणे ड. पॅरोलिसिस Match the following : Column I (Waste Disposal Method) a. Sanitary landfills b. Incineration c. Pulverizing d. Pyrolysis स्तंभ II (अर्थ) I. कचरा जाळणे II. कचरा टाकणे आणि बुलडोझरच्या साहाय्याने दाबणे III. ऑक्सिजन विरहीत ज्वलन IV. जमिनीवर कचरा पसरविणे Column II (Meaning) I. Burning of waste II. Deposit the refuse and compost it with bulldozers III. Combustion in absence of oxygen IV. Spreading the waste on fields
(a)कचरा डेपो / Sanitary landfills
(b)भस्म करणे / Incineration
(c)ढवळणे / Pulverizing
(d)पॅरोलिसिस / Pyrolysis
Sanitary landfills mean depositing refuse and compressing it with bulldozers (a-II). Incineration means burning of waste (b-I). Pulverizing means spreading the waste on fields or mechanical crushing (c-IV). Pyrolysis is thermal degradation in the absence of oxygen (d-III).
🏛️ The Maharashtra angle
सुक्ष्मतुषारांचा हवामानावरील परिणाम वरीलपैकी कोणते परिणाम बरोबर आहेत ?
(a)सुर्यप्रकाशाचे थेट अवकाशात परावर्तन
(b)अप्रतक्षरित्या ढगांना प्रखर परावर्तक बनवतात
(c)सुक्ष्मतुषारांचा हवामान प्रणालीवर निव्वळ थंड परिणाम
(d)मानव निर्मित सुक्ष्म तुषारामुळे नागरिक तापमान वाढीस काही प्रमाणात आळा बसतो
Aerosols reflect sunlight directly back to space, act as cloud condensation nuclei making clouds more reflective, cause a net cooling effect on the climate system, and anthropogenic aerosols mask global warming to some extent.
🏛️ The Maharashtra angle
भारतीय लोकांचे आरोग्य खालावण्यास खालीलपैकी कोणता महत्त्वाचा घटक कारणीभूत आहे.
Water pollution is a major factor degrading public health in India due to widespread waterborne diseases and contamination of drinking sources.
🏛️ The Maharashtra angle
1992 ला रिओ दि जानरिओ येथे आयोजित परिषदेतील जैवविभिउते संबंधीचा करार खालीलपैकी कोणत्या तारखेनी अमलात आला ?
The Convention on Biological Diversity (CBD), agreed upon at the Rio Earth Summit in 1992, officially entered into force on 29 December 1993.
इ.स. 2018 मध्ये अर्थशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक कोणाला मिळाले की ज्यांनी शाश्वत व दीर्घकालीन आर्थिक विकासामध्ये योगदान देणारे लिखाण केले. To whom is the Nobel Prize in Economics in 2018 awarded for their contribution in sustainable and long term economic development?
William Nordhaus and Paul Romer were awarded the 2018 Nobel Prize in Economics for integrating climate change and technological innovations into long-term macroeconomic analysis.
घाऊक किंमत निर्देशांकामध्ये (WPI) पुढीलपैकी कोणत्या वस्तूंच्या किंमतींचा विचार केला जातो ? Prices of which of the following commodities are considered in Wholesale Price Index (WPI) ?
(a)प्राथमिक वस्तू / Primary Goods
(b)इंधन / Oil
(c)उत्पादित वस्तू / Manufactured Goods
The Wholesale Price Index (WPI) in India considers three major groups: Primary Articles, Fuel and Power, and Manufactured Products.
🏛️ The Maharashtra angle
पी.डी. ओझा (1960-61) समितीने दारिद्रयरेषेच्या मापनासाठी पुढीलपैकी कोणता निकष विचारात घेतला होता ? Which of the following criteria was considered by P.D. Ojha Committee (1960-61) for calculating poverty line ?
P.D. Ojha (1960-61) used per capita per month consumption expenditure based on calorie norms to calculate the poverty line.
सर्व समावेशक वृद्धी प्रक्रियेमध्ये शासनाच्या योगदानाचे निर्देशांक पुढीलपैकी कोणते आहे ? Which of the following are the indicators of the contribution of government in the process of Inclusive Growth ?
Both the Revenue-GDP ratio and Public Investment-GDP ratio are critical fiscal indicators used to measure government's active contribution and fiscal commitment toward inclusive growth.
योजना काळातील, 1951 ते 2011 या कालखंडाच्या संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या. वरीलपैकी कोणते विधाने सत्य आहेत ? In the context of planning era i.e. 1951 to 2011, take into consideration the following statements : Which of the above statements are true ?
(a)देशाच्या अन्नधान्य उत्पादनात चार पट वाढ झाली, भारतीय उद्योगांचे विविधीकरण झाले. / Food production increases fourfold, diversified industrial growth takes place.
(b)आयात पर्यायीकरण, निर्यात विविधीकरण आणि विज्ञान, तंत्रज्ञान विद्येचा प्रसार झाला. / Import substitution, diversified export promotion and science and technical educational expansion takes place.
(c)दारिद्र्य व बेकारीचे प्रमाण कमी करण्यात यश आले. / Achievement in reducing poverty and unemployment ratio.
(d)उत्पन्न व संपत्तीचे विकेंद्रीकरण करणे आणि आर्थिक सत्तेचे केंद्रीकरण कमी करण्यात यश आले. / Reduction in concentration of economic power, decentralization of income and wealth takes place.
During the planning era (1951-2011), India saw a fourfold increase in food grain production and diversified industrial growth, along with import substitution and S&T expansion. However, poverty, unemployment, and economic concentration remained major persistent challenges, making statements (c) and (d) incorrect.
🏛️ The Maharashtra angle
खालीलपैकी कोणते सहस्रक विकास ध्येय नाही ? Which of the following is not a millenium development goal ?
Millennium Development Goals (MDGs) had 8 specific global targets ranging from poverty to environmental sustainability, and questions typically test the outliers not included in the list.
अल्पसंख्यांक समुदायाच्या सामाजिक, आर्थिक वाढीसाठी खालीलपैकी कोणती/कोणत्या योजना उपयोगी आहे/आहेत ? / Which of the following scheme/schemes is/are useful for socio-economic growth of minority communities ?
(a)नई रोशनी / Nai Roshni
(b)पढो परदेश / Padho Pardesh
(c)शिका व कमवा / Learn and Earn
(d)नयी मंज़िल / Nai Manzil
All the listed schemes—Nai Roshni (leadership development of minority women), Padho Pardesh (interest subsidy on educational loans for overseas studies), Seekho aur Kamao (Learn and Earn skill development), and Nai Manzil (formal education and skills for minority youth)—are implemented for the socio-economic upliftment of minorities.
🏛️ The Maharashtra angle
जून 2012 मध्ये Rio +20 घोषणापत्र संदर्भात शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDGs) ठरविण्यात आली. त्यानुसार पुढीलपैकी कोणते/कोणती वैशिष्ट्य/वैशिष्ट्ये ठरविण्यात आलेले नव्हते ?
(a)गरिबीचे उच्चाटन, असमानतेविरुद्ध संघर्ष, लिंगभाव समानता. / Poverty eradication, fight against unequality, gender equality.
(b)आरोग्य व शिक्षण सुधारणा, महासागर व जंगल रक्षण. / Health and educational reforms, ocean and forest protection.
(c)अविरत विकासासाठी जागतिक भागीदारी, पाठपुरावा आणि समीक्षासाठी प्रभावी संरचना विकास. / World partnership for sustainable development and effective structure for follow-up and review.
(d)अतिरेकी संघटनांवर बंदी आणि परआक्रमणावर बंदी. / Ban on terrorist organisations and attacks on other countries.
The Rio+20 UN Conference on Sustainable Development (2012) led to the formation of Sustainable Development Goals (SDGs) focusing on poverty eradication, health, education, partnerships, etc. Statement 'd' regarding banning extremist organizations and invasions is unrelated to the scope of SDGs.
🏛️ The Maharashtra angle
2011च्या जनगणनेनुसार पुढील शहर्रे व त्यांची लोकसंख्या यांची योग्य जोडी लावा :
(a)बृहन् मुंबई
(b)दिल्ली
(c)कलकत्ता
(d)चेन्नई
According to Census 2011 population hierarchy of urban agglomerations in India: 1. Greater Mumbai / बृहन् मुंबई, 2. Delhi, 3. Calcutta (Kolkata), 4. Chennai. The pairing maps directly in descending order of population size.
🏛️ The Maharashtra angle
सन 1991 मध्ये विकासाचे एलू.पी.जी. प्रतिमान ____________ या वेळेलोच्या अर्थ मंत्र्यांनी अमलात आणले. The LPG model of development was introduced in 1991 by then Finance Minister
Dr. Manmohan Singh was the Union Finance Minister in the P.V. Narasimha Rao government who presented the landmark 1991 Union Budget and introduced the LPG reforms.
अकराव्या योजने अंतर्गत, सर्वसमावेशकता दर्शविणारी, मोजता येण्यासारखी काही लक्ष्यं समाविष्ट केली होती. ती म्हणजे : Under the Eleventh Plan, some of the monitorable targets reflecting inclusiveness include
(a)पायाभूत सुविधा / infrastructure
(b)पर्यावरण / environment
(c)उत्पन्न व गरीबी / income and poverty
(d)शिक्षण व आरोग्य / education and health
The 11th Five Year Plan introduced monitorable targets for inclusiveness covering infrastructure, environment, income and poverty, as well as education and health, aiming for broad-based growth.
🏛️ The Maharashtra angle
वित्तीय सर्वसमावेशकतेसाठी प्रधानमंत्री जन धन योजना खालीलपैकी कोणत्या दिवशी सुरु करण्यात आली ? Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana (PMJDY) for financial inclusion was launched on which date?
Pradhan Mantri Jan Dhan Yojana (PMJDY), the massive financial inclusion mission, was launched nationwide by Prime Minister Narendra Modi on 28th August 2014.
🏛️ The Maharashtra angle
जमीनसुधारणांच्या व्यापीमध्ये कोणत्या गोष्टी समाविष्ट होतात ? The scope of land reforms includes
(a)मध्यस्थांचे उच्चाट / Abolition of intermediaries
(b)कुळकायदा सुधारणा / Tenancy Reforms
(c)जमिनधारणा मर्यादा / Ceiling on land holdings
(d)सहकारी शेतीचे संघटन / Organisation of co-operative farming
The scope of land reforms in India encompasses the abolition of intermediaries (zamindari abolition), tenancy reforms (security of tenure and fair rent), ceiling on land holdings, and the organization of co-operative farming.
🏛️ The Maharashtra angle