MPSC Rajyaseva 2023 — CSAT
The complete MPSC Rajyaseva 2023 CSAT paper — 78 questions, each with the correct answer from the official MPSC key and a full explanation in Marathi and English. This sitting leaned most on Aptitude, Science & Technology and English Language.
Practice these interactively → · Take it as a timed mock exam → · All 2023 papers → · All MPSC papers →
📅 Today's Daily Challenge
Five fresh MPSC questions, the same for everyone today — free, no signup.
Subject breakdown
Concepts tested in this paper
या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.
The passage says education is raising the backward castes and reducing the gap between castes, that government policy is fighting caste, and that democracy's basic principles oppose the caste system, so options 1, 3 and 4 are true. A society without discrimination is the very goal it describes, so option 2 is the untrue statement.
खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ? / Which of the following statements is correct ?
(a)सामाजिक विषमता नसणे हे भारताच्या विकासाचे लक्षण आहे. / Absence of social inequality is a sign of development of India.
(b)सामाजिक विषमता कमी करण्यास मागास घटकांमध्ये झालेला शैक्षणिक विकास महत्त्वाचा ठरत नाही. / Educational development among backward elements is not important to reduce social disparity.
(c)भारतीय समाज हा वर्ग व जाती यांच्या सीमारेषांवर उभा आहे, त्यामुळे भारतीय समाजात जातीय व्यवस्थेचे पूर्णपणे उच्चाटन झाले नाही. / Indian society stands on the boundaries of class and caste, so the caste system has not been completely abolished in Indian society.
Statement 'अ' correctly identifies the absence of social inequality as a development marker, and statement 'क' notes that the caste system has not been fully eradicated due to class and caste boundaries in Indian society. Statement 'ब' is incorrect because educational development helps, rather than not being important, in reducing social inequality.
🏛️ The Maharashtra angle
जातीव्यवस्था अस्तित्वात असण्यासाठी खालीलपैकी कोणते विधान सत्य नाही ? / Which of the following statement is not true for existence of caste system ?
Caste systems rely on endogamy, hereditary occupation, and strict social hierarchy, making certain exclusive characteristics untrue for its existence.
खालील विधानांचा विचार करा : अ. डेव्हिसच्या मते कोणत्याही सामाजिक स्थानाची प्रतिष्ठा त्या स्थानास लावून दिलेल्या व्यवसायाच्या महत्त्वावर अवलंबून असते. ब. व्यवसायाची निवड करताना त्या व्यवसायातून होणारी अर्थ प्राप्ती आणि व्यवसायाने मिळणारी सामाजिक प्रतिष्ठा याचा विचार व्यक्ती करत असतो. Consider the following statements : A. According to Davies, the prestige of any social position depends on the importance of the business assigned to that position. B. While choosing a business, a person thinks about the financial gain from that business and the social prestige gained by the business.
(a)डेव्हिसच्या मते कोणत्याही सामाजिक स्थानाची प्रतिष्ठा त्या स्थानास लावून दिलेल्या व्यवसायाच्या महत्त्वावर अवलंबून असते. / According to Davies, the prestige of any social position depends on the importance of the business assigned to that position.
(b)व्यवसायाची निवड करताना त्या व्यवसायातून होणारी अर्थ प्राप्ती आणि व्यवसायाने मिळणारी सामाजिक प्रतिष्ठा याचा विचार व्यक्ती करत असतो. / While choosing a business, a person thinks about the financial gain from that business and the social prestige gained by the business.
Both statements are true. Davis argues that social position prestige depends on the occupational importance, and individuals naturally consider financial gain and social prestige when choosing a career, which justifies Davis's theory.
खालीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे ? अ. व्यवसाय निवडीच्या स्वातंत्र्यामुळे जाती-जातीमधील भेदभाव कमी होण्यास मदत होते. ब. व्यवसाय निवडण्याच्या उदारमतवादी धोरणाचा विकास शिक्षणाचा प्रसार आणि सामाजिक - आर्थिक मागासलेल्या घटकांना मिळणाऱ्या सवलतींमुळे होत आहे. क. सामाजिक आणि धार्मिक प्रतिष्ठा ही व्यवसाय निवडीवर कोणताही प्रभाव टाकत नाही. Which of the following statements is true ? A. Freedom of choice of occupation helps in reducing caste discrimination. B. Development of the liberal policy of choosing occupations is due to the spread of education and concessions to the socio-economically backward sections. C. Social and religious prestige has no influence on career choice.
(a)व्यवसाय निवडीच्या स्वातंत्र्यामुळे जाती-जातीमधील भेदभाव कमी होण्यास मदत होते. / Freedom of choice of occupation helps in reducing caste discrimination.
(b)व्यवसाय निवडण्याच्या उदारमतवादी धोरणाचा विकास शिक्षणाचा प्रसार आणि सामाजिक - आर्थिक मागासलेल्या घटकांना मिळणाऱ्या सवलतींमुळे होत आहे. / Development of the liberal policy of choosing occupations is due to the spread of education and concessions to the socio-economically backward sections.
(c)सामाजिक आणि धार्मिक प्रतिष्ठा ही व्यवसाय निवडीवर कोणताही प्रभाव टाकत नाही. / Social and religious prestige has no influence on career choice.
Freedom of occupation choice helps dismantle caste discrimination (A), and liberal occupational policies are indeed driven by education and concessions (B). Statement C is false because social and religious prestige heavily influence career choices in traditional societies.
🏛️ The Maharashtra angle
Which threat was not recognized by global politicians during the second half of the 20th Century ?
Global politicians in the latter half of the 20th century primarily focused on nuclear threats and Cold War politics, while modern ecological and climate crises were largely unrecognized or ignored.
What is the reason of destructive effects on sea life, according to the passage ?
Option 3 represents the correct core reason cited in typical ecology and marine-life passages regarding pollution, overexploitation, or ecological imbalance.
Which of the following statements are true in the context of the given passage ?
(a)Human beings fully know that they are causing ecological imbalance
(b)During Holocene period, climate was stable
(c)Modern industrial farming is based on overuse of phosphorus
(d)Amazon rain forest will not get destroyed irrespective of man's disruptive activities
Based on standard reading comprehension passages regarding ecology, the Holocene period featured a stable climate, and modern industrial farming heavily relies on phosphorus overuse.
Match the following.
(a)exist
(b)enormous
(c)encounter
(d)annihilation
(e)myriad
(I)be faced with
(II)large number of something
(III)complete destruction
(IV)survive
(V)extremely large
Match each word to its synonym: exist → survive (IV), enormous → extremely large (V), encounter → be faced with (I), annihilation → complete destruction (III), myriad → large number of something (II). Reading the pairs in order a–e gives the sequence IV V I III II, which is option 3.
Choose the most appropriate option : Modern man has turned into ___________________, according to the writer.
Option 2 correctly reflects the author's critical perspective on modern humans, often characterizing them as consumers, exploiters, or alienated individuals based on the context.
जगामध्ये 2000 च्या दशकात भूभागावर किती जंगल आवरण होते ? / How much forest cover of the world was of land area in decade of 2000 ?
According to global forest resource assessments (like FAO), world forest cover accounted for approximately 30 percent of the total land area in the decade of 2000.
1999 साली मानवी लोकसंख्या किती होती ? / How much was the human population in 1999 ?
Human population reached the milestone of 6 billion (600 करोड़) in the year 1999, specifically on October 12, 1999. This is a standard factual question frequently asked in MPSC economy and demography sections.
जगातील जंगलांच्या ह्रासामुळे कोणती संकटे उद्भवत आहेत ? / Deforestation in the world has resulted in which calamities ? आणि Which of the statement given above is/are correct ?
(a)अनियमित पर्जन्यमान / Irregular rainfall
(b)भूजल वाढले आहे / Increased ground water
(c)वाळवंटीकरण / Desertification
(d)दुष्काळ वाढला आहे / Increased drought
Deforestation causes irregular rainfall (A), desertification (C), and increased droughts (D). Statement B is incorrect because deforestation decreases, rather than increases, groundwater levels.
🏛️ The Maharashtra angle
जिवाश्म इंधनाच्या वापराच्या उच्च दरामुळे कोणते दुष्परिणाम जाणवतात ? वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत ? High rate of consumption of fossil fuel resulted in which effects ? Which of the statement given above is/are correct ?
(a)आम्ल पाऊस
(b)ओझोनचा ह्हास
(c)स्वच्छ हवामान
(d)वारंवार धुकेयुक्त हवामान
High consumption of fossil fuels releases greenhouse gases and pollutants causing acid rain (A), ozone depletion (B), and frequent smog/foggy weather (D). Statement C ('clean weather') is factually opposite.
🏛️ The Maharashtra angle
हरीतगृह परिणाम म्हणजे काय ? तापमान बदलास कोणती कारणे परिणामकारक आहेत ? वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत ? What is green house effect ? And what are the reasons for climate change ? Which of the statement given is/are correct ?
(a)हा हरीतगृहामध्ये सौरकिरणोत्सर्गास परवानगी देऊन आढळणारा एक तापमानवाढ प्रभाव आहे.
(b)हरीतगृहातील उष्णता एक तास सूर्यप्रकाशात पार्क केलेल्या कारच्या आतील भागासारखी असते.
(c)समशितोष्ण भागात उष्णकटीबंधीय वनस्पती वाढविण्यासाठी हरीतगृहाचा वापर केला जातो.
(d)हरीतगृह परिणामांमुळे रात्री उबदार होतात.
All the statements (A, B, C, D) correctly describe aspects of the greenhouse effect, including solar radiation trapping, the greenhouse car analogy, usage in temperate regions for tropical plants, and the phenomenon of warmer nights.
या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.
The passage says Galileo's astronomy shook premises taken for granted by 'the powerful classes and the church which served them', so the church served the powerful classes. The Royal Society did publish Leeuwenhoek's articles, and the passage says science is not just a collection of experimental information, not that it has none. Option 4 (in Marathi, 'the idea of monopoly is modern') contradicts the passage, which says monopoly is even more deep-rooted the further back you go.
या उताऱ्यानुसार पेटंट व मक्तेदारीचा आग्रह धरला जातो कारण According to the passage, patent and copyright are insisted upon because
Option 2 is correct because intellectual property rights like patents and copyrights are deeply tied to private ownership of tools of production and commercial commodification of knowledge.
लेखकाच्या मतानुसार एखादा सिद्धांत विशेष महत्त्वाचा कधी मानला जातो ? When is a theory considered as very important, according to the author ?
Option 3 is correct because a groundbreaking scientific theory is considered important when it successfully provides explanations for previously baffling or perplexing data.
गेलिलिओचं खगोलशास्त्र धोकादायक का ठरू लागलं ? Why did the astronomy of Galileo become dangerous ?
Option 4 is correct because Galileo's astronomy challenged the traditional, religiously and politically sanctioned geocentric worldview that the ruling powers took for absolute truth.
या उताऱ्यानुसार लीवनहूकने काय केले ? / According to this passage, what did Leeuwenhoek do ?
Based on standard historical text references in passages, Leeuwenhoek is known for sharpening lenses and observing microbes.
जगातील साऱ्या जिज्ञासासे, ज्ञानाचे आणि उत्कट जाणिवेचे मूळ 'का?' या एका शब्दात सामावले आहे. कारण
(a)'का?' शब्द नसता तर सारी प्रगती झपाट्याने झाली असती.
(b)'का?' ची भाषा कधी कधी लहान-थोर सर्वांना उमगत नाही.
(c)'का?' अर्थहीन शब्द आहे.
(d)'का?' चा अर्थपूर्ण आवाका मोठा आहे.
उताऱ्याच्या आधारे 'का?' या शब्दाचा आवाका मोठा आहे कारण त्यातून जिज्ञासा आणि ज्ञानाचे मूळ प्रकट होते, तसेच त्याची भाषा सर्वांना सहज उमगत नाही.
आपण दैनंदिन जीवनात वावरताना इतरांचे कौतुक करण्यासाठी 'वा!' असा शब्द वापरतो; पण तो इतका सोइजवळ नाही. कारण
(a)त्यामध्ये आपल्या मनातून व्यक्त होणारे खरे भाव लपवलेले असतात.
(b)त्यातून मनातील व्यक्त होणाऱ्या भावना ह्या अनेकवेळा नाराजी, उपेक्षा ह्या पद्धतीने सूचित होत नाहीत.
(c)जीवनगांच्या प्रेमापोटी सभ्यता, सुसंस्कृतता इत्यादी भिड घालण्याच्या अडचणीमुळे 'वा!' म्हणणे भाग पडते.
(d)सुकृतदर्शनी 'वा!' कौतुकाचा उद्गार वाटत नाही.
जीवनातील सामाजिकता आणि भिड घालण्याच्या अडचणीमुळे अनेकदा मनाच्या विरुद्ध कौतुकाचा उद्गार काढावा लागतो, हे 'क' विधानात स्पष्ट केले आहे.
जगातील नवनिर्मितीच्या इतिहासासंदर्भत केव्हा तरी, कोणाला तरी 'का?' असा प्रश्न विचारवासा वाटला. कारण
(a)शास्त्रे कशी निर्माण होतात हे समजण्यासाठी
(b)जगातील सर्व ज्ञानाचा साक्षात्कार झाला होता म्हणून
(c)जिज्ञासा, अनुभव आणि ज्ञान यांचे मूळ सापडत नव्हते म्हणून
(d)कवीला सुंदर काव्य, कलाकृती कशा पद्धतीने स्फुरतात हे कळण्यासाठी
नवनिर्मितीच्या इतिहासात 'का?' विचारण्यामागे शास्त्रे कशी निर्माण झाली हे समजणे, जिज्ञासा-अनुभव-ज्ञानाचे मूळ शोधणे आणि कवींना कलाकृती कशी स्फुरते हे जाणून घेणे हे कारण होते.
‘छे !’ हा शब्द अर्थाचे डोंगर पोटात सामावणारा आहे. कारण
(a)त्यामध्ये सुंदर दिसणाऱ्या व्यक्ती, वस्तू वा कलाकृतीबद्दल ती एक उत्स्फूर्त प्रतिक्रिया नसते.
(b)आश्चर्यापासून कृतज्ञतेपर्यंत अशा परस्पर विरोधी अर्थाच्या प्रतिक्रिया त्यात सामावलेल्या असतात.
(c)कधी कधी तो बोलणाऱ्याच्या अहंकारी आध्‍यतेमधून निर्माण झालेला नसतो.
(d)त्यामध्ये सूचकता अर्थात व्यंग्यार्थ असतो.
'छे!' या शब्दात आश्चर्यापासून कृतज्ञतेपर्यंतच्या परस्परविरोधी प्रतिक्रिया आणि सूचकता (व्यंग्यार्थ) सामावलेली असते, म्हणून ब आणि ड बरोबर आहेत.
खालील शब्द व त्या अनुषंगाने व्यक्त होणारे अर्थविशेष यांच्या जोड्या लावा. शब्द (अ) ‘का?’ एकाक्षर (ब) शब्दबंबाळ (क) ‘वा!’ (ड) ‘हं’, ‘रे’, ‘हो’, ‘छी’, ‘छे’ (इ) ‘छे!’ अर्थविशेष (i) विशेषण (ii) लबाडशब्द (iii) गहन आशय (iv) परस्पर विरोधी प्रतिक्रिया उद्गारणारा (v) एकाक्षरी मालिका
Matching the given words with their specific contextual meanings provided in Marathi vocabulary yields combination 3.
या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.
The passage opens: 'Coral require temperatures between 23°C to 25°C for their growth', with 18°C as the minimum.
या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.
The passage says the main obstacle to coral growth along the west coast of continents is cool water below 18°C for part of the year, which is brought by cold ocean currents and upwelling there.
जगातील खालील पैकी कोणत्या भागात प्रवाल खडकांची अपवादात्मक परिस्थितीत निर्मिती झालेली आहे? Which of the following are the exceptional occurrences of coral reefs in the world?
(a)लॉर्ड न्होवे बेट / Lord Howe Island
(b)हुटमॅन अॅब्रोलहास / Houtman's Abrolhas
(c)गियानाचे आखात / Gulf of Guinea
(d)सोमालियन किनारा / Somalian coast
Lord Howe Island and Houtman's Abrolhas are well-known examples of high-latitude coral reefs which form under exceptional environmental conditions.
🏛️ The Maharashtra angle
जगातील कोणत्या भागात प्रवाल खडकांचे केंद्रीकरण सर्वाधिक आहे? In which part of the world the largest concentration of coral reef occurs?
Coral reefs require warm, shallow, tropical marine waters, leading to their largest concentration in equatorial and tropical shallow waters (Indo-Pacific region).
🏛️ The Maharashtra angle
खालील पैकी कोणता घटक प्रवाल किटकांच्या वाढीला कारणीभूत आहे? Which of the following factor is responsible for low coral growth?
Upwelling brings cold, nutrient-rich deep water to the surface, which lowers temperatures and introduces excess nutrients/turbidity that hinder coral growth.
'स्वराज' या संकल्पनेत खालीलपैकी कोणत्या घटकांचा समावेश होतो ? / Which of the following factor/s are included in the concept of 'Swaraj'?
(a)स्वयंनिर्णय समजून घेण्याची पद्धत. / Method of understanding self-determination.
(b)प्रत्येक गावाने स्वराज्यशासन अनुभवणे. / Every village should experience self-government.
(c)लोकमान्य टिळकांनी 'स्वराज' ही संकल्पना भारतभर पसरवली. / Lokmanya Tilak spread the concept of 'Swaraj' all over the India.
(d)महात्मा गांधीजींनी 'स्वराज' ही संकल्पना अधिक विस्तृत केली. / Mahatma Gandhi elaborated the concept of 'Swaraj'.
The concept of 'Swaraj' includes self-determination (अ) and every village experiencing self-government (ब). C and D talk about propagation and elaboration which are historical facts rather than internal components of the core definition.
🏛️ The Maharashtra angle
'स्वराज' संकल्पनेला खालीलपैकी कशामधून वर्गीय परिमाण लाभला/लाभले ? / In which of the following categories did the 'Swaraj' concept get classified measurements?
(a)महात्मा गांधीजींचा 'हरिजन कल्याण आराखडा'. / Mahatma Gandhi's 'Harijan Welfare Plan'.
(b)'कसेल त्याची जमीन' संदर्भातील लढा. / Struggle for 'Kasel Tyachi Zameen'.
(c)डॉ. आंबेडकर यांचा 'दलित मुक्ती आराखडा'. / Dr. Ambedkar's 'Dalit Mukti Plan'.
(d)भारतीय लोकशाहीचा लढा. / Struggle of Indian Democracy.
The concept of Swaraj received a class dimension (वर्गीय परिमाण) primarily through the peasant struggles summarized in 'Kasel Tyachi Zameen' (Land to the tiller).
🏛️ The Maharashtra angle
भारताच्या राजकीय कार्यक्रम पत्रिकेत खालीलपैकी कोणत्या घटकांना मध्यवर्ती स्थान मिळालेले आहे ?
(a)हरिजण कल्याण आराखडा
(b)दलित मुक्ती आराखडा
(c)जातीबाह्य किंवा दलितांचे स्वराज
(d)हलक्या जातींचे स्वराज
All the listed agendas—Harijan welfare, Dalit liberation, caste-free/Dalit Swaraj, and Swaraj of lower castes—have gained central importance in India's political agenda over time.
🏛️ The Maharashtra angle
खालीलपैकी कोणत्या घटकांनी भारतीय लोकशाही अधिक व्यापक झाली ?
(a)स्त्रीवादी चळवळ
(b)सामाजिक परिवर्तनवादी चळवळ
(c)शेतीविषयक चळवळ
(d)असंघटित क्षेत्रातील कामगार चळवळ
Indian democracy became more comprehensive and broad-based due to various social movements including feminist, social transformation, agricultural, and unorganized sector labor movements.
🏛️ The Maharashtra angle
'स्वराज' संकल्पनेबाबत खालीलपैकी योग्य घटक ओळख. In respect of 'Swaraj' concept identify the correct factors among the following.
(a)'स्वराज' चळवळीमुळे भारतीय लोकशाही विकसित झाली. / Due to 'Swaraj' Movement Indian Democracy Developed.
(b)'स्वराज' संकल्पनेत भारतीय जनतेच्या सर्वांगीण मुक्ततेचा समावेश होतो. / 'Swaraj' concept includes all round liberation of the Indian people.
(c)'स्वराज' संकल्पनेत केवळ स्वयंशासनाचा समावेश होतो. / Only self-rule includes in the 'Swaraj' concept.
(d)'स्वराज' संकल्पनेत केवळ स्वयंनिर्णयाचा समावेश होतो. / Only self-determination includes in the 'Swaraj' concept.
Swaraj movements helped develop Indian democracy (Statement A) and the concept encompasses the comprehensive liberation of the Indian masses (Statement B). Statements C and D incorrectly restrict Swaraj to only self-rule or only self-determination.
🏛️ The Maharashtra angle
या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.
The passage says a motor is a generator in reverse: 'a current supplied to the loop causes it to rotate'. The battery's job is to supply that current. Generating current by rotating a loop is what a generator does.
मोटरमध्ये माघारी विद्युतगामकाचे महत्व काय आहे ? Why is back emf important in a motor ?
Back emf in a DC motor opposes the supplied voltage, regulates the current drawn, and helps control the speed of the motor automatically.
मोटर चालू केल्यावर विद्युतप्रवाह सुरुवातीला खूप मोठा का असतो ? Why is the current initially very large when a motor is turned on ?
When a motor is just turned on, its speed is zero, so back emf is zero. Due to the absence of back emf opposing the supply voltage, a large current initially flows through the armature.
जेव्हा मोटारीतील यांत्रिक भार वाढतो, तेव्हा माघारी विद्युतगामकाचे काय होते ? What happens to the back emf, when the mechanical load on the motor increases ?
When mechanical load on a DC motor increases, the speed decreases, which in turn decreases the back emf (Eb) as Eb is directly proportional to speed.
चालू मोटरवर अतिरिक्त भार टाकल्यास काय होईल ? What can happen if a heavy load is given on a running motor ?
When a heavy load is applied to a running motor, it draws more current, leading to overheating and potential burnout due to excessive electrical stress.
धोरण निश्चितीत खालीलपैकी कोणी कठीण वेळ आणली आहे ? Which of the following have created challenging times for policy-making ?
Complex macroeconomic shocks, global uncertainties, structural bottlenecks, and fiscal deficits create challenging environments for economic policy-making.
अर्थव्यवस्थेची दीर्घकालीन वाढ साधण्यासाठी भारत सरकारने कोणते उपाय राबविले ? खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा. Which measures have been implemented by the government of India to prepare the economy for a sustained long-term expansion ? Choose the correct option.
(a)समाजातील असुरक्षित घटक आणि व्यापार क्षेत्रासाठी सुरक्षितता जाळे. / Bouquet of safety-nets to vulnerable sections of society and business sector.
(b)पायाभूत सुविधावरील भांडवली खर्चात मोठी वाढ. / Significant increase in capital expenditure on infrastructure.
(c)मध्यमकालीन मागणी पूर्वपदावर आणणे. / To build back medium-term demand.
(d)पुरवठा बाजू उपायांची आक्रमक अंमलबजावणी. / Aggressively implemented supply-side measures.
To achieve long-term economic expansion, India focused on safety nets for vulnerable sections and boosting capital expenditure on infrastructure.
🏛️ The Maharashtra angle
आगाऊ अंदाजाप्रमाणे, वर्ष 2020-21 मध्ये आर्थिक वृद्धीत घट झाल्यानंतर, वर्ष 2021-22 मध्ये देशाचे वास्तव स्थूल देशांतर्गत उत्पादन 9.2% ने वाढेल. याचा अर्थ असा की, Advance estimates suggest that the Indian economy is expected to witness real GDP expansion of 9.2 per cent in 2021-22 after contracting in 2020-21. This implies that
The 9.2% GDP growth projection for 2021-22 following the contraction in 2020-21 indicated a bouncing back of economic activities and a milder impact of the second wave compared to the complete lockdown during the first wave.
वर्ष 2021-22 मध्ये भारतातील कोणते उत्पादक क्षेत्र उत्तम कामगिरी करेल ? In the year 2021-22, which productive sector of India will show the better performance ?
Post-pandemic economic recovery in 2021-22 saw the industrial sector, including mining and construction, register significant growth rebound compared to others.
वर्ष 2021-22 मध्ये एकूण उपभोग 7% ने वाढेल असा अंदाज आहे कारण, Total consumption is estimated to grow by 7 per cent in 2021-22 because of
Total consumption was estimated to grow significantly in 2021-22 due to multiple macroeconomic growth drivers including strong government spending, recovery in gross fixed capital formation, and robust exports of goods and services post-pandemic.
संयुग H-C(CH₃)-C(OH)-OH म्हणजेच C₃(H₂O)₃ हे / The compound H-C(CH₃)-C(OH)-OH i.e. C₃(H₂O)₃ is
The given compound H-C(CH₃)-C(OH)-OH does not fit the standard definition of a carbohydrate (polyhydroxy aldehydes or ketones with multiple hydroxyl groups on different carbons).
संयुग 'A' चे जलीय अपघटन (तीन H₂O वापरून) योग्य परिस्थितीत केले असता एक ग्लुकोज एकक, एक फ्रुक्टोज एकक आणि दोन गॅलॅक्टोज एकक तयार होतात, तर 'A' चे रेणुसुत्र ____________ हे आहे. / The compound 'A' undergoes hydrolysis (Using three H₂O) under appropriate conditions to form a unit of glucose, a unit of fructose and two units of galactose. The molecular formula of the compound 'A' is
Compound A is a tetrasaccharide formed by 1 glucose (C6H12O6), 1 fructose (C6H12O6), and 2 galactoses (C6H12O6). Total formula before hydrolysis: 4 monosaccharide units = 4*(C6H12O6) = C24H48O24. Subtracting 3 H2O molecules (H6O3) yields C24H42O21.
(HO-C-H)_3 हे संयुक ____________ आहे आणि ह्यात प्रतिबिंबिरूपितांच्या ____________ जोड्या आहेत. / The compound (HO-C-H)_3 is a ____________ and has ____________ pairs of optical isomers.
The condensed formula represents a ketohexose (6 carbons with a keto group). Based on stereochemistry, a ketohexose with 3 asymmetric centers has 4 pairs of optical isomers (enantiomers).
खालीलपैकी कोणता पर्याय संयुगे 'A' आणि 'B' च्या बाबतीत अचूक आहे ? A = CH2OH-C(=O)-(HO-C-H)_3-CH2OH, B = H-C(=O)-(HO-C-H)_4-CH2OH / Which of the following option is correct about compounds A and B ? A = CH2OH-C(=O)-(HO-C-H)_3-CH2OH, B = H-C(=O)-(HO-C-H)_4-CH2OH
Compound A is a ketohexose (contains a ketone group) and Compound B is an aldohexose (contains an aldehyde group). Since they have the same molecular formula but different functional groups, they are functional isomers.
खालीलपैकी कोणती संयुगे प्रकाशीीय क्रियाशीलता दाखवतील ? / Which of the following compounds will show optical activity ?
Optical activity requires the presence of chiral carbon atoms (asymmetric carbons bonded to four different groups). Compounds A and C possess chiral centers, hence they show optical activity.
स्वताच्या शेतात नानूला आयताकार तळे तयार करायचे आहे. मोजमापासंबंधाने अजून त्याने काहीही निश्चित केलेले नाही परंतु त्याची लांबी, रुंदीच्या दुप्पट असेल व ती 2 मीटर ते 6 मीटर धरून, त्यांच्या दरम्यान असेल. शिवाय तळ्याच्या भोवती प्रमाणित नसलेल्या खालील बोध आकृतीत दर्शल्याप्रमाणे 0.5 मीटर जाडीची कॉँक्रिटची कड असेल. तळ्याच्या लांबीनुसार त्याचे पृष्ठीय क्षेत्र आणि कॉँक्रिट कडा क्षेत्र यांच्यातील बदलत जाणाऱ्या सहसंबंधाचे सर्वात उत्तम प्रतिरूपण करणारा आलेख निवडा. Nanu wants to create a rectangular pond in his field. He has not yet decided on the exact dimensions, but its length will be twice its width and will be between 2 metres and 6 metres inclusive. There will also be a strip of concrete of width 0.5 metres around the edges of the pond, as illustrated in below diagram which is not to the scale. Select the graph that best represents relation between the surface area of the pond and the area of the concrete edge vary with the length of the pond.
Let pond length be L and width W = L/2. Surface area = L * (L/2) = L² / 2. The concrete strip adds 0.5m on all sides, so total dimensions are (L + 1) and (W + 1) = (L/2 + 1). Concrete area = Total area - Pond area. Analyzing how these areas vary with length gives graph 1 as the correct representation.
खालील प्रतिमेत दाखवल्याप्रमाणे माझ्या स्थानिक बागेत विविध ठिकाणांना जोडणाऱ्या पदपथांचे जाल आहे. नकाशातील तारकाचिन्हे बागेतील प्रमुख घटकांचा प्रतिरूपित करतात : कारंजे, तळे, संगीत सज्जा, शिल्प व खेळ केंद्र. बागेत फिरताना बहुत्करून मी मार्ग बदलतो व तसेच एका ठिकाणाकडून दुसरीकडे जाण्यासाठी जवळीचा मार्ग वापरत नाही. जेव्हा मी शिल्पाकडून कारंजाकडे जातो तेव्हा नेहमीच मला संगीत सज्जाकडून जावे लागते पण जर तळ्याकडून खेळ केंद्राकडे जाताना कारंजाकडून जायचे असेल तर मला दोनदा खेळ केंद्राकडून जावं लागतं असे माझ्या लक्षात आले आहे. दिलेल्या माहितीवरून ओळखता येणाऱ्या प्रतिमेतील तारकाचिन्हांची संख्या निवडा.
Tracing the paths and applying the movement constraints between the landmarks (fountain, pond, gazebo, sculpture, play center) reveals that there are 2 identifiable star-marked locations.
पुढील मांडणीतील रिकामी चौकट भरण्यासाठी तर्कसंगत संख्या दिलेल्या पर्यायातून निवडा. Select the logical number for empty box in the following arrangement.
By observing the mathematical pattern or difference between the numbers in the given arrangement, option 4 (33) logically fits into the empty box.
B मधील प्रत्येक घटक A मध्ये पण आहे. C मधील काही घटक A मध्ये आहेत. D मधील प्रत्येक घटक C मध्ये आहेत पण D मधील एकही घटक A मध्ये नाही. ह्या माहितीच्या आधारे पुढील पैकी कोणते विधान अशक्य आहे ? Every element of B is an element of A. Some elements of C are elements of A. Every element of D is an element of C but no element of D is an element of A. Which of the following statements are impossible ?
Since every element of D is in C, but no element of D is in A, it is impossible for every element of C to be in A (as D's elements belong to C but not A).
दास कुटुंब सदस्य : नवरा, बायको, दोन मुले : वये 7 व 13, आणि बायकोची साटीतील आई, या आठवड्याच्या सुटीत विज्ञान उद्यानातील कार्यक्रमाला जाणार आहेत. पालक मोठ्या मुलासहीत दोन्ही दिवस उपस्थित राहणार आहेत परंतु दासबाईची आई आणि धाकटे मूल यातला एक दिवस नातेवाईकांबरोबर घालवणार आहेत. खालील तिकीटांचे दर दिले आहेत. सर्वात स्वस्त तिकिटे खरेदी केल्यास दास कुटुंबाने खर्च केलेली रक्कम निवडा. Das family members : husband, wife, two children : ages 7and 13, and mother of wife who is in her sixties, are going to the science park programme this weekend. The parents will attend both days with the elder child but Mrs. Das's mother and the younger child will spend one day visiting relatives. Ticket prices are listed in below table. Select the amount spent by the Das family if they buy the cheapest tickets.
To find the minimum cost, we evaluate the ticket rates for different combinations of days and members. By optimizing the visits for the mother and younger child on alternate days, the cheapest total expenditure comes to 69.
खालील त्रिकोणी कार्ड अभ्यासारा. त्याला बाजूवरून घड्या घालून व त्या जोडून त्रिकोणी घनाकार रचना आहे. त्यापुढे या त्रिकोणी घनाची वरून दिसणारी दृश्ये दिली आहेत. वर्णअक्षरे B, G, R व Y अनुक्रमे निळा, हिरवा, लाल आणि पिवळा रंग प्रतिरूपित करतात. दिलेल्या पर्यायांून या त्रिकोणी घनाची वरून दिसणारे/री विसंगत दृश्य/श्ये निवडा.
(a)दृश्य a
(b)दृश्य b
(c)दृश्य c
(d)दृश्य d
Based on standard triangular prism unfolding rules and face opposite positions, option e represents the inconsistent top view.
या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.
The argument says the shopkeepers are inconsistent if they condemn tax avoidance yet practise it. If the protest's only purpose is to pressure the government into tackling big business's avoidance, they are not seeking the benefit for themselves, which most weakens the charge of hypocrisy.
‘दहा विद्यार्थी परीक्षा अनुत्तीर्ण झाले' हा निष्कर्ष नेहमी सत्य ठरवणारी दोन तथ्ये ओळखा. तथ्ये : a. 40 विद्यार्थी परीक्षा उत्तीर्ण झाले. b. 10 विद्यार्थीने परीक्षा पूर्ण केली नाही म्हणून ते उत्तीर्ण वा अनुत्तीर्ण झाले नाहीत. c. अनुत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांची संख्या परीक्षा पूर्ण न करणाऱ्यांपेक्षा 5 : 1 ने जास्त आहे. d. उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांची संख्या अनुत्तीर्ण विद्यार्थ्यांपेक्षा 4 : 1 ने जास्त आहे. Identify two facts that prove conclusion : 'Ten students failed the exam' to be always true. Facts : a. 40 students passed the exam. b. 10 students did not complete the exam and so neither passed nor failed. c. Number of students who failed outnumbered those who did not complete exam by 5 : 1. d. Number of students who passed outnumbered those who failed by 4 : 1.
(a)40 विद्यार्थी परीक्षा उत्तीर्ण झाले. / 40 students passed the exam.
(b)10 विद्यार्थीने परीक्षा पूर्ण केली नाही म्हणून ते उत्तीर्ण वा अनुत्तीर्ण झाले नाहीत. / 10 students did not complete the exam and so neither passed nor failed.
(c)अनुत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांची संख्या परीक्षा पूर्ण न करणाऱ्यांपेक्षा 5 : 1 ने जास्त आहे. / Number of students who failed outnumbered those who did not complete exam by 5 : 1.
(d)उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांची संख्या अनुत्तीर्ण विद्यार्थ्यांपेक्षा 4 : 1 ने जास्त आहे. / Number of students who passed outnumbered those who failed by 4 : 1.
Fact (a) gives 40 students passed, and fact (d) says those who passed outnumber those who failed by 4 : 1. So failed = 40 / 4 = 10, always. Facts (b) and (c) only tell us 10 did not complete and a ratio involving them, which never fixes the number who failed on its own with (b) or (d).
प्रतिमा X च्याचनेचा तर्क अभ्यास आणि ठिपक्यांसह तोच तर्क वापरणे शक्य नसलेला पर्याय निवडा. / Study the logic used for constructing image X. Identify option which cannot be constructed along with dots using similar logic.
Image X follows a precise geometric logic regarding dot placement relative to regions. Option 3 violates this spatial containment rule, making it the one that cannot be constructed.
कथेची मध्यवर्ती कल्पना दर्शवणारा सर्वोत्तम उचित पर्याय निवडा. / Select the most appropriate option that indicates central idea of the story.
The central idea of the story reflects the primary plot or moral highlighted in the text.
जेव्हा ॲना, बीना, सिओना आणि डायना उंचीनुसार रांगेत उभ्या राहतात तेव्हा, सिओना सर्वात ठेंगू असल्याने पहिली उभी राहते तर बिना तिसऱ्या स्थानी येते. तथापि जेव्हा त्या वयानुसार उभ्या राहतात तेव्हा ॲना सर्वात लहान असल्याने पहिली उभी राहते तर बिना सर्वात शेवटचे स्थान घेते. त्या दोन्ही रांगात डायना दुसऱ्या स्थानी येते. बिनाला लागून असणारी तिच्यापेक्षा वयाने लहान व्यक्ती निवडा.
By mapping the height-wise and age-wise positions of Anna, Beena, Siona, and Diana, option 2 correctly identifies the person younger than and adjacent to Beena.
20 प्रश्नांची प्रश्नपत्रिका तयार केली आहे. प्रत्येक प्रश्नाला दोन अंतर्गत पर्याय आहेत. दिलेल्या सर्व प्रश्नातील एक किंवा अधिक प्रश्नांना उत्तरे देण्याच्या विद्यार्थ्याला शक्य असणाऱ्या मार्गांची संख्या निवडा.
Each of the 20 questions can be dealt with in 3 ways: answer the first internal option, answer the second, or leave it. That gives 3^20 combinations, one of which is 'no question answered'. Since at least one question must be answered, the number of ways is 3^20 − 1.
कामाला जाण्यासाठी मी घर सोडले तेव्हा घड्याळ नेमकी 8 वाजून 27 मिनिटे ही वेळ दाखवत होते. घरी परतले तेव्हा तास व मिनिट काट्यांनी आपापल्या स्थानात नेमकी अदलाबदल केली होती. दिसत असलेल्या नव्या वेळेला सर्वात जवळचा पर्याय निवडा.
When clock hands interchange positions after leaving at 8:27, use the standard relative position formula for swapped clock hands: Time = 12/13 * (Base Hour multiplier) or reverse calculation.
एका शैक्षणिक संस्थेच्या संचालकांचा दावा : 'प्रजासत्ताकाचा एक दिवसीय सोहळा करण्याऐवजी आम्ही न्याय, स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुत्वाच्या प्रतिज्ञेची हमी देऊन ज्या दस्तेऐवजाने भारताला एक सार्वभौम प्रजासत्ताक बनवले त्या आदर्शाचा व्यवहार सातत्याने करतो'. या दाव्याला पाठबळ देणारी दोन तथ्ये निवडा. तथ्ये : a. संस्थेतील सर्व विद्यार्थी, अध्यापक आणि कर्मचाऱ्यांसाठी दूरदर्शनवर प्रसारित होणारे देशाच्या लष्करी सामर्थ्याचे प्रदर्शन पाहणे अनिवार्य आहे. b. द्वेषभाषी अहिंसक, शांततापूर्ण मार्गाने सामना करता यावा म्हणून आम्ही शांति तज्ञांच्या मदतीने सर्व विद्यार्थी, अध्यापक व कर्मचाऱ्यांसाठी नियमितपणे कार्यशाळांचे आयोजन करतो. c. सर्वात समातेची भावना रुजवण्यासाठी आमच्या संस्थेने तयार केलेली पोशाख, आहार, भाषा आणि इतरांशी करायचे वर्तन याबाबतोंची नियमावली काटेकोरपणे अंमलात आणतो. d. आम्ही संस्थेतील प्रत्येकाला इतरांच्या वैविध्‍यपूर्ण जीवनशैलीचा आदर करणे शक्य व्हावे यासाठी 'समानानुभूती' मूल्याचे पोषण करणारे उपक्रम नियमित अध्ययन अध्ययनात गुंफले आहेत.
(a)संस्थेतील सर्व विद्यार्थी, अध्यापक आणि कर्मचाऱ्यांसाठी दूरदर्शनवर प्रसारित होणारे देशाच्या लष्करी सामर्थ्याचे प्रदर्शन पाहणे अनिवार्य आहे.
(b)द्वेषभाषी अहिंसक, शांततापूर्ण मार्गाने सामना करता यावा म्हणून आम्ही शांति तज्ञांच्या मदतीने सर्व विद्यार्थी, अध्यापक व कर्मचाऱ्यांसाठी नियमितपणे कार्यशाळांचे आयोजन करतो.
(c)सर्वात समातेची भावना रुजवण्यासाठी आमच्या संस्थेने तयार केलेली पोशाख, आहार, भाषा आणि इतरांशी करायचे वर्तन याबाबतोंची नियमावली काटेकोरपणे अंमलात आणतो.
(d)आम्ही संस्थेतील प्रत्येकाला इतरांच्या वैविध्‍यपूर्ण जीवनशैलीचा आदर करणे शक्य व्हावे यासाठी 'समानानुभूती' मूल्याचे पोषण करणारे उपक्रम नियमित अध्ययन अध्ययनात गुंफले आहेत.
The institution's claim emphasizes constitutional values like justice, liberty, equality, and fraternity; statements b and d actively nurture empathy, peaceful handling of issues, and respect for diverse lifestyles, directly supporting these values.
🏛️ The Maharashtra angle
'A' हा पारदर्शक तुकडा अभ्यासून आणि दिलेल्या पर्यायातून त्याची घडी निवडा. Study transparent sheet 'A' and select its fold from given options.
When a transparent sheet is folded along the dotted line, the patterns overlay according to mirror or transparency rules. Option 2 correctly depicts the overlapping of lines and shapes after the fold.
एका गृह वसाहतीत a, b, c, d, e, f आणि g हे सात मनारे आहेत. 'a' आणि 'f' हे 'd' आणि 'g' च्या दक्षिणेला आहेत. 'f' हा 'a' च्या पूर्वेला आहे. 'e' हा वसाहतीच्या दक्षिण सीमेजवळ असलेल्या 'c' च्या उत्तरेला आहे आणि 'b' च्या पश्चिमेला आहे. फक्त 'g' आणि 'f' हे दोन मनारे 'c' च्या पूर्वेला आहेत. दिलेल्या माहितीच्या संदर्भात नेहमी सत्य असलेले विधान निवडा. In a housing colony, there are seven towers a, b, c, d, e, f and g. 'a' and 'f' are to the south of 'd' and 'g' and 'f' is to the east of 'a'. Tower 'e' is to the north of 'c' that is situated near the south end boundary of the colony and to the west of 'b'. There are only two towers 'g' and 'f', to the east of 'c'. Select the statement that is always true with respect to given information.
Plotting the relative directions and positions of towers a, b, c, d, e, f, and g on a grid leads to the invariably true statement given in option 3.
11 वा सामना खेळताना फलंदाज 26 धावा काढून बाद झाला व त्यामुळे या मोसमातील त्याच्या धावांची सरासरी 15 ते 16 अशी वाढली. या मोसमात स्वतःची सरासरी 20 पर्यंत नेण्यासाठी त्याने या डावात जितक्या धावा काढणे आवश्यक होते ती संख्या दाखवणारा पर्याय निवडा. While playing 11th match, a batsman is out for 26 runs, which raises his batting average for the season from 15 to 16. Select the number of runs that he should have scored in this inning to raise his average to 20 in this season.
Total runs after 10 matches = 10 * 15 = 150. Total runs after 11 matches with average 16 = 11 * 16 = 176. Runs scored in 11th match = 176 - 150 = 26 (verified). To make average 20 after 11 matches, total required runs = 11 * 20 = 220. Thus, he needed 220 - 150 = 70 runs in that innings.
एक किलोमीटरच्या शर्यतीत आयेशाने दयावर 50 मीटरनी किंवा 10 सेकंदानी मात केली. शर्यत पूर्ण करायला आयेशाने घेतलेला वेळ दाखवणारा पर्याय निवडा. Ayesha beat Daya by 50 meters or 10 seconds in a kilometer race. Select the option that indicates time taken by Ayesha to complete the race.
Since Daya is beaten by 50 meters or 10 seconds, Daya covers 50 meters in 10 seconds, giving her speed as 5 m/s. Using this, we find Ayesha's time to complete the 1000m race is 190 seconds.
दिलेल्या सहसंबंधातील प्रश्न चिन्हाच्या जागेसाठी उचित प्रतिमा निवडा. Select the appropriate image for replacing the question mark in given relationship.
The relationship between the first pair of figures involves a specific transformation such as rotation or inversion. Applying the exact same transformation to the second pair yields option 4.
ग्रंथालय असावे वा नसावे हे ठरवण्यासाठी निंबोली गावात जनमत घेण्यात आले. सर्व प्रौढांना मताधिकार होता. सर्वांनी एकत्र ग्रंथालय असावे म्हणून किंवा नसावे म्हणून मतदान केले किंवा मतदान केले नाही. स्थानिक वार्तापत्रामानुसार : 'मतदान केलेल्यांपैकी 80% नी ग्रंथालय असण्याच्या बाजूने मतदान केले' आणि 'गावच्या 80% प्रौढ मतदारांनी गावात ग्रंथालय असण्याच्या बाजूने मतदान केले नाही'. ग्रंथालय असण्याविघात असलेली गावातील प्रौढ मतदारांची टक्केवारी निवडा.
Let total adult voters = 100. The second statement says 80% did not vote in favour of the library, so only 20 people voted FOR it (x = 20). The first statement says that among everyone who actually cast a vote (for or against), 80% voted for it: x = 0.8(x + y), which gives x = 4y. With x = 20, y = 5 -- so 5 people voted against. The remaining 75 never voted at all. "Opposed to the library" specifically means people who voted against it (5 people), not everyone who simply didn't vote for it -- so the answer is exactly 5%.
या प्रश्नाचा पूर्ण मजकूर व पर्याय वरील प्रतिमेत आहेत. / The full question and options are in the image above.
The passage concludes that millets are good for health partly because they are gluten-free. Showing that dropping wheat altogether costs B-vitamins, zinc and bran and harms gut bacteria directly weakens that health claim.
सुरक्षा तज्ञ तसेच पूर्वी-आर्थिक गुन्हेगार असलेले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तज्ञ लोकही आहेत. सर्व लोक, जे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तज्ञ आहेत अशांना एका संस्थेने सुरक्षा रचनाकारांच्या (SD) चमूत सहभागी होण्यासाठी निमंत्रित केले आहे. वरील विधानांच्या आधारे करता येणारे पुढीलपैकी एक तर्कसंगत अनुमान निवडा. There are security experts, as well as ex-fraudsters, who are experts in artificial intelligence (AI). All people who are experts in AI are invited to join the team of security designers (SD) by one organization. Select one of the following that can be logically inferred based on the statements above.
Applying syllogism and conditional logic to the given statements about security experts, ex-fraudsters, and AI experts leads to the logical inference in option 3.
मिना, जीवा व फारू यांनी काही रक्कम वाटून घेतली. मिनािला 5/8 मिळाली, जीवाला 0.25 आणि फारूला 75 रुपये मिळाले. मूळ रक्कम दर्शविणारा पर्याय निवडा. Mina, Jiva and Faru share out a certain sum of money between them. Mina receives 5/8, Jiva receives 0.25 and Faru receives Rs. 75. Select options that indicates the original amount.
Let total amount be x. Mina gets 5/8 x, Jiva gets 0.25x (which is 1/4 x or 2/8 x). Remaining for Faru = x - (5/8 + 2/8)x = 1/8 x = 75. Therefore, total amount x = 75 * 8 = 600.
अधिकाऱ्यांनी निश्चित केलेल्या नियमानुसार कर्मचाऱ्यांना शासकीय निवासस्थानाचे वाटप करणाऱ्या विभागाचे प्रमुख म्हणून तुम्ही काम करत आहात. एका गटाने, तुमचा कार्य अहवाल तयार करणाऱ्या वरिष्ठकडे, विशिष्ट व्यक्तीला ते राहत असलेल्या इमारतीत, ती आरक्षित गटातील असल्यामुळे रहाण्यासाठी जागा देऊ नये अशी विनंती केली आहे. अप्रत्यक्षपणे तुमच्या वरिष्ठने तुम्हाला त्यांची विनंती मान्य करण्याची सूचना केली आहे. मात्र संबंधित निर्णयाच्या परिणामाला पूर्णपणे तुम्हीच जबाबदार असाल असा इशाराही दिला आहे. पुढच्या काही महिन्यांत तुमची बढती अपेक्षित आहे. दिलेल्या परिस्थितीत दिलेल्या कृती पर्यायातून तुमची निवड कोणती असेल ?
Decision Making: MPSC gives marks for every option, with no negative marking.
As a department head, decisions must be taken strictly as per established rules and merit, resisting external or supervisory pressure that asks for discriminatory actions violating equality.
🏛️ The Maharashtra angle
As the education officer you are a member of the committee constituted for interviewing teachers shortlisted for awards from the district. You are analyzing their documents related to teaching learning processes and its impact on learners' personal and social development. As you are going through these documents you are designing probing questions related to their work. You came across a heavy file of technology savvy person but you did not find single documentation of teaching learning process and its impact on the concerned group of learners. For example, this teacher has written about how he delivered e-self-learning material for learning poem Daffodils. You will ask him...
Decision Making: MPSC gives marks for every option, with no negative marking.
MPSC's key gives full marks to option 2, which asks the teacher to reflect on what learning poems did for his own personal and professional life, probing whether he understands the purpose of poetry beyond delivering material. Asking how learning was made visible (3) gets 1.5, asking about his purpose and testing (1) gets 1, and asking only about examining impact (4) gets zero.
राज्य सरकारच्या नियामक विभागाकडून परवानगीची गरज असलेल्या तुम्ही नवा व्यवसाय सुरू करण्याची जोखीम घेऊन त्या दिशेने प्रयत्नशील आहात. त्यासाठी सर्व प्रक्रियात्मक औपचारिकता पूर्ण करून आणि आवश्यक त्या कागदपत्रांसह तुम्ही अर्ज दाखल केला आहे. अर्ज सादर करून महिने लोटले तरीही परवाना तुमच्या हाती आलेला नाही. या विलंबामुळे व्यावसायिक संधीचे होणारे नुकसान हे या विभागातील परवाना देणाऱ्या व्यक्तीच्या साखळीकडून मागणी केलेल्या रकमेपेक्षा कमी आहे. हा प्रश्न निकाली काढण्यासाठी दिलेल्यांपैकी कोणत्या पर्यायाची तुम्ही निवड कराल ?
Decision Making: MPSC gives marks for every option, with no negative marking.
Contacting an RTI activist to understand the standard timeframe for licenses helps systemic transparency and puts pressure on authorities legally without resorting to bribery.
🏛️ The Maharashtra angle
तुमचा एक सहकरी एका प्रकल्पाचा प्रमुख म्हणून काम पाहत होता. काही दुखण्यामुळे त्याला किमान पुढचे दोन महिने तरी हे काम करणे शक्य होणार नाही. विभागाच्या प्रशासकीय प्रमुखाने तुमच्या सल्ल्याच्या कामाबरोबरोराने या प्रकल्पाचे प्रमुख म्हणून जादा काम करावे अशी तुम्हाला विनंती केली आहे. तुमचे काम तसेच हा प्रकल्प तुम्ही मर्यादित वेळेत पूर्ण करावा अशी अपेक्षा असल्याने तुम्हाला त्यात जास्तीचा वेळ आणि शक्ती गुंतावा लागेल. पुढे दिलेल्या पर्यायातील तुमचा यासाठीचा प्रतिसाद कोणता असेल? Your colleague who was heading a project is suffering from some ailment and cannot continue with it at least for next two months. The administrative head of the department requested you to head this project in addition to your present work. Since you are expected to complete your assignment and this project within stipulated time, it will demand you to invest more time and energy. What will be your response to this from the options given below?
Decision Making: MPSC gives marks for every option, with no negative marking.
Since completing the project within the stipulated time is crucial for organizational goals, a dedicated public servant should accept additional responsibilities without unnecessary arguments.
🏛️ The Maharashtra angle
तुम्ही मुक्त पत्रकार आहात. अलीकडे तुम्ही एका प्रदेशातील अल्पसंख्यांक जमातीला दोन दशकांहून अधिक वर्षापूर्वी भोगवावा लागलेला त्रास आणि त्यांचे झालेले विस्थापन यांच्या दस्तावेजांवर आधारित कादंबरी वाचली. तुम्ही या अल्पसंख्यांक जमातीतील आहात. या विस्थापनाच्या वास्तविकanshi आणि दोन्ही जमातीच्या लोकांनी भोगलेल्या हलाखीशी तुम्ही चांगल्यापैकी परिचित आहात. तुमच्यामते लेखिकेने तिच्या लेखन कौशल्याचा यशस्वीपणे वापर करून तुमच्या जमातींची पिळवणूक करणारे किती क्रूर होते यावर भर दिला आहे. यामुळे व्यापक समाजाच्या लोकांना तुमच्या जमातीने भोगलेल्या हालांथीची दखल घ्यायला लावण्यात कादंबरी यशस्वी ठरली आहे. पण हे सर्व अर्धसत्य आहे तुम्हाला माहीत आहे. ते तुम्हाला अस्वस्थ करते आहे. तुम्ही यावर विविध माध्यमांतून प्रकाशित करायच्या लेखनातून तुम्ही.
Decision Making: MPSC gives marks for every option, with no negative marking.
To prevent hatred and present a balanced view, the best approach is documenting how community members currently interpret their victimhood after a long time.
🏛️ The Maharashtra angle